Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Czym Czesi si chlubi, czyli czeskie zabytki w rejestrze UNESCO

dodany: 13.05.2005 | autor: Lucyna Pi靖ek


Co roku do biura siedziby UNESCO w Pary簑 wp造wa oko這 stu wniosk闚 z prob, by do章czy jaki zabytek do wiatowego dziedzictwa UNESCO, przy czym ka盥ego roku dany kraj mo瞠 wys豉 tylko jeden taki wniosek. Nast瘼nie bardzo wnikliwie rozpatrywanych jest jedynie 30 z nich. Wr鏚 wszystkich - prawie 800 miejsc wiata zapisanych do rejestru UNESCO - znajduje si ju dwanacie z Czeskiej Republiki, z czego Czesi, jak na swoje do ma貫 pa雟two s bardzo dumni i wci嘀 si staraj o nowe wpisy.

Od 1992 roku w zapisie UNESCO znalaz造 si historyczne j鉅ro Pragi, esk嶭o Krumlowa oraz Tel鋀. W Pradze mo積a znale przyk豉dy wszystkich styl闚 architektonicznych: roma雟kie rotundy i bazylik, gotyckie i barokowe kocio造, renesansowe pa豉ce czy budynki w stylu secesyjnym. Zachowa這 si w prawie nienaruszonym stanie jej unikatowe centrum, z dominant Zamku kr鏊ewskiego na Hradczanach, Mostem Karola na We速awie oraz niezliczon liczb kocio堯w, pa豉c闚 i ogrod闚.

esk Krumlov, niegdy rezydenckie miasto Romberk闚, by這 budowane od XIII wieku. W kolejnych stuleciach zyskiwa這 cechy charakterystyczne nowych styl闚 i wraz z grodem i zamkiem zosta這 jedynym przyk豉dem redniowiecznego miasta rodkowej Europy z nietkni皻 architektur ponad pi璚iu stuleci. Turyci r闚nie ch皻nie odwiedzaj w nim muzeum Egona Schielego, malarza wiede雟kiej secesji.

Miasto Tel natomiast swoj s豉w zyska這 dzi瘯i w這skim mistrzom, kt鏎ych sprowadzi szlachcic Zachariasz, by mie w domu to, co widzia we W這szech. Zmienili oni wygl鉅 zamku i dom闚, a renesansowe i barokowe domy s otoczone obronnym systemem staw闚. W rejestrze UNESCO znajduje si r闚nie pielgrzymkowy koci馧 w. Jana Nepomucena z pierwszej po這wy XVIII wieku w Zelen Ho鷫. Koci馧 jest najwybitniejszym dzie貫m Jana Santiniego i najbardziej oryginalnym przyk豉dem tzw. barokowego gotyku. Jest on zbudowany na planie gwiazdy pi璚ioramiennej, otoczony cmentarzem i kru瞟ankiem. Do zabytk闚 UNESCO nale篡 od 1994 roku.

W kolejnym roku znalaz這 si w nim tak瞠 historyczne centrum kr鏊ewskiego miasta Kutn Hora, kt鏎a ze wzgl璠u na swe pi瘯no bywa nazywana skarbem i klejnotem pa雟twa. Miasto mo瞠 si poszczyci r闚nie pnogotyck wi靖yni w. Barbary z XIV wieku oraz katedr Wniebowzi璚ia Maryi Panny, kt鏎a jest przyk豉dem barokowego gotyku z pocz靖ku XVIII wieku. W 1996 roku do dziedzictwa UNESCO zosta zapisany tzw. Legnicko-valticky areal, kt鏎y rozpociera si mi璠zy dwoma po逝dniowomorawskimi miasteczkami Lednice a Valtice. Do dzi dochowa si unikatowy obszar lednickiego i valtickiego zamku wraz z parkiem, gdzie barokowa i nowogotycka architektura zamk闚 spotyka si z drobnymi budynkami w duchu romantycznym, i gdzie mo積a podziwia pi瘯no krainy, kt鏎a zosta豉 zaprojektowana na podstawie park闚 angielskich. Kompleks ten nale篡 do najwi瘯szych utworzonych ludzk r瘯 park闚 w Europie.

