Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Gabrowo, miasto sk雷c闚

dodany: 01.11.2006 | autor: Tymoteusz Cudny


Tu przy samym masywie Ba趾anu le篡 miasto, kt鏎e s豉w zyskuje w spos鏏 podobny do polskiego W鉍hocka. Gabrowo (Габрово), mimo swoich wspania造ch tradycji historycznych dalej przez wi瘯szo Bu貪ar闚 kojarzone jest tylko z dowcipami o przesadnej oszcz璠noci jego mieszka鎍闚.

Za這穎ne zosta這 najprawdopodobniej na pocz靖ku panowania tureckiego. Powsta這 w dogodnym miejscu na drodze ku prze喚czy Szipka, kt鏎a jest najwygodniejszym przejciem przez g鏎y Starej P豉niny. Wed逝g legendy za這篡cielem miasta by niejaki Raczo Kowacz, kt鏎y jako pierwszy postawi tutaj sw鎩 warsztat i podkuwa konie ludzi przeprawiaj鉍ych si przez Szipk. Dzi jego pomnik stoi w centrum miasta w samym rodku... rzeki Jantry. Rzeba przedstawiaj鉍a ros貫go m篹czyzn kuj鉍ego podkow jest postawiona na wysepce na rodku rzeki.

W czasach odrodzenia narodowego Gabrowo by這 wa積ym punktem na mapie kraju. Przede wszystkim dlatego, 瞠 to w豉nie tutaj zosta豉 za這穎na pierwsza wiecka szko豉 w Bu貪arii. Wybudowano j w roku 1835 za pieni鉅ze przekazane przez bu貪arskiego emigranta w Odessie, Wasi豉 Apri這wa. Z Gabrowa te pochodzi這 wielu ludzi, kt鏎zy du穎 zrobili dla rozwoju bu貪arskiej kultury tego czasu. Pami皻a nale篡 te o powsta鎍ach gabrowskich, kt鏎zy kilka razy pr鏏owali przeciwstawi si okupantowi. Po wyzwoleniu z niewoli tureckiej miasto staje si orodkiem przemys這wym. Produkuje si tu g堯wnie tekstylia i wyroby sk鏎zane. Rozwija si bardzo szybko i dlatego zostaje przezwane bu貪arskim Manchesterem.

Najwa積iejsz rzecz, kt鏎 trzeba zobaczy w Gabrowie jest Muzeum Humoru. Znajduje si niedaleko dworca autobusowego. Mo積a tutaj przeczyta chyba wszystkie dowcipy o Gabrowie i gabrowianach, jakie kiedykolwiek powsta造 i obejrze eksponaty z nimi zwi頊ane. Niestety, dowcipy s tylko po bu貪arsku. Mo積a tu te kupi gabrowskie gad瞠ty. S m. in. 造瞠czki z dziurkami (瞠by gocie mniej cukru sypali do herbaty), kubki z kolcami na brzegach (przy odrobinie wprawy da si z nich normalnie pi) oraz figurki kot闚 z obci皻ymi ogonami.

Taki kot to swoisty symbol tego miasta. Jeden z najbardziej znanych dowcip闚 m闚i, 瞠 w Gabrowie obcina si kotom ogony, 瞠by szybciej za nimi zamyka drzwi i nie wypuszcza ciep豉 z domu. I tak bezogoniasty kot zosta maskotk miejscowoci. Co roku na wi皻o miasta burmistrz Gabrowa obcina ogon olbrzymiemu, pluszowemu kotu, z kt鏎ym potem barwny korow鏚 rusza przez ca貫 miasto. Kot na co dzie mieszka w Muzeum Humoru i opuszcza je tylko na specjalne okazje.

Warto r闚nie w Gabrowie zobaczy ca章 star闚k. Wi瘯szo budynk闚 to pi瘯ne kamienice. Niekt鏎ych zainteresowa mog te mosty. Jest ich ca趾iem sporo, a ka盥y z nich zdobiony jest rzebami. Na ka盥ym mocie inny motyw przewodni 章czy ze sob te rzeby tematycznie. Mo積a zajrze te do Muzeum Szkolnictwa, kt鏎e mieci si w budynku gimnazjum miejskiego. Za w cerkwii w. Tr鎩cy przy placu Sweta Troica mo積a podziwia dzie豉 najwi瘯szych malarzy i rzebiarzy bu貪arskich XIX wieku.

Nie nale篡 jednak ogranicza si do samego miasta, gdy w jego okolicach znajduje si sporo interesuj鉍ych rzeczy. Przede wszystkim dwa skanseny budownictwa okresu odrodzenia narodowego. Pierwszy z nich to Bo瞠nci (Боженци), zwyk豉 wie po這穎na kilka kilometr闚 na p馧noc od Gabrowa. No, mo瞠 nie taka zwyk豉, bo na sta貫 mieszka tam 17 os鏏, a zabytkowych budowli jest ponad 100. Malutkie, brukowane uliczki najbardziej malowniczo prezentuj si na wiosn i latem.

