Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Piernikowe uszy

dodany: 13.08.2003 | autor: Wojciech Miko


Artyku przedrukowany z dodatku Turystyka Wielkopolskiej Gazety Wyborczej z dnia 9 grudnia 2002. Przedruk za zgod Autora i Redakcji.

Pi瘯ny pochy造 rynek, kamienna Tr鉉a oraz p馧 g鏎y wznosz鉍ej si nad miastem. To najbardziej charakterystyczne miejsca w morawskim tramberku.


Male鎥ie miasteczko o d逝giej i interesuj鉍ej historii le篡 we wschodnich Czechach na po逝dnie od Ostrawy. Malownicze domki tramberku roz這穎ne s w ciasnej dolince oraz na tarasach wcini皻ych w zbocza G鏎y Zamkowej. Miasto jest otoczone z trzech stron wzniesieniami. Najdziwniejszym z nich jest g鏎a Kotou (517 m). A prawd m闚i鉍 p馧 g鏎y. Wje盥瘸j鉍 do tramberku od po逝dnia nie spos鏏 nie zauwa篡 olbrzymiego kamienio這mu. Wydobywa si tu kamie wapienny, stosowany m. in. w procesie produkcji cukru. D逝gie lata pozyskiwania tego surowca spowodowa造 obci璚ie po這wy g鏎y Kotou wraz z jej najwy窺zym punktem, kt鏎y kiedy wznosi si na 539 m ponad poziom morza. Kamienio這m dzia豉 do dzisiaj, cho wydobycie odbywa si pod kontrol archeolog闚. A wszystko dlatego, 瞠 w jaskini ipka po這穎nej na p馧nocnym, nie zniszczonym stoku Kotou醀, odnaleziono koci neandertalczyka.


Koci馧 Nepomucena.

Zwiedzanie miasteczka mo積a rozpocz寞 na rynku. Jest mocno pochylony, bo ulokowano go na stoku G鏎y Zamkowej. W samym centrum rynku podziwia mo瞠my pi瘯n, neorenesansow fontann z prze這mu XIX i XX wieku ozdobion harmonijnym pos鉚iem Higiei. ζdne i zadbane domki otaczaj d逝gi, prostok靖ny plac zako鎍zony zbudowanym w 1721 roku kocio貫m w. Jana Nepomucena. Do barokowego kocio豉 wie輳 dobudowano w 1907 roku. Warto przypomnie, 瞠 patron sztramberskiego kocio豉 jest niew靖pliwie najpopularniejszym czeskim wi皻ym. Najbardziej znany pomnik w. Jana Nepomucena zdobi s造nny Most Karola w Pradze. Jest on jednoczenie pierwowzorem dla setek przedstawie w. Jana Nepomucena rozsianych na ziemiach czeskich oraz na naszym Dolnym l零ku. Co ciekawe tak瞠 i w Poznaniu mamy kilka Nepomuk闚; jeden z nich stoi na Starym Rynku. Ale wracajmy na Morawy.


Tr鉉a nad miastem.

Po spacerze wok馧 sztramberskiego rynku idziemy kr鏒ko niebieskim szlakiem na G鏎 Zamkow. Nie spos鏏 tam nie trafi, poniewa wie輳 zamku wida prawie z ka盥ego miejsca. Zamek powsta w XIV wieku. Jego za這篡cielem by Jan, margrabia morawski, brat cesarza Karola IV. Gruntown przebudow przeprowadzono w XVI wieku, gdy w豉cicielami zamku byli cz這nkowie znanego rodu erotin闚. Otrzyma wtedy renesansowy wystr鎩.

Jedn z najwa積iejszych dat w historii Czech by rok 1620. Wtedy to w bitwie pod Bia章 G鏎 (obecnie w granicach Pragi) starli si zwolennicy katolickich Habsburg闚 z wojskiem protestanckich pan闚 czeskich. Zwyci瘰two koalicji katolickiej zadecydowa這 o przysz這ci kraju. Konsekwencje bitwy pod Prag dotar造 te do odleg貫go tramberku. Miasto i okolica przesz造 na w豉sno jezuit闚 z O這mu鎍a. Pniejsza rekatolizacja doprowadzi豉 m. in. do tego, 瞠 w latach 1720-1725 wyemigrowali ze tramberku wszyscy ewangelicy. Udali si w podr騜 bez powrotu a do 砰tawy. Od ko鎍a XVIII wieku zamek powoli zamienia si w ruin. Do dzisiaj przetrwa豉 tylko wysoka na 40 metr闚 wie瘸, nie wiedzie czemu zwana Trub (czyli Tr鉉a). W 1903 roku, z inicjatywy dr. Adolfa Hrstky, Trub przebudowano na wie輳 widokow. Na drewnian galeri widokow prowadz w零kie kr皻e schody. Gdy nasycimy oczy panoram tramberku i okolic warto zapuci si w w零kie uliczki miasteczka. Wystarczy obej rynek od p馧nocy, by m鏂 podziwia ma貫 drewniane, dobrze utrzymane domki. Wi瘯szo tych typowych wa豉skich budowli pochodzi z ko鎍a XVIII wieku.


Panteon w parku.

