Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Uwaga na zakr皻y, czyli samochodem po Serbii i Czarnog鏎ze

dodany: 30.10.2005 | autor: ㄆkasz Wieczorek


Serbi i Czarnog鏎 mo積a przemierza na r騜ne sposoby. Ci jednak, kt鏎zy chcieliby wybra si tam samochodem, powinni przyswoi sobie nieco podstawowych informacji, kt鏎e mog by przydatne podczas takiego wyjazdu. Wiadomo, 瞠 aby samoch鏚 m鏬 jecha, potrzebne mu paliwo. Wiadomo te, 瞠 wsp馧czesne pojazdy nap璠zane s benzyn lub LPG. I tutaj spotyka kierowc闚 pierwsza niespodzianka, gdy na terenie Serbii i Czarnog鏎y nie jest dost瘼na 98-oktanowa benzyna bezo這wiowa. Na ka盥ej stacji mo積a natomiast znale bezo這wiow benzyn (бензин, гориво) 95-oktanow (oznaczan jako безоловни, lub BMB 95). Co wa積e, na wi瘯szoci stacji nie obowi頊uje samoobs逝ga. Nale篡 wi璚 zaczeka, a pracownik stacji podejdzie do nas i spyta, czego i ile ma wla. Najczciej podaje si kwot, za kt鏎 chcemy zatankowa, wi璚 jeli podamy ilo litr闚, nale篡 wyranie podkreli, 瞠 chodzi o litry, a nie o kwot. W chwili, kiedy powstaje ten artyku rednia cena BMB 95 w Serbii wynosi ok. 77 DIN, a w Czarnog鏎ze ok. 1,11 EUR (przypominam w tym miejscu, 瞠 oficjaln walut Republiki Czarnog鏎y jest Euro, cho ona sama do strefy euro nie nale篡). Po zatankowaniu nale篡 zap豉ci za paliwo pracownikowi, kt鏎y nas obs逝giwa, cho zdarzaj si stacje, na kt鏎ych mo瞠my zosta poproszeni o podejcie do kasy. W闚czas szczeg鏊nie jeli chcemy otrzyma rachunek (рачун) mo瞠my zosta spytani o rodzaj paliwa, jakie zatankowalimy (Које гориво сте сипали?). Nale篡 wi璚 przygotowa si na udzielenie takiej odpowiedzi. P豉ci mo積a zar闚no got闚k (готовина), jak i kartami bankowymi (картица) i to nawet na najmniejszych stacjach. Jeli chodzi o Serbi wi瘯szo punkt闚 bez problem闚 akceptuje zar闚no karty Visa i Visa Electron, jak i Maestro. Jednak w Czarnog鏎ze sytuacja przedstawia si du穎 gorzej, a znalezienie miejsca, w kt鏎ym mo積a dokona p豉tnoci kartami z rodziny Visa graniczy z cudem. Radz wi璚 albo zabra ze sob r闚nie kart Maestro, albo wczeniej uda si do bankomatu po odpowiedni sum w got闚ce.

Jest r闚nie mo磧iwo zatankowania LPG (potocznie znanego jako плин), ale stacji jest nieco mniej ni w Polsce, wi璚 proponuj zadba za ka盥ym razem o odpowiednie nape軟ienie zbiornika, lub o niewielki zapas benzyny.

B璠鉍 na stacji mo積a oczywicie skorzysta z dodatkowych us逝g jak sklep, czy toaleta, ale szczeg鏊nie w wypadku tej drugiej opcji radz przygotowa si na bardzo skromne warunki. Cz瘰to nawet takie, kt鏎e po prostu zniech璚aj do skorzystania z ubikacji.

Po nape軟ieniu zbiornik闚 mo積a ju spokojnie wyruszy w drog. Nale篡 jednak pami皻a o kilku podstawowych rzeczach. Przede wszystkim o tym, 瞠 ba趾a雟cy kierowcy je盥蕨 (jak sami o sobie m闚i) z fantazj. Kierunkowskazy to zazwyczaj zb璠ne wiate趾a, a klakson s逝篡 zar闚no do wzajemnego dyscyplinowania si, jak i do pozdrawiania znajomych napotkanych po drodze. Radz te przywykn寞 do kierowc闚 wyprzedzaj鉍ych na trzeciego i wje盥瘸j鉍ych metr przed nasz mask. To nie ignorancja, czy brawura, ale og鏊nie przyj皻y styl jazdy, wi璚 wszelkie protesty przeciwko takim zachowaniom budz jedynie zdziwienie i s ignorowane.

