Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Smocze miasto

dodany: 07.06.2004 | autor: Wojciech Miko


Artyku przedrukowany z dodatku Turystyka Wielkopolskiej Gazety Wyborczej z dnia 16-17 marca 2002. Przedruk za zgod Autora i Redakcji.

Nie, to nie jest kolejny tekst o smoku wawelskim i Krakowie. Zion鉍ego ogniem smoka ma bowiem w herbie interesuj鉍e czeskie miasto Trutnov.


Historia Trutnova si璕a XIII wieku, a jego niemiecka nazwa Trautenau oznacza na uroczej 章ce. Tak widocznie kojarzono po這瞠nie 闚czesnej osady za這穎nej przez niemieckich kolonist闚. Prawa miejskie Trautenau uzyska ju w 1360 roku. Miasto jest pi瘯nie po這穎ne na Przedg鏎zu Karkonoskim, w szerokiej dolinie rzeki Upy. Stanowi wa積y w瞛e komunikacyjny, jest te znacz鉍ym orodkiem przemys這wym. Ostatnimi laty, coraz ch皻niej jest odwiedzane przez Polak闚 staj鉍 si wygodn baz dla turyst闚 planuj鉍ych wypady do Adrpachu i Teplic ze s造nnymi skalnymi miastami oraz do Pecu pod Snekou, Janskich Lazni lub acle鷻.


Karkonosz na rynku.

Zwiedzanie Trutnova mo瞠my zacz寞 na rynku. ζdny i zadbany plac jest okolony zabytkowymi, renesansowymi i barokowymi domkami z podcieniami. Okaza造 ratusz pochodzi z XVI wieku. Po wielkim po瘸rze miasta ratusz odnowiono w 1862 roku. Rynek i pobliskie uliczki kryj liczne sklepiki, knajpki i kawiarenki. Mo積a sp璠zi tu niejeden mi造, wakacyjny wiecz鏎. Warto spr鏏owa przy okazji czeskich specja堯w. Do piwa mo積a zam闚i utopence, czyli marynowane serdelki z cebul a na kolacj zje sma鷫ny syr panierowany, upieczony plaster 鄴速ego sera. Zwolennikom mocniejszych wra瞠 polecam jeszcze zio這wy likier z wytw鏎ni Jana Bechera, czyli popularn becherovk.

Do 1605 roku na rodku rynku sta豉 drewniana Smocza Studnia prawdopodobnie dlatego Trutnov ma w herbie smoka. Obecnie w miejscu Smoczej Studni stoi fontanna ozdobiona kamiennym pos鉚iem Karkonosza. Ten znany z poda i legend Duch niedalekich Karkonoszy strze瞠 porz鉅ku i ... czeka na okazj do psot. Opr鏂z pomnika Karkonosza rynek zdobi jeszcze barokowa Kolumna wi皻ej Tr鎩cy. A wr鏚 kamieni, kt鏎ymi wy這穎ny jest rynek warto zwr鏂i uwag na jedn, charakterystyczn p造tk z wypisan dat 27.6.1866. To najpewniej najwa積iejsza data w historii miasta.


136 lat temu.

Wojna prusko-austriacka w 1866 roku by豉 wynikiem bezwzgl璠nego d嘀enia Prus do przyw鏚ztwa wr鏚 pa雟tw niemieckich. Ofiar tego d嘀enia pad豉 Austria, a zwyci瘰two Prus otworzy這 im drog do zjednoczenia Niemiec pod w豉snym przewodnictwem. Jeden z najbardziej dramatycznych epizod闚 tej wojny stanowi豉 jednodniowa bitwa pod Trutnovem. By to zarazem jedyny sukces Austriak闚 w tej wojnie. Dow鏚c wojsk austriackich w tym czasie by podmarsza貫k Ludwig Karl Wilhelm von Gablenz. Wojska pruskie wi鏚 do boju genera Bonin. Dok豉dny przebieg tej bitwy mo瞠my przeledzi na kilkunastu tablicach, kt鏎e od ubieg貫go roku stoj przy niebieskim szlaku prowadz鉍ym wok馧 po這穎nego tu nad Trutnovem wzg鏎za ibenik (499 m). W czasie czerwcowej bitwy 1866 roku o wzg鏎ze to trwa造 zaci皻e walki. Podobnie krwawy i zaci皻y przebieg mia豉 te walka o pobliskie wzg鏎ze Jansky vrh (508 m). Na bagnety walczono nawet wewn靖rz kaplicy na tym wzg鏎zu. U st鏕 o速arza poleg wtedy K. K. major Anton Lipo醀k, kt鏎ego pomnik stan像 niedaleko kaplicy.

