Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Kino na granicy '2004 czy kino bez granic?

dodany: 15.05.2004 | autor: Karolina Mierzwa


W豉nie zako鎍zy si, odbywaj鉍y si po raz 6., przegl鉅 czeskich i s這wackich film闚 sygnowany nazw Kino na granicy. Ju po raz 3. projekcje film闚 odbywa造 si zar闚no w Polskim, jak i Czeskim Cieszynie. Faktem jest, 瞠 w momencie, gdy tekst ten b璠zie gotowy, my b璠ziemy mogli si ju dumnie tytu這wa obywatelami Zjednoczonej Europy, niemniej jednak w czasie trwania festiwalu przy przekraczaniu granicy na rzece Olzie konieczny by jeszcze paszport. Tylko czy lini rozdzielaj鉍 dwie czci tego samego miasta na... Mocie Przyjani mo積a naprawd nazwa granic?

Pogranicze polsko - czesko - s這wackie to teren specyficzny. Uwiadamia nam, 瞠 nasze narody, cho tak podobne, r騜ni si silnie, 瞠 czasem s one tak identyczne, a czasem tak inne... Organizatorzy festiwalu postanowili (i sytuacja ta z pewnoci w przysz這ci nie ulegnie zmianie) pozosta przy starej nazwie imprezy, by podkreli, 瞠 cho nie dziel nas ju 瘸dne przeszkody formalne to swoista granica mi璠zy nami zawsze pozostanie. Ta granica to r騜nica w mentalnoci, zwyczajach... Ta granica to r騜nice, kt鏎e powinny by chronione i piel璕nowane, by zachowa wiadomo to窺amoci narodowej, by za kilka lat, ju w Nowej Europie pami皻a jeszcze kim jestemy.

Jak dot鉅 celem festiwalu by這 przybli瞠nie polskiemu, przede wszystkim, widzowi najwi瘯szych osi鉚ni耩 kinematografii czeskiej, a potem i s這wackiej. Nowoci w tegorocznej edycji by這 rozszerzenie repertuaru o film w璕ierski oraz przegl鉅 tw鏎czoci Agnieszki Holland. Dlaczego Holland? Sama re篡serka, cho 篡豉 i kr璚i豉 swe filmy w wielu r騜nych krajach, jest ogniwem znakomicie 章cz鉍ym Polsk, Czechy i S這wacj (a raczej Czechos這wacj). Dla przypomnienia - Holland w 1971 r. uko鎍zy豉 Prask Szko喚 Filmow FAMU (filmov a televizn fakulta Akademie Mzick獳h umen), otar豉 si zatem o najoryginalniejsz z europejskich nowych fal filmowych. To jeden z kilku najwa積iejszych czynnik闚, kt鏎e ukszta速owa造 podstawy jej tw鏎czoci. R闚nie wa積ym by sam fakt przebywania w Czechos這wacji i wch豉niania jej specyfiki. Sama re篡serka ch皻nie opowiada豉 o swoich dowiadczeniach, wymieniaj鉍 wspomnienia wraz z obecnymi na festiwalu s這wackimi i czeskimi przyjaci馧mi. O sile jej wspomnie z tamtych czas闚 mo瞠 wiadczy chocia瘺y fakt, 瞠 re篡serka upar豉 si u篡wa j瞛yka s這wackiego, cho +/- 95% widowni stanowili Polacy. Cho Agnieszka Holland by豉 ju chyba z samego za這瞠nia g堯wn atrakcj festiwalu (jej osobie powi璚ona zosta豉 trzydniowa konferencja) warto zwr鏂i uwag na przegl鉅 tw鏎czoci czeskiej re篡serki Very Chytilovej. Ta kontrowersyjna posta studia na FAMU rozpocz窸a dopiero w wieku 30 lat. Dojrza這 ta pozwoli豉 jej jednak uczestniczy, wraz z Formanem czy Passerem, w kszta速owaniu czechos這wackiej nowej fali. W latach 70. okrzykni皻o j niepoprawn politycznie buntowniczk i utrudniono prac w kraju, dopiero mi璠zynarodowy sukces wypracowany w Studiu Kr鏒kiego Filmu przywr鏂i j do 豉sk (cho oczywicie nie w pe軟ym tego s這wa znaczeniu).

