Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Planica - oswoi mamuta

dodany: 14.11.2007 | autor: Bartek Kraso


Letalnica (do niedawna Velikanka) najwi瘯sza na wiecie skocznia narciarska, znajduje si w p馧nocno-zachodniej czci S這wenii, tu przy granicy z W這chami i Austri. Niedaleko Kranjskej Gory i wsi Rate鋀. Jest to jeden z najbardziej znanych orodk闚 sport闚 zimowych na wiecie. Cichy wiadek wielkich sukces闚 i pora瘸j鉍ych upadk闚. Ten przera瘸j鉍y moloch ma za sob burzliw histori i o ma造 w這s, a nie dosz這by w og鏊e do powstania Letalnicy...

W latach 30-tych ubieg貫go wieku, pomimo, 瞠 skoki narciarskie i og鏊nie narciarstwo w S這wenii by這 znane i ch皻nie uprawiane, S這wenia nie posiada豉 odpowiedniej infrastruktury, by m鏂 na swej ziemi organizowa mi璠zynarodowe konkursy i zawody. Narciarze s這we雟cy odnosili sukcesy, ale nikt nie bra si za przygotowanie odpowiednich miejsc do uprawiania sport闚 zimowych, nie by造 to czasy odpowiednie na to. Zawirowania historyczne na to nie pozwoli造. A 瞠 w s這we雟ka krew od zawsze zara穎na by豉 sportem, ten stan rzeczy nie m鏬 si d逝瞠j utrzyma. Nie mo積a zapomnie o tym, 瞠 s這we雟cy sportowcy jako jedyni reprezentowali Jugos豉wi na zawodach i turniejach zimowych i dzielnie walczyli z niepokonanymi w闚czas Norwegami. Wr鏚 kibic闚, kt鏎zy ch皻nie wyje盥瘸li by trzyma kciuki za swoich bohater闚, byli r闚nie Joso Gorec, sekretarz 闚czesnego Jugos這wia雟kiego Zwi頊ku Sport闚 Zimowych oraz in篡nier Stanko Bloudek. To w豉nie oni postanowili zmieni S這weni w aren wielkich konkurs闚 sport闚 zimowych. Tak w豉nie w 1933 roku powsta pomys stworzenia najwi瘯szej na wiecie skoczni narciarskiej. Bloudek wierzy, 瞠 uda si stworzy skoczni, na kt鏎ej b璠zie mo積a skaka, powy瞠j 80 metr闚 (tylko dw鏂h skoczk闚 mog這 si pochwali wtedy pokonaniem granicy 80 metr闚 Kanadyjczyk Robert Lymbyrne oraz Norweg Sigmund Ruud). Ale ju wtedy Bloudkowi chodzi豉 po g這wie granica 100 metr闚, wtedy jeszcze nieosi鉚alna.

Pomys budowy najwi瘯szej skoczni na wiecie, o dziwo, spotka si z krytyk. Najgor皻sz ze strony FIS-u. R闚nie w kraju (Jugos豉wii) pomys nie spotka si z aprobat ani w豉dz, ani spo貫cze雟twa. Zagorza造mi fanami byli tylko sami S這we鎍y, kt鏎zy cieszyli si z faktu, 瞠 b璠 skaka u siebie. Pomimo fali krytyki, budowa ruszy豉 pe軟 par...

Prace dobieg造 ko鎍a ju w lutym 1934 roku, pierwszy punkt konstrukcyjny Velikanki po這穎ny by na 85. metrze. Pierwszym testem Velikanki mia造 by zawody krajowe, kt鏎e odby造 si 4 lutego. Jednak prawdziwy sprawdzian przed konstruktorami odby si 25 marca tego roku. S這we鎍y zorganizowali mi璠zynarodowe mistrzostwa z udzia貫m najlepszych skoczk闚 z Norwegii, Austrii i Czech. Tego w豉nie dnia, Norweg Birger Ruud, pokona 92 metry! Nast瘼nego dnia w gazetach ukaza造 si tytu造 Bajka, kt鏎a sta豉 si rzeczywistoci...!. Wystarczy tylko rok, aby ten skok przeszed do historii Reidar Andersen, skoczy na odleg這 99 metr闚!