Jednodniowa, krwawa bitwa pod Trutnovem poch這n窸a 篡cie oko這 7000 穎軟ierzy. Wr鏚 walcz鉍ych i poleg造ch byli przedstawiciele wielu narod闚: Niemcy, Czesi, Austriacy, Polacy, Rumuni, W這si, S這wacy, S這we鎍y, Serbowie. Bo te jedn z walcz鉍ych stron by豉 armia wielonarodowej monarchii Habsburg闚.


Szlakiem pomnik闚 i mogi.

Tysi鉍e ofiar bitwy pod Trutnovem zosta這 pochowanych na pobliskich polach oraz na cmentarzach w samym miecie. Ju po kilku latach w miejscach poch闚k闚 zacz皻o stawia pomniki. Liczne austriackie organizacje kombatanckie postawi造 sobie za cel upami皻nienie poleg造ch towarzyszy broni. Pomniki mia造 najczciej kszta速 krzy篡 lub ma造ch obelisk闚. Stawiano je wprost na polach lub przy drogach i wok馧 kaplicy na Janskym vrhu. Do dzisiaj w bli窺zej i dalszej okolicy Trutnova stoi kilkadziesi靖 pomnik闚 i nagrobk闚 zwi頊anych z bitw 1866 roku. Na rynku rozpoczyna si 鄴速y i niebieski szlak, kt鏎e poprowadz nas ladami tej bitwy. Najpierw idziemy ulic wzd逝 豉dnego parku z pomnikiem smoka, zaraz obok smoka znajdziemy popiersie Uffo Horna, bajkopisarza urodzonego w Trutnovie. Po prawej stronie mo瞠my podziwia pi瘯ne, przedwojenne wille. Przekraczamy ulic Upick, idziemy dalej niebieskim szlakiem trawersuj鉍 zbocze wzg鏎za ibenik. Po wyjciu z parku skr璚amy w lewo i bez szlaku, ulic Slune鋝i stra爌, dochodzimy do szlaku 鄴速ego. Skr璚amy w lewo i po kr鏒kim podejciu jestemy u st鏕 nadzwyczaj oryginalnego pomnika. Wykonany z metalowych p造t, siedemnastometrowy obelisk 章czy w sobie cechy nagrobka, wie篡 widokowej i ... tablicy informacyjnej. Zbudowano go w 1886 roku z inicjatywy zwi頊ku weteran闚. Na bocznych cianach umieszczono imienn list strat 10. korpusu armii austriackiej. Wr鏚 poleg造ch w bitwie pod Trutnovem w 1866 roku widzimy nazwiska w這skie, niemieckie, czeskie i polskie. Jeszcze jedna okazja do zastanowienia si nad losami narod闚 uwik豉nych przez mo積ych 闚czesnego wiata w walk o w豉dz.


Gr鏏 w wie篡 widokowej.

Gdy w 1905 roku zmar w Szwajcarii podmarsza貫k Gablenz, jego doczesne szcz靖ki umieszczono u st鏕 wie篡. Wewn皻rzne schody prowadz na ma造 taras widokowy. Od niedawna mo積a znowu wej na wie輳. Co dwa tygodnie, w soboty i niedziele, o okrelonych godzinach cz這nkowie trutnowskiego klubu historii wojskowoci pe軟i tu dy簑ry. Gdy obejrzymy ju ten szczeg鏊ny pomnik cofamy si kawa貫k t sam drog. Idziemy 鄴速ym szlakiem, kt鏎y po p馧 godzinie doprowadza nas na wzg鏎ze Jansky vrh. Szczeg鏊ne wra瞠nie sprawia tu barokowa kaplica w. Jana Chrzciciela cile otoczona wieloma bardzo interesuj鉍ymi pomnikami i nagrobkami Spoczywaj tu rami w rami 穎軟ierze wrogich armii. Nagrobki s bardzo zr騜nicowane i niekiedy wr璚z fantazyjne. Jeden z oryginalniejszych ma na szczycie miniaturowy he軛, plastron i bia章 bro.