Drogi w Serbii i Czarnog鏎ze s, najdelikatniej m闚i鉍, r騜ne. Zazwyczaj s to drogi maj鉍e po jednym pasie w ka盥ym kierunku, z nawierzchni, kt鏎a domaga si remontu. Jeli ju prowadzone s na nich jakie roboty drogowe, znaki ostrzegawcze s ustawiane zazwyczaj tu przed samymi robotami. Objazdy s oznaczone do dobrze; wystarczy pod嘀a za bia章 tablic z napisem обилазак, a nie powinnimy si zgubi. Powa積y szok prze篡j jednak wszyscy ci, kt鏎zy zdecyduj si na podr騜owanie nielicznymi autostradami (аутопут). Drogi te s p豉tne (путарина), a ich jako pozostawia ci鉚le sporo do 篡czenia. Bowiem typowa autostrada to droga z jednym pasem w ka盥ym kierunku oraz szerokim wyasfaltowanym poboczem po jednej ze stron, u篡wanym zazwyczaj jako dodatkowy pas ruchu. Op豉t za przejazd uiszcza si przy bramkach, a jest ona zale積a od rodzaju pojazdu oraz, uwaga, miejsca jego zarejestrowania. Jeli jest to pojazd zarejestrowany w SCG op豉ta jest naliczana wed逝g stawki normalnej, natomiast obcokrajowc闚 obowi頊uje cennik specjalny, ze stawkami kilkakrotnie wy窺zymi. Pozosta貫 drogi s bezp豉tne. W zale積oci od regionu s one mniej lub bardziej bezpieczne. Szczeg鏊n uwag proponuj jednak zwr鏂i na drogi g鏎skie oraz nadmorskie. Te s bowiem zazwyczaj bardzo w零kie, kr皻e i strome, czym nie przejmuj si poruszaj鉍y si po nich lokalni kierowcy, powoduj鉍 nieraz sytuacje je蕨ce w這s na g這wie.

Szczeg鏊n uwag proponuj zwr鏂i podczas poruszania si w miastach. Piesi wchodz bowiem na jezdni w najmniej spodziewanym momencie i w najmniej do tego odpowiednim miejscu. Na szczcie s przyzwyczajeni, 瞠 nie ka盥y kierowca widz鉍 cz這wieka na jezdni od razu si zatrzyma, wi璚 tak naprawd o wypadek jest do trudno. B璠鉍 w miecie nale篡 zwraca szczeg鏊n uwag na spos鏏 i miejsce parkowania pojazdu. Pomimo tego, 瞠 lokalni kierowcy zostawiaj swoje samochody gdzie popadnie i robi to bezkarnie, obcokrajowiec za zaparkowanie nie tak jak nale篡 mo瞠 mie spore k這poty. A najwi瘯szym z nich jest odholowanie pojazdu (czyli tzw. паук) na parking policyjny. Po pierwszym zdziwieniu, kiedy nie zastaje si samochodu tam, gdzie si go pozostawi這, przychodzi stres, 瞠 mo瞠 po prostu kto go ukrad. Jednak po zg這szeniu si na policj, b鉅 do najbli窺zego pracownika Parking Servis mo積a zacz寞 szuka w豉ciwego parkingu, gdzie znajduje si nasza w豉sno. Tam, po okazaniu dowodu rejestracyjnego (саобраћајна дозвола) i paszportu mo積a odebra samoch鏚. Wczeniej jednak nale篡 zap豉ci mandat (казна), kt鏎ego wysoko zale篡 od miejsca, w kt鏎ym by zaparkowany pojazd. I tak najta雟zy mandat to parkowanie bez uiszczenia op豉ty parkingowej ok. 1500 DIN, a najdro窺zy to pozostawienie pojazdu na terenie zielonym (паркирање на зеленој површини), ok. 4000 DIN. Pniej mo積a ju spokojnie wr鏂i do miasta i zaparkowa ponownie tym razem poprawnie.