Po drugiej stronie, kilka kilometr闚 na po逝dnie, le篡 Etyr (Етър). R闚nie skansen, ale wi瘯szy i bardziej nastawiony na turystyk. Po pierwsze jest przepi瘯nie po這穎ny w dolinie wyci皻ej w wapiennej skale przez Jantr. Po drugie zgromadzono tu w豉ciwie ka盥y specyficzny dla okresu odrodzenia narodowego budynek. Mamy wi璚 m造n, warsztaty kowali, garbarzy, farbiarzy, cieli i wielu innych. Do ka盥ego mo積a wej i obejrze dok豉dnie. W wielu z nich dalej trwa praca, wi璚 mo積a podpatrzy te tajniki np. kucia podkowy. Co ciekawe, ka盥y z tych budynk闚 kryty jest... kamieniem. Dachy w skansenie zrobione s z kamiennych p造t, grubych na kilka centymetr闚.

Niedaleko Gabrowa znajduje si te Mekka bu貪arskich patriot闚 i rosyjskich turyst闚, prze喚cz Szipka (проход Шипка). Jako najdogodniejsze przejcie przez Ba趾an by豉 wiadkiem krwawych walk pomi璠zy wojskami tureckimi oraz po章czonymi si豉mi Rosjan i bu貪arskich ochotnik闚. Pod koniec 1877 sprzymierzone si造 rosyjsko-bu貪arskie musia造 zatrzyma Turk闚, pr鏏uj鉍ych przedrze si na p馧noc, aby pom鏂 ju walcz鉍ym tam swoim 穎軟ierzom. Bitwa by豉 zaci皻a, a sytuacja obro鎍闚 stawa豉 si z dnia na dzie coraz gorsza. Najbardziej krwawe walki toczy造 si o strategicznie po這穎n ska喚 Or這wo Gnezdo. W ko鎍u wojska tureckie wycofa造 si. Po wojnie i odzyskaniu niepodleg這ci nar鏚 bu貪arski wybudowa tutaj wysokie na ponad 30 metr闚 muzeum-pomnik. W rodku mo積a ogl鉅a eksponaty zwi頊ane z bitw o prze喚cz, a w okolicy postawione s armaty, kt鏎e s逝篡造 obro鎍om Szipki w 1877. Co roku 3 marca (wi皻o niepodleg這ci) odbywaj si tu uroczystoci pa雟twowe, a tak瞠 spotkania r騜nych organizacji patriotycznych i nacjonalistycznych. Szipka to r闚nie 瞠lazny punkt w planie podr騜y do Bu貪arii ka盥ego Rosjanina, gdy to w豉nie 穎軟ierzy tej narodowoci zgin窸o najwi璚ej w walce o prze喚cz. Z samej Szipki rozci鉚a si przepi瘯ny widok na Nizin Track oraz 豉鎍uch g鏎ski Srednej Gory. Wida te oddalony o ok. 10 kilometr闚 pomnik komunizmu.

Znajduje si on na s零iednim szczycie. Zosta wybudowany w latach 70-tych, jako miejsce zjazd闚 Bu貪arskiej Partii Komunistycznej. Przypomina troch katowicki Spodek. Masywna, z lekka sp豉szczona sala konferencyjna, a obok niej wysoki obelisk z czerwon gwiazd na szczycie. Na cianach przy wejciu widniej wypisane olbrzymimi literami ideologiczne has豉. Kiedy by to wa積y punkt na mapie Bu貪arii. A teraz? Teraz pas si tu kozy i owce. Ca這 jest opuszczona i zniszczona. Roliny powoli odbieraj zabrany im teren, litery z hase poodpada造, mury szpec napisy zrobione sprejem i wsz璠zie mierdzi owczymi odchodami. Nie przeszkadza to jednak Bu貪arskiej Partii Socjalistycznej zbiera si tu co roku na spotkania.

Gabrowo trzeba zobaczy przede wszystkim ze wzgl璠u na muzeum humoru. Drugim powodem mo瞠 by ch耩 przekonania si, 瞠 mieszka鎍y miasta wcale nie s tacy sk雷i, jak si o nich m闚i. Sprawdza貫m to. S bardzo gocinni i wcale nie maj kubk闚 z kolcami ani 造瞠k z dziurami.


r鏚豉:
http://www.gabrovo.bg/BG.php - oficjalna strona internetowa miasta
Robert Sendek, Danuta Matysiak-Nejdenowa: Bu貪aria, pejza s這鎍em pisany. Wydawnictwo Bezdro瘸. Krak闚 2003.