Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Globalizacja w literaturze in progress

dodany: 19.12.2009 | autor: Patrycja Macha貫k


Chocia zgodnie i smutno kiwaj鉍 g這wami nad stracon ju spraw krytykujemy (i s逝sznie!) wszechobecne zjawisko ekonomizacji literatury skupione nie na promocji czytania, oryginalnego tworzenia czy podsycaniu 瘸ru kreatywnoci i poszukiwaniu pere w mule, ale na sprzeda篡 z jak najwi瘯szym zyskiem, nie zwracamy uwagi na to, 瞠 czasami mo瞠my te na tym skorzysta.

Efektem ubocznym rozkr璚enia tej wielkiej machiny produkuj鉍ej w wi瘯szoci redniej jakoci czytad豉 i ogromne pieni鉅ze s zabiegi PR-owe i coraz wymylniejsze sposoby reklamowania swoich wyda.

Do takiego zabiegu uciek豉 si s這we雟ka Beletrina, wydawnictwo skupiaj鉍e wok馧 siebie znakomitych tw鏎c闚, znane z wysokiego poziomu wydawanej literatury i kojarzone bardzo dobrze. Siedmioro pisarzy wybra這 si na literackie tourn嶪 po kilku krajach Europy, w tym do Polski, gdzie gocili w poniedzia貫k 26 padziernika, sk鉅 potem (zostawiaj鉍 Mih Mazziniego, kt鏎y jednak nie wydawa si by z tego powodu niezadowolony) pojechali do Lwowa i Kijowa.

Instytut Filologii S這wia雟kiej Uniwersytetu Warszawskiego zorganizowa pobyt Suzany Tratnik, Milana Jesiha, Mihy Mazziniego, Janiego Virka, Vlada Kreslina, historyka literatury Mateva Kosa oraz eseisty Mitji andera w Warszawie i trzeba przyzna, 瞠 ten jeden dzie by bardzo intensywny.

Oficjalnie poniedzia貫k rozpocz像 si, nie jak ka盥y poniedzia貫k, minut po p馧nocy, lecz o 13:00 w budynku IFS w Warszawie, gdzie Matev Kos wyg這si wyk豉d na temat wp造wu globalizacji na literatur s這we雟k. Spotkanie by這 prowadzone przez profesora Zdzis豉wa Darasza.

Wyk豉d, chocia kr鏒ki, by bardzo nasycony tym wszystkim, czego chcielibymy wiedzie na temat globalizacji we wsp馧czesnej literaturze s這we雟kiej, ale te i bogaty w informacje na temat kondycji wsp馧czesnej literatury w S這wenii, jej g堯wnych tendencji i miejsca w spo貫cze雟twie. Jak si okazuje, co 豉two odgadn寞 ze wzgl璠u na globalizaj ogarniaj鉍 i wp造waj鉍 na wszystkie dziedziny 篡cia, sytuacja wsp馧czesnej literatury w S這wenii jest bardzo podobna do tej, kt鏎 obserwujemy w Polsce (cho mo瞠 polskie wydawnictwa nie organizuj tak ch皻nie swoim pisarzom wycieczek po Europie).

O ile wi璚 og鏊na kondycja literatury ma si stosunkowo dobrze, tj. ksi嘀ki jeszcze ma kto pisa i o dziwo - znajduj si czytelnicy, cho bardzo cz瘰to s to te same osoby, kt鏎e znale mo積a w pierwszej grupie, zawi頊uje si wi璚 coraz bardziej hermetyczne, literackie ko這 Macieja, o tyle coraz 豉twiej jest znale wiele podobie雟tw do sytuacji, w jakich znajduje si wiele literatur europejskich, najpierw w literaturze postmodernizmu (najprociej por闚na do naszej rodzimej): subiektywizacja narracji, j瞛yk coraz bardziej zbli穎ny do mowy potocznej (a nawet jeszcze dalej, do specyficznych socjolekt闚 D. Mas這wska, G. Vojnovi), postmodernistyczne tendencje pisania prozy politycznej (D. Jan醀r) i metafizycznej (M. Tulli, A. Blatnik)itd, i dalej, w najnowszej literaturze nazwanej przez Mateva Kosa po-postmodernizmem.

Wniosek wynikaj鉍y z obserwacji tych tendencji jest jednak dosy oczywisty we wsp馧czesnej literaturze s這we雟kiej mamy sytuacj bardzo intensywnej globalizacji in progress. W jaki spos鏏 wartociowa to znawisko, poka瞠 historia, p鏦i co, udajmy si do Domu Kultury r鏚miecie, gdzie odby si ju nie teoretyczny wyk豉d o pisarzach i ich ksi嘀kach, ale spotkanie z nimi.