Wi瘯sze miasta s podzielone na strefy parkingowe, a op豉t w odpowiedniej wysokoci uiszcza si na kilka sposob闚. Mo積a skorzysta z parkomatu, mo積a zap豉ci poprzez SMS (cho to us逝ga tylko dla posiadaczy numer闚 serbskich i czarnog鏎skich sieci telefonii kom鏎kowej), wykupi kupony parkingowe w kiosku, lub u pracownika Parking Servis. Wszystko to nale篡 jednak wykona nie pniej ni do pi皻nastu minut od chwili rozpocz璚ia parkowania. Co wa積e, nawet w du篡ch miastach poziom bezpiecze雟twa jest na tyle wysoki, 瞠 nie nale篡 si obawia o pozostawione w samochodzie przedmioty. Nawet noc mo積a mie pewno, 瞠 rano samoch鏚 zastaniemy w stanie nienaruszonym.

Wyje盥瘸j鉍 poza miasto warto zapozna si z dopuszczalnymi limitami pr璠koci. I tak na terenie zabudowanym obowi頊uje ograniczenie do 60 km/h, na drogach lokalnych do 80 km/h, na drogach szybkiego ruchu do 100 km/h, a na autostradach do 120 km/h. Nale篡 liczy si z tym, 瞠 na drogach patrole policyjne rozstawione s do g瘰to, a pomiar pr璠koci jest wykonywany zazwyczaj na oko. Przekroczenie pr璠koci jest zazwyczaj dobierane do kraju zarejestrowania pojazdu i zasobnoci portfela kierowcy, ocenianej na podstawie prowadzonego samochodu. Popularne jest wzajemne ostrzeganie si wiat豉mi o niedaleko stoj鉍ym patrolu, warto wi璚 korzysta z tego zwyczaju. Poruszaj鉍 si po po逝dniowej Serbii (czyli w豉ciwie na po逝dnie od Belgradu) trzeba spodziewa si te policyjnych punkt闚 kontrolnych. Jest to budka ustawiona przy drodze ze znakiem STOP porodku jezdni. Jeli w budce siedzi policjant, lub chocia jest zaparkowany przy niej jaki samoch鏚, nale篡 si bezwzgl璠nie zatrzyma i powoli przejecha dalej. Je瞠li natomiast budka wygl鉅a na opuszczon, w闚czas bez wi瘯szych skrupu堯w mo積a kontynuowa jazd.

W Serbii i Czarnog鏎ze trudno jest zgubi, czy pomyli drog. Przede wszystkim dlatego, 瞠 g堯wnych dr鏬 nie ma zbyt wiele, a oznakowanie poza miastami jest stosunkowo dobre. Nale篡 jednak do szczeg馧owo przygotowa tras przejazdu, gdy drogowskazy s do niekonsekwentne i np. jad鉍 z Belgradu do Podgoricy czasem znajdziemy drogowskazy na Podgoric, czasem na Zagreb, a czasem na jedn z miejscowoci le蕨cych po drodze, jak np. Prijepolje. Co wa積e cz drogowskaz闚 (szczeg鏊nie na po逝dnie od Belgradu) wyst瘼uje tylko w wersji cyrylickiej. Proponuj wi璚 powt鏎zy ten alfabet przed wyjazdem. I tutaj jeszcze uwaga dla os鏏 udaj鉍ych si do Czarnog鏎y. Tam, gdzie znajduj si stare tablice kierunkowe Podgorica pojawia si pod swoj dawn nazw, tj. Titograd. Z kolei oznakowanie przejazdowe miast bywa czasami fatalne. ζtwiej podr騜owa jest z map w r瘯ach, gdy tabliczki z nazwami ulic s zazwyczaj umieszczone w dobrze widocznych miejscach, wi璚 po wczeniejszym zapoznaniu si z uk豉dem miasta nie jest problemem przedostanie si na jego drugi koniec. Nie radz jednak zdawa si na drogowskazy, bo te zgodnie z ba趾a雟kim temperamentem wyst瘼uj nie do, 瞠 nie za cz瘰to, to jeszcze umieszczone s w takich miejscach, 瞠 odczyta mo積a je dopiero w lusterku, ju za w豉ciwym zjazdem. Pod wzgl璠em takiego dowcipnego oznakowania kr鏊uje Belgrad i tutaj warto po prostu zaopatrzy si w ogromn dawk cierpliwoci, wytrwa這ci i dobrego humoru. A przede wszystkim w dok豉dn map. Opr鏂z drogowskaz闚 na g堯wnych drogach wyst瘼uj r闚nie tablice odleg這ci, tych jednak jest jak na lekarstwo. O ile na p馧nocy, w Vojvodinie, mo積a spotka je do cz瘰to, tak w pozosta造ch rejonach Serbii i w Czarnog鏎ze nie liczy豚ym na takie u豉twienie. Jeli chodzi natomiast o pozosta貫 znaki drogowe sytuacja przedstawia si r騜nie w r騜nych rejonach kraju.