W 1998 roku do UNESCO zapisano po逝dniowoczesk wie Holeovice, w kt鏎ej doskonale zachowa豉 si architektura wiejskiego baroku oraz zamek wraz z ogrodami w Krom檟i. Holeovice to przyk豉d rodkowoeuropejskiej wsi z XIX wieku. Centrum historyczne to plac wiejski, dooko豉 kt鏎ego znajduj si gospodarstwa. Tworzy ono prostok靖 o wymiarach 210 x 70 cm, a w rodku jest ma造 staw. Dooko豉 s 22 wiejskie domki. W Krom檟i do dzisiejszego dnia zachowa這 si wiele wa積ych zabytk闚, przez co bywa nazywana hanackimi Atenami. Najs豉wniejszy jest kompleks barokowego zamku biskupiego i ogrod闚 historycznych, a tak瞠 mennica biskupia. Zamek zosta zbudowany dzi瘯i o這munieckim biskupom, kt鏎zy od XII wieku traktowali t osad jako swoj letni rezydencj. Ze swoj 86-cio metrow wie蕨 jest wyran dominant miasta. Jeden z barokowych ogrod闚, z rotund, 244-metrow kolumnad oraz galeri rzeb bog闚 antycznych, jest dzie貫m w這skich mistrz闚 architektury.

Renesansowy zamek w Litomyli z drugiej po這wy XVI wieku, kt鏎y jest przyk豉dem zamku arkadowego, do pami靖ek UNESCO zosta wpisany w 1999 roku. Zbudowany w 1568 roku, lecz w 1775 zosta uszkodzony przez po瘸r i dzisiejsz posta zyska dzi瘯i odrestaurowaniu w XVIII wieku. W tym zamku i ogrodach M. Forman nakr璚i sceny do swego filmu Amadeusz. Na parterze znajduje si r闚nie ma造 barokowy teatr, w kt鏎ym wyst瘼owali nawet sami cz這nkowie rodu Waldstein闚, aby zabawi swych goci. Czci zamkowego obszaru jest te by造 browar z 60. lat XVI wieku.

W O這mu鎍u natomiast znajduje si 35-metrowy s逝p wi皻ej Tr鎩cy, kt鏎y jest wyj靖kowym przyk豉dem typowych dla rodkowej Europy zabytk闚. Wzniesiony na pocz靖ku XVIII wieku w charakterystycznym stylu nazywanym o這muniecki barok, wed逝g projektu Wac豉wa Rendera i ozdobiony mn鏀twem rzeb uzdolnionego artysty morawskiego - Andrzeja Zahnera. W rejestrze UNESCO kolumna znalaz豉 si w 2000 roku. Rok pniej wpisano do niego brniensk will Tugendhat. Jest ona przyk豉dem architektury funkcjonalistycznej z lat 1928-1930. Willa jest bardzo nowoczesna, jak na tamte czasy, specjalnie te zosta造 zaprojektowane do niej nowoczesne meble. Ju w chwili, gdy powstawa豉 mia豉 elektrycznie spuszczane okna, klimatyzacj czy elektryczne zabezpieczenia. Interesuj鉍a jest te jej konstrukcja.

W roku 2003 wpisano do dziedzictwa UNESCO 篡dowsk dzielnic i bazylik w. Prokopa w T鷫b膻i. Monumentalna i troch tajemnicza roma雟ko-gotycka bazylika by豉 zbudowana w XIII wieku, a jej historia jest zwi頊ana z opactwem benedyktyn闚. Dzielnica 篡dowska obejmuje mn鏀two w零kich uliczek, ponad 120 dom闚 i rozleg造 cmentarz z 11 000 grob闚 i 3 000 kamiennych nagrobk闚.

Czesi przygotowuj ju kolejne wnioski, np. renesansowe domy we Slavonic獳h, fabryk papieru we Velkch Losin塶h, kolejne obiekty praskie, twierdz Terez璯 czy zabytki przemys這we w Ostrawie. Ju przyj皻o do rozpatrywania wniosek na 2005 rok o t鷫bo瓋k幦 dziedzictwie staw闚.


Bibliografia:
MF Dnes, L彋o 2004 z 27. sierpnia 2004, s. 10-13. www.e-cesko.cz/pamatky/