Spotkanie odby這 si wieczorem i przyci鉚n窸o tylu ch皻nych, 瞠 uda這 si zdziwi organizator闚. Na szczcie oby這 si bez dramatycznej walki o miejsca i emocjonalnych wypowiedzi, kt鏎ych nale瘸這by potem 瘸這wa, niemniej jednak frekwencja by豉 imponuj鉍a.

Prezentacja dorobku artystycznego tw鏎c闚 zaproszonych przez warszawskich s這wenist闚 odby豉 si w bardzo mi貫j atmosferze i co warto podkreli tradycyjnej formie. Gocie zaczekali cierpliwie a publicznoci zostanie przedstawiony ich dorobek artystyczny i kr鏒ki 篡ciorys a nast瘼nie ka盥y z pisarzy przedstawi fragment wybranego utworu.

Odpowiednie fragmenty zosta造 przeczytane tak瞠 w polskich przek豉dach, co, cho bardzo chwalebne i s逝szne, w sali pe軟ej s這wenist闚 jest przedsi瞝zi璚iem szalenie ryzykownym ka盥e t逝maczenie automatycznie zosta這 poddane g喚bokiej analizie przek豉du i nara穎ne na krytyk pod wzgl璠em kryterium czy ja zrobi豚ym to lepiej?

Na szczcie dla nas wszystkich, t逝maczenia fragment闚 utwor闚 zosta造 wydrukowane i umieszczone w ksi嘀eczce wydanej przez Beletrin przy wsp馧pracy strony Czaru S這wenii, tak wi璚 ka盥y uczestnik spotkania m鏬 sobie zabra przek豉dy do domu i tam na spokojnie je zg喚bia.

Przek豉dy fragment闚 utwor闚 s nie tylko dobre i poprawne, ale te przede wszystkim, s. Przedstawiaj tw鏎czo wsp馧czesnych s這we雟kich pisarzy we w豉ciwy spos鏏, oddaj wartoci przekazywane przez teksty orygina逝 w spos鏏 adekwatny do tego, w jaki odpowiednie teksty orygina逝 przekazuj swoje treci.

Co jednak jest najwa積iejsze w wiecie, gdzie globalizacja (volk iz gozda!) na tyle znacz鉍o wp造n窸a na rynek wydawniczy, 瞠 wydaje si tylko to, co zapewnia gwarantowany sukces finansowy (to ten sam wiat, gdzie gubi si poj璚ie wartoci i smaku, zw豉szcza w literaturze a mo瞠 nawet literaturze?), przek豉dy utwor闚 s這we雟kich pojawiaj si nie do, 瞠 konsekwentnie, ale przede wszystkim coraz czciej (a mo瞠 coraz odwa積iej?) do wspomnie o miechu za drewnian przegrod w t逝maczeniu Joanny Pomorskiej, czy o najnowszym wydaniu Nocy w Lublanie - antologii wsp馧czesnej kr鏒kiej prozy s這we雟kiej.

By tradycji sta豉 si zado, nie zosta豉 pomini皻a ta cz spotkania literackiego, kt鏎a przynosi zazwyczaj najwi璚ej niespodzianek, czyli pytania publicznoci.

Zwykle przy takiej okazji autorzy mog si przede wszystkim zorientowa, czy uda這 im si osi鉚n寞 z g鏎y zak豉dany (przez wi瘯szo) cel, tj. napisa ksi嘀k, kt鏎 czytelnicy byliby w stanie zrozumie. I zwykle te okazuje si, 瞠 zawsze znajdzie si kto, kto jej nie zrozumie, chocia o ile jest to jedna zab章kana owca, mo積a j spisa na straty bez wi瘯szego lamentu.

Na szczcie dla nas wszystkich z Lublany przyjechali pisarze, kt鏎ym nie zdarza si pisa bez sensu, tote pytania i odpowiedzi mia造 charakter pomocniczy, klaruj鉍y pewne sprawy i wi瘯szej mierze 瘸rtobliwy, wszystko wi璚 przebieg這 bez frapuj鉍ych niespodzianek.

Punktem programu by wieczorny koncert Vlada Kreslina w warszawskiej Jad這dajni Filozoficznej.