Serbia p馧nocna, czyli m.in. Vojvodina to przede wszystkim r闚niny. Tam wi璚 nie ma potrzeby, aby na drogach umieszcza inne znaki, ni ograniczenia pr璠koci, czy zakazy wyprzedzania. Jad鉍 jednak bardziej na po逝dnie, w g鏎y, sytuacja nieco si komplikuje. Jeli na g鏎skich drogach znajduj si jakie znaki ostrzegawcze, oznacza to, 瞠 to niebezpiecze雟two faktycznie tam wyst瘼uje. Tak wi璚, widz鉍 zestaw znak闚: uwaga ostry zakr皻 oraz ograniczenie pr璠koci do 30 km/h radz faktycznie zwolni. W przeciwnym razie mo積a liczy na bliskie spotkanie z barierkami, kt鏎ymi zabezpieczone s g堯wne drogi g鏎skie na ca貫j swojej d逝goci. Ostrzegam jednak, 瞠 g鏎skie drogi w Serbii (a jeszcze bardziej w Czarnog鏎ze) s bardzo kr皻e, w零kie i niebezpieczne. A opr鏂z samochod闚 osobowych mo積a spotka na nich r闚nie sporych rozmiar闚 TIRy, co dodatkowo komplikuje poruszanie si po tych drogach. Warto te wiedzie, 瞠 drogi w Czarnog鏎ze s oznakowane o wiele gorzej i wiele zakr皻闚 pojawia si bardzo niespodziewanie.

Dodatkowym utrudnieniem s kr鏒kie (100-200 metrowe) tunele wydr嘀one w ska豉ch. S one nieowietlone, co przy jedzie w ostrym s這鎍u jest problemem dla oka, kt鏎emu brakuje czasu, 瞠by szybko przestawi si na ca趾owity mrok, przez co chwilami jedzi si w takich tunelach niemal瞠 na lepo. Co wa積e, ze wzgl璠u na swoj wysoko, TIRy i autobusy w tych tunelach poruszaj si rodkiem drogi, nale篡 wi璚 by przygotowanym na konieczno przejazdu w bardzo niewielkiej odleg這ci od siebie. Wyj靖kiem jest tu tunel Sozina cztero i p馧 kilometrowy odcinek prowadz鉍y do wybrze瘸 na trasie z Podgoricy do Sutomore, kt鏎y oddany niedawno do u篡tku spe軟ia najwy窺ze standardy.

Po drogach Serbii i Czarnog鏎y, a w豉ciwie w og鏊e po drogach na Ba趾anach, jedzi si zupe軟ie inaczej, ni gdziekolwiek indziej w Europie. Na pewno bardziej dynamicznie, ale te chwilami du穎 bardziej niebezpiecznie. Warto jednak podj寞 si tego wyzwania i przekona si, 瞠 nie taki diabe straszny, jak go maluj. Do czego bardzo gor鉍o zach璚am!

Informacje dotycz鉍e podanych w artykule cen przedstawiaj stan na okres letnio-jesienny 2005r.