Ze wzg鏎za Jansky vrh schodzimy zakosami. Przy szlaku urz鉅zono kilka punkt闚 widokowych, z kt鏎ych mamy mo磧iwo podziwia do ograniczon, ale interesuj鉍 panoram Trutnova i nieodleg造ch Karkonoszy. Po trzech godzinach w璠r闚ki znowu jestemy na rynku w centrum miasta. Na d逝窺ze wycieczki mo積a wybra si w okolice Trutnova, przez kt鏎e prowadzi wiele szlak闚 m.in. do ruin zamk闚 Rechenburg, Polkenburk i B鷫ctejn. Mo積a te pojecha do Starego Rokytnika, by zobaczy pi瘯ny pomnik poleg造ch w 1866 roku artylerzyst闚.

Wr鏚 atrakcji Trutnova wspomn jeszcze o basenach. Miasto wielkoci pozna雟kiej dzielnicy Pi靖kowo (nieco ponad 30 tysi璚y mieszka鎍闚) ma a dwa pi瘯ne baseny! Z wielk przyjemnoci korzystalimy latem z k雷ieli w krystalicznie czystej wodzie, zw豉szcza po ca這dziennych wyprawach w Karkonosze. Dla dzieci wielk atrakcj jest zje盥瘸lnia (po czesku tobogan).


Piwny dzwon.

To jeszcze jedna trutnovska ciekawostka. W 1571 roku w jednej z bram miejskich zawis dzwon, kt鏎ego dwi瘯 s造cha by這 w miecie ka盥ego wieczora. Stanowi sygna do zako鎍zenia biesiad w gospodach, bo po dzwonie piwnym nie podawano ju nikomu z這cistego napoju. Czy nie oryginalny i praktyczny spos鏏?


Dysydent - piwowar.

Ka盥e wi瘯sze czeskie miasto ma sw鎩 browar. W Trutnovie wa蕨 piwo o swojskiej nazwie Krkono. Sw鎩 udzia w produkcji Krkonoa mia przez pewien czas Vaclav Havel, obecny prezydent Czech. Oto jak sam nawi頊a do okresu pracy w Trutnovie: Gdy w 1974 roku pracowa貫m w browarze, moim szefem by niejaki . cz這wiek znaj鉍y si na piwowarstwie, [...] kt鏎emu zale瘸這 na tym, 瞠bymy robili dobre piwo. To cytat ze s造nnego dzie豉 Vaclava Havla, Si豉 bezsilnych. Esej ten, napisany w 1978 roku, stanowi dzisiaj klasyk literatury dysydenckiej. Niech nas nie dziwi fakt, 瞠 dramaturg Vaclav Havel pracowa w browarze. W Czechos這wacji po 1968 roku powszechn praktyk by這 zatrudnianie zw豉szcza opozycjonist闚, a pniej sygnatariuszy Karty 77 - na stanowiskach robotniczych. W lutym Gazeta Wyborcza zamieci豉 bardzo ciekawy artyku Mariusza Szczyg豉, w kt鏎ym opisano nikczemne metody dzia豉nia czeskiej S逝瘺y Bezpiecze雟twa wobec artyst闚. Warto przy okazji jednak zauwa篡, 瞠 stosunek Czech闚 do os鏏 uwik豉nych swego czasu we wsp馧prac z komunistyczn w豉dz Czechos這wacji jest nieco inny ni w Polsce. Generalnie wydaje si, 瞠 Czesi s nieco mniej zacietrzewieni i pami皻liwi. Czy tak lepiej? Ka盥y mo瞠 mie w tej sprawie swoje zdanie. Mo積a jednak powo豉 si tu na przyk豉d dzielnego wojaka Szwejka. Nikt nie w靖pi, 瞠 s逝篡 cesarzowi, ale w jaki ciekawy, oryginalny i skuteczny spos鏏!


Przygraniczne schrony.

Z Trutnova mo積a wybra si tak瞠 na wsch鏚, w pobliskie G鏎y Jastrz瑿ie (Jest鷫bi hory). W tych niewysokich g鏎ach najwy窺zym szczytem jest altman, kt鏎y ma 739 m. Najwi瘯sze atrakcje to pi瘯ne widoki, 豉twe trasy oraz ukryte wr鏚 las闚 tajemnicze schrony. Tylko w Czechach spotka mo瞠my tyle budowli obronnych rozmieszczonych na tak wielkim obszarze. Wr鏚 las闚 i wzg鏎z p馧nocnych Czech, na odcinku od Ostrawy a po Karkonosze powsta造 w ci鉚u kilku lat setki budowli obronnych! Od najmniejszych, dwuosobowych schron闚, do zespo堯w bunkr闚, w kt鏎ych mia這 broni si nawet kilkuset 穎軟ierzy. Budowle pochodz z lat 1935-1938 i powsta造 w wyniku decyzji rz鉅u Czechos這wacji jako pr鏏a przeciwstawienia si ewentualnemu atakowi ze strony III Rzeszy Adolfa Hitlera. Plany budowli wzorowane by造 na francuskich umocnieniach linii Maginota. Dodatkowo zaplanowano zbudowanie kilkunastu twierdz. Ogrom przedsi瞝zi璚ia oddaje ich kr鏒ki opis: twierdza to zesp馧 kilkunastu olbrzymich schron闚, po章czonych kilometrami podziemnych korytarzy. Za這g twierdzy mia這 stanowi kilkuset 穎軟ierzy. Budow ca貫go systemu zaplanowano na kilkanacie lat. Z oczywistych wzgl璠闚 nie doko鎍zono w 1938 roku Niemcy zaj窸y tereny p馧nocnej Czechos這wacji, zamieszkane w wi瘯szoci przez Niemc闚. W G鏎ach Jastrz瑿ich trafimy na wiele ma造ch schron闚 cz z nich jest otwarta.