Czego by o nim nie pisa koncert Vlada Kreslina jest wydarzeniem. Nie tyle zm璚zeni intensywnie sp璠zonym dniem, co po prostu ekstremalnie wyczerpani, na koncercie zdalimy si wszyscy o tym zapomnie i wspaniale bawi.

Nie tylko zreszt sama publiczno dobrze si bawi豉 po kr鏒kim czasie na scen wyszed te Jani Virk, kt鏎y (p鏦i co) bardziej znany jest jednak jako pisarz i redaktor, cho jak si okazuje, gdyby tylko chcia, m鏬豚y z powodzeniem wyst瘼owa wokalnie.

We wtorek 27 padziernika, ju na Uniwersytecie l零kim wyk豉d wyg這si Miha Mazzini, kt鏎y nie wybra si na Ukrain z reszt s這we雟kich tw鏎c闚, lecz zosta w Polsce, z czego si ogromnie cieszylimy.

Temat wyk豉du by mo瞠 troch niecodzienny dla filolog闚, ale mo瞠 przez to tym bardziej interesuj鉍y, a na pewno odwie瘸j鉍y. Miha Mazzini m闚i bowiem o tym dlaczego pisarze pisz i om闚i ten temat z punku widzenia, kt鏎y najbardziej interesuje go ze wzgl璠u na swoje studia doktoranckie, zwi頊ane z neurobiologi.

M霩g, jego dzia豉nie i funkcje to strasznie skomplikowana sprawa i jako zdeklarowanej humanistce pozostaje mi pozosta przy tym og鏊nym stwierdzeniu i nie rozwija go dalej ze wzgl璠u na to, 瞠 temat, kt鏎ego z pe軟 wiadomoci decyduj si nie podejmowa jest dla mnie jak najbardziej obcy i tajemniczy. Niemniej jednak wyk豉d by bardzo ciekawy i owiecaj鉍y otwiera oczy na zupe軟ie inny punkt widzenia i zawiera spor dawk naprawd fascynuj鉍ych informacji na temat funkcjonowania m霩gu i tego, jak dzia豉 umys pisarza.

W Katowicach odby造 si tak瞠 dwa pokazy film闚 Mihy Mazziniego w studyjnym kinie wiatowid na pierwszym pokazywany by kr鏒kometra穎wy film Sirota s 鋎denim glasom i pe軟ometra穎wy Sladke sanje, na drugim za kr鏒kometra穎wy Svobodna si. Odlo鋱 se oraz Operacija Cartier. Po pierwszej projekcji odby這 si tak瞠 kr鏒ke spotkanie z Mazzinim autorem scenariuszy do wszystkich film闚 i re篡serem oby film闚 kr鏒kometra穎wych. Wywiad by oczywicie mo磧iwoci poszerzenia swoich horyzont闚 i dowiedzenia si czego wi璚ej na temat s這we雟kiego kina. Publiczno dopisa豉, go zosta zasypany pytaniami i wydawa si by bardzo zadowolony ze spotkania z polskimi kinomanami.

W rod 28 padziernika odby這 si spotkanie literackie przygotowane przez wyk豉dowc闚 i student闚 Uniwersytetu l零kiego w katowickim klubie Cogitatur. Szeroko zakrojony tematycznie wywiad prowadzi pisarza (i s逝chaczy) przez kolejne fazy jego tw鏎czoci i ksi嘀ki, kt鏎e wyda, tematy, kt鏎e w swojej tw鏎czoci podejmowa i cele, jakie mu przywieca造. Zaprezentowane zosta造 tak瞠 fragmenty przek豉d闚 utwor闚 Mihy Mazziniego przygotowane przez student闚. Wieczorek literacki umo磧iwi zatem g喚bsze poznanie specyfiki tw鏎czoci literackiej tego znakomitego pisarza.

Tourn嶪 tw鏎c闚 zwi頊anych z Beletrin na pewno nie przesz這 bez echa. Udowodni這, 瞠 zainteresowanie literatur i kultur S這wenii w Polsce jest 篡we, 瞠 Polacy entuzjastycznie i otwarcie przyjmuj to, co proponuje nam s這we雟ka kultura i wychodz jej naprzeciw.

Nie pozostaje wi璚 nic innego, jak czerpa pe軟ymi garciami z tego, co wraz z tym spotkaniem dane nam by這 dowiadczy, pozna, zobaczy i czego moglimy si nauczy i czeka na wi璚ej mo瞠 jednak ta globalizacja ma swoje dobre strony?