Pami皻ajmy, 瞠 r闚nolegle z projekcjami odbywa豉 si w Czeskim Cieszynie konferencja na temat Kino A. Holland a to窺amo kultury europejskiej, zainicjowana przez Instytut Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiello雟kiego, na kt鏎ej re篡serka by豉 gociem honorowym. Wypada zatem tylko 瘸這wa, 瞠 z zaproszenia do Cieszyna nie mog豉 skorzysta Vera Chytilov. Jej obecno z pewnoci doda豉by ca貫j imprezie smaczku. Nale篡 podkreli jednak, 瞠 tegoroczny festiwal to du穎 wi璚ej ni przegl鉅 (ma這 kompleksowy zreszt) tw鏎czoci dw鏂h re篡serek.

Atrakcjom filmowo - muzyczno - kulinarnym nie by這 ko鎍a. Dobrym pomys貫m na formu喚 festiwalu by這 przeplatanie si produkcji nowszych (nawet z 2004 roku!!!) ze starszymi, co dawa這 widzowi mo磧iwo z豉pania oddechu oraz szans na to, by pod koniec drugiego dnia przegl鉅u pami皻a, co widzia pierwszego (nie ma co ukrywa, przy takim nat篹eniu projekcji w g這wie widza powstaje swoisty m造nek, kt鏎y 章czy w jedno tytu造, bohater闚 czy fabu造 obejrzanych film闚). Jedynym odst瘼stwem od tej regu造 by豉 sobota (24.04. - pi靖y dzie festiwalu, czyli tylko dla wytrwa造ch!), kt鏎 w ca這ci powi璚ono tylko projekcjom najnowszym. Tego dnia moglimy obejrze dwa niekwestionowane hity imprezy. Najpierw przemieszny film Davida Ond齶鋘a Jedna ruka netlesk (Jedna r瘯a nie klaszcze), kt鏎y sprawi, 瞠 ca造 budynek czeskiego kina a podskakiwa od salw miechu wewn靖rz. Drugi, zaraz potem, to bezapelacyjny zwyci瞛ca w kategorii: dziwne, cho nadzwyczaj ciekawe, czyli w璕ierski film Hukkle (kyt - Czkawka), umiej皻nie jak ma這 kt鏎y, przenosz鉍y uwag widza z problem闚 ludzkich, czyli tych, kt鏎e zawsze wydaj nam si najwa積iejsze, na rzeczy, na kt鏎e zwykle nie zwracamy uwagi. Uderzaj鉍a w filmie tym by豉 tak瞠 warstwa dwi瘯owa, mo積a tylko 篡czy sobie, by wi璚ej tw鏎c闚 kinowych zadba這 nie tylko o obraz, ale tak瞠 foni...

O produkcjach wywietlanych na festiwalu mo積a by jeszcze d逝go, d逝go pisa. Faktem jest jednak, 瞠 瘸dne s這wa, jakkolwiek trafnie nie by造by dobrane, nie oddadz tego, jak powinny - filmy s w ko鎍u po to, by je ogl鉅a. Warto jednak podkreli, 瞠 organizatorzy, jak co roku, zadbali r闚nie o muzyczn stron imprezy. Zaczynaj鉍 od pokazu plenerowego pierwszego (1964!) czeskiego musicalu filmowego Starci na chmelu (Starcy na chmielu), przez dwa fantastyczne koncerty jazzowe (Ji齶 Stiv璯 & CO JAZZ QUARTET oraz Peter Lipa Band), czy muzyki reggae (vihadlo) a po muzyk klubow (DJ PULP & Roman Chmiel). Nie spos鏏 przemilcze innych punkt闚 programu - wystawy obraz闚, wizyt aktor闚 i re篡ser闚... By pe軟i szczcia sta這 si zado zadbano tak瞠 o, nadwyr篹one zupkami w proszku tudzie czeskim piwem, 穎章dki uczestnik闚 festiwalu. Komu starczy這 si, by pozosta w Cieszynie do samego ko鎍a, m鏬 nacieszy swoje oko, a zapewne i brzuszek (niestety, nie wiem tego na pewno, bo by to moment mojego powrotu do Katowic nadzwyczaj rozgadanym, cho pi鉍ym PKS-em, pocieszam si jednak tym, 瞠 pono co si odwlecze, to nie uciecze, wi璚 mo瞠 nast瘼nym razem...) specja豉mi przygotowywanymi przy wsp鏊nym kotle przez Roberta Mak這wicza, tego pana chyba nie trzeba nikomu przedstawia, oraz Petra Novotn嶭o, to z kolei czeski spec spod znaku patelni i widelca. Jeli zatem komu uda這 si upolowa cho ma造 k零ek z potraw obu magik闚 garnka z pewnoci od tej niedzieli sam siebie nazywa szczciarzem...