Jednak Federacja, uwa瘸豉, 瞠 skoki na tak odleg這 s niebezpieczne i cz這wiek nie powinien oddawa skok闚 d逝窺zych ni 70 metr闚. S這we鎍y wtedy po raz pierwszy pr鏏owali przekona FIS do roz章czenia skok闚 narciarskich na dwie grupy: skoki klasyczne i d逝窺ze, zwane lotami. Jednak FIS bez rozpoznania sprawy, od razu j odrzuci. Nawet wstawiennictwo tak wielkiego autorytetu, jak Pierre de Coubertin nic tu nie zmieni這. 4 kwietnia 1935 roku, w s造nnym przem闚ieniu stwierdzi, 瞠 d嘀enia do narzucenia ogranicze w sporcie to utopia, gdy mi這nicy sportu potrzebuj nieograniczonej wolnoci. Tym, kt鏎zy nie boj si ryzykowa, powi璚i 豉ci雟k maksym Citius, altius, fortius (Szybciej, wy瞠j, silniej). Wszystko to na nic... A sam Gorec by straszony przez norwesk opozycj, 瞠 nie pozwoli mu wej na trybuny, na 瘸den konkurs odbywaj鉍y si w Norwegii. Jednak ani Gorec, ani Bloudek nie ugi瘭i si ich plany pozosta造 niezmienione.

Sama Planica mia豉 si dobrze. W 1936 roku (15 marca) zosta豉 przekroczona magiczna granica 100 metr闚. Austriak Sepp Bradl poszybowa w drugie stulecie skok闚 narciarskich, oddaj鉍 skok na 101,5 metra. Dwa lata pniej, Planica i jej konstruktorzy odnieli moralne zwyci瘰two nad FIS-em. Na walnym zebraniu Joso Gorec przedstawi niepodwa瘸lne dowody co do bezpiecze雟twa skoczni i udowodni, 瞠 Planica by豉 niesprawiedliwie traktowana. FIS musia si ugi寞 i do章czy zawody w Planicy do kalendarza mi璠zynarodowych konkurs闚.

Przed napaci niemieck na S這weni, ostatnie zawody odby造 si w 1941 roku, kiedy to rekord wiata zosta pobity pi璚iokrotnie! Ale ostateczne s這wo nale瘸這 do Rudiego Gehringa (Niemcy), kt鏎y poszybowa na wysoko 118 metr闚! Jednak z powodu wojny, skocznia zosta豉 zamkni皻a na 6 lat, a z powodu odbywaj鉍ych si w jej pobli簑 dzia豉 wojennych, zosta豉 bardzo zniszczona. Konieczny by gruntowny remont.

Wtedy r闚nie Bloudek planowa przy okazji remontu, powi瘯szy skoczni do 160 metr闚. Prac nad tym przerwa豉 jego mier, a pa貫czk konstruktorsk przej瘭i bracia Lado i Janez Goriek. Obawiano si, 瞠 wraz ze mierci pomys這dawcy, Planic nie czeka ju nic dobrego. Nic bardziej mylnego! Bracia Gorikowie pobili swojego mistrza, chc鉍 stworzy 190-metrowego mamuta, kt鏎ym Velikanka jest do dzisiaj. Takie przedsi瞝zi璚ie wymaga這 przesuni璚ia ca貫j konstrukcji. Bloudkova Velikanka ma punkt konstrukcyjny po這穎ny na 130 metrach i obecnie jest ju nieczynna.

Kolejne makija瞠 Velikanki pozwoli造 na oddawanie skok闚 na d逝go ponad 225 metr闚. Obiekt nie jest wyposa穎ny ani w igielit, ani w sztuczne owietlenie, dlatego te zawody odbywaj si zawsze do po逝dnia. Spowodowane jest to r闚nie tym, 瞠 ca造 obiekt otoczony jest g瘰tym lasem, co chroni skoczni przed wiatrem. Pierwszy skok na d逝go ponad 200 metr闚 odda Tomi Nieminen 17 marca 1994 roku, a rekord skoczni nale篡 do Bjørna Einara Romørena (239 metr闚). Pobi go pr鏏owa Janne Ahonen, kt鏎y odda skok na 240 metr闚, jednak upad i skok nie zosta zaliczony.

Letalnica (Velikanka) to obecnie kompleks szeciu skoczni:
- mamucia skocznia narciarska Letalnica (K185)
- du瘸 skocznia Bloudkova Velikanka (K130)
- skocznia normalna Srednija Velikanka (K90)
oraz trzy mniejsze skocznie treningowe (K40, K30 i K8)

Nale篡 r闚nie pami皻a, 瞠 pierwsze Mistrzostwa wiata w lotach narciarskich odby造 si w 1972 roku, w豉nie na Planicy. Dla wielu Planica to skocznia stanowi鉍a wyzwanie dla mia趾闚 i miejsce, na kt鏎ym padnie jeszcze niejeden zapieraj鉍y dech w piersiach rekord...

Bibliografia:
http://www.planica.info/index.php?i=19
http://www.skijumping.pl/pokaz.php?show=pokaz_skocznie&id=16