Lekcja historii w twierdzy.

Najwi瘯sza atrakcja dla mi這nik闚 militari闚 to pozosta這ci twierdzy Stachelberg, kt鏎 budowano w lasach ko這 wsi Babi, kilka kilometr闚 na p馧noc od Trutnova. Jedyny w pe軟i wyko鎍zony schron twierdzy Stachelberg zwraca uwag ogromem do jego budowy zu篡to ponad 3000 m3 betonu! Zwiedzaj鉍ym udost瘼niono cz podziemnych korytarzy. Korytarze oraz wystaw w g堯wnym bunkrze zwiedza mo積a po uzgodnieniu terminu z przedstawicielem Stowarzyszenia Fortis, zajmuj鉍ego si opiek i udost瘼nianiem czeskich fortyfikacji z lat 30.

Gor鉍o polecam wypraw w tajemniczy, betonowy wiat czechos這wackich umocnie, poniewa nigdzie wi璚ej nie powsta這 tak wiele obiekt闚 obronnych u這穎nych w logiczn ca這. Warto przy tym pami皻a, jak wielki by wysi貫k ludzi i jak ogromne nak豉dy finansowe powi璚ono na wybetonowanie granicy. Cho nigdy nie wykorzystano ich w walce obronnej, to przynajmniej czciowo spe軟i造 swoj rol dla odstraszenia Hitlera, kt鏎y zrobi wszystko, by nie atakowa wprost czeskich linii obronnych. Kolejna praktyczna lekcja historii mo瞠 by jeszcze jedn korzyci z wyprawy do czeskiego Trutnova.


Informacje praktyczne:
Najdogodniejszy dojazd do Trutnova wiedzie przez przejcie graniczne Lubawka-Kralovec. Od granicy do Trutnova jest tylko 19 km. O nocleg naj豉twiej w orodku wypoczynkowym Dolce (tel 00420-439-813-065) lub w hotelu Bohemia tel. 00420-439-811-951. Informacje o miecie i okolicy oraz historii i dniu dzisiejszym miasta znajdziemy tak瞠 w Internecie: www.trutnov.cz - oficjalna strona miasta. Pomnik Gablenza i kaplica na wzg鏎zu Jansky vrh dost瘼ne s dla zwiedzaj鉍ych w ka盥y weekend mi璠zy 4 maja a 29 wrzenia 2002 roku, w soboty od godziny 13.00 do 17.00 i w niedziele mi璠zy 10.00 a 17.00. Centrum Informacji Turystycznej Trutnova mieci si w ratuszu przy rynku tel. 00420-499-818-245. Mo瞠my tu kupi m. in. ciekaw map okolic Trutnova z zaznaczonymi pomnikami z wojny 1866 roku. Muzeum Podkarkonoszy (niedaleko rynku) zaprasza na sta章 ekspozycj zwi頊an z czerwcow bitw z 1866 roku. Godziny otwarcia (opr鏂z poniedzia趾闚) 9.00 do 12.00 i od 13.00 do 17.00, wst瘼 12 koron. Na stronie www.bunkry.cz mo瞠my zapozna si z histori czeskich umocnie z lat 30. oraz przejrze setki zdj耩 budowli obronnych. Twierdz Babi (Stachelberg) mo積a zwiedza w sezonie letnim codziennie od 10.00 do 12.00 i od 13.00 do 16.30, poza sezonem tylko w soboty, niedziele i wi皻a po uprzednim um闚ieniu si z przedstawicielem FORTIS - tel. 00420-439-710-076 lub e-mail FORTIS.cz@atlas.cz.