Tematy kulinarne potrafi cz這wieka tak rozmarzy, 瞠 zapomina o bo篡m wiecie, ale trzeba niestety wspomnie o drugiej stronie tego cieszy雟kiego medalu. Jeszcze nie zdarzy這 si, by ktokolwiek przygotowa cokolwiek tak idealnie, by nikt nie m鏬 narzeka, zatem r闚nie co do organizacji festiwalu mo積a mie pewne zarzuty (mniej lub bardziej uzasadnione, ale jednak). Zacznijmy od tego najwa積iejszego i najczciej pojawiaj鉍ego si na ustach widz闚 - dlaczego filmy pani Holland by造 tak porozrzucane. Odpowied zapewne brzmia豉by: by nie nu篡 widza... I jest w tym pewien sens, ale skoro dano ju nam, widzom, a nie uczestnikom konferencji, mo磧iwo dyskusji z ich tw鏎czyni, czy nie 豉twiej by這by gdybymy najpierw mieli mo磧iwo zapoznania si tymi produkcjami (w ko鎍u nie ka盥y jest specjalist w tej dziedzinie... a zapewne powinnimy - takie wra瞠nie, niestety, odnosi豉m momentami, bo c騜 zrobi z tymi pytaniami, kt鏎e nasuwaj si niestety o jeden dzie za pno (szczeg鏊nie, 瞠 to na ostatni dzie przegl鉅u pozostawiono jeden z bardziej kontrowersyjnych film闚 - Trzeci cud)? Drugi - czy organizatorzy naprawd wierz, 瞠 cz這wiek jest w stanie funkcjonowa na tak wysokich obrotach przez prawie tydzie? By mo瞠 nie mam racji, ale ka盥y normalnie funkcjonuj鉍y organizm musi kiedy spa, je czy chocia瘺y rozprostowywa koci - b鉅my szczerzy siedzenie w kinie przez kilka godzin, praktycznie bez przerwy, mo瞠 zniech璚i nawet najwytrwalszych... Najci篹ej jest zawsze znale z這ty rodek, ale w takim wypadku ju chyba lepiej przed逝篡 taki festiwal o jeden dzie (przy tym samym programie), by da widzom szans na z豉panie oddechu mi璠zy projekcjami, bo oczywicie do ogl鉅ania film闚 nikt nie zmusza i zawsze mo積a zrobi sobie przerw na jedzenie i sen, ale z drugiej strony - straci kt鏎隕olwiek z pozycji przewidzianych w programie nie jest przyjemnie, a ju najci篹ej dokona wyboru na co nie i (szczeg鏊nie, gdy potem znajomi wychodz鉍y z kina wykrzykuj z daleka 畝逝j! By這 wietne!!!)

Tak jak i zalet, r闚nie wad mo積a wymieni, przy okazji takiej imprezy, jeszcze mn鏀two. Miejmy jednak wiadomo tego, 瞠 nie wszystkim naraz mo積a dogodzi, jak i tego, 瞠 nikt i nic nie jest idealne. Pami皻ajmy te, 瞠 dop鏦i zalet tych jest znacznie wi璚ej (a tak jest w omawianym przypadku) warto bra w niej udzia. W ko鎍u jest to jedna z niewielu okazji, by pozna chocia niewielki procent zar闚no kinematografii, jak i kultury w og鏊e, naszych po逝dniowych s零iad闚, o kt鏎ej wci嘀 tak niewiele wiemy. Jeden z przyjaci馧 pani Agnieszki powiedzia, 瞠 ich (czeska? s這wacka? niestety nie jestem w stanie tego ucili) kinematografia wsp馧czesna w豉ciwie nie istnieje. Najsmutniejsze w tym stwierdzeniu jest to, 瞠 skoro ma takie zdanie o produkcjach tamtejszych to co powiedzia豚y o naszych? Niestety my ci鉚le uwa瘸my si za znacznie lepszych na tym polu (i coraz bardziej nies逝sznie) i ma這 co nas tak mieszy jak powiedzenie czeski film... A szkoda, bo mo瞠 najwy窺zy czas wzi寞 przyk豉d z Czech闚 i S這wak闚.