Po kr鏒kim spacerze na ty豉ch kocio豉 schodzimy do g堯wnej ulicy. Idziemy p馧 kilometra w stron g鏎y Kotou. Przy du篡m budynku wybudowanej w 1910 roku Nowej Szko造, trafimy na drewnian bram z napisem Narodni sad. Czerwono znakowana cie磬a poprowadzi nas przez park utworzony w 1922 roku na zboczu g鏎y Kotou. Za這篡cielami parku byli lekarz Adolf Hrstka oraz malarz Bohumir Jaro爇a. Wzd逝 dwukilometrowej trasy podziwiamy panteon najznakomitszych postaci w historii Czech. Wr鏚 kamiennych pomnik闚 i popiersi wyr騜nia si pos鉚 w. Wac豉wa, patrona Czech. S tu tak瞠 pomniki: pierwszego i najbardziej znanego prezydenta Czechos這wacji T. G. Masaryka oraz historyka F. Palackeho i pisarza A. Jiraska, autora Starych poda czeskich.

Im wy瞠j tym bli瞠j ... p這tu. P這tu oddzielaj鉍ego park Narodni sad od kilkudziesi璚iometrowej przepaci, kt鏎 utworzy opisywany ju wczeniej kamienio這m. Nale篡 tutaj zwr鏂i uwag zw豉szcza na dzieci, gdy w p這cie jest kilka dziur. O upadek z du瞠j wysokoci nietrudno.


Malowany Neandertalczyk.

Ale najciekawsze miejsce znajduje si niedaleko wejcia do parku Narodni sad. Po pokonaniu d逝gich schod闚 zobaczymy dziwn jaskini zwan ipka. Dziwn dlatego, 瞠 czciowo jest pozbawiona stropu. Ta niepozorna jaskinia liczy raptem kilkadziesi靖 metr闚 i nie trzeba zwiedza jej z latarkami. Mimo niewielkich rozmiar闚 i zawalonego stropu jest w wiecie naukowym bardzo znana. W jej wn皻rzu, w sierpniu 1880 roku morawski archeolog Maek odkry kawa貫k koci mieszka鎍a Ziemi sprzed 40000 lat. Znalezisko sta這 si wielk naukow sensacj g堯wnie dlatego, 瞠 w tych samych wapiennych ska豉ch g鏎y Kotou odkopano w ci鉚u kilku lat jeszcze setki kawa趾闚 koci neandertalczyk闚 i zwierz靖 jaskiniowych. Koci wydobyte w trakcie prac wykopaliskowych s prezentowane w miejscowym muzeum. Zainteresowani prehistori powinni tam wst雷i. Ciekawostk jest to, 瞠 XIX-wieczne wykopaliska na g鏎ze Kotou by造 inspiracj dla pochodz鉍ego z pobliskich Kop鷡vnic malarza Zde爇a Buriana. Tworzy obrazy przedstawiaj鉍e sceny z 篡cia neandertalczyk闚. By mo瞠 niekt鏎zy czytelnicy pami皻aj frapuj鉍e lekcje historii, w trakcie kt鏎ych nauczycielka prezentowa豉 wielkie kartonowe plansze (bo komputer闚 wtedy w szko豉ch nie by這) przedstawiaj鉍e obrazki z codziennego 篡cia neandertalczyk闚. Jest du瞠 prawdopodobie雟two, 瞠 podziwialimy wtedy rysunki, kt鏎ych autorem by w豉nie Zde瀗k Burian. Jego muzeum mieci si bardzo blisko sztramberskiego rynku, w dawnych kramach mi瘰nych.


Tatarskie rozliczenia.

Najbardziej oryginaln pami靖k ze tramberku s ... uszy. A dok豉dniej korzenne w smaku, podobne do piernik闚, wypieczone kawa趾i ciasta, kt鏎ym nadano kszta速 ludzkich uszu. Ta - przyznajmy - niecodzienna forma pieczywa zwi頊ana jest oczywicie z legend. Ma貫 miasteczko tramberk oblegli w 1241 roku okrutni i bezwzgl璠ni Tatarzy. Mieszka鎍y szukali schronienia w lasach pokrywaj鉍ych stoki opisanej wczeniej g鏎ze Kotou. Pod wiecz鏎 Tatarzy roz這篡li si obozem u st鏕 g鏎y. Tylko cud m鏬 uratowa mieszka鎍闚 tramberku przed straszn mierci. I - jak to w legendzie - cud si zdarzy. Noc przysz豉 wielka ulewa, kt鏎a spowodowa豉 lokaln pow鏚. Tatarzy potopili si w wezbranych wodach, a nazajutrz, cudem ocaleni sztramberczanie zobaczyli w obozie tatarskim przera瘸j鉍y widok. Ich oczom ukaza造 si worki pe軟e zasolonych, ludzkich uszu! Okaza這 si, 瞠 ludzkie uszy stanowi造 dar dla chana i by造 jednoczenie dla niego specyficznym dowodem aktywnoci Tatar闚 w zwalczaniu chrzecijan. W豉nie na pami靖k cudownego ocalenia od tatarskiej grozy piecze si tutaj tramberske ui. Warto spr鏏owa!

I tak po kilku godzinach sp璠zonych w atmosferze spokojnej, czeskiej prowincji mo瞠my wypi kaw i zje np. knedliki. Na deser polecam uszy ze mietan. Oczywicie sztramberskie uszy.


Informacje praktyczne:
Dojazd: tramberk le篡 tylko 40 km od Ostrawy. Podobnie blisko jest tu z Cieszyna. Jedyny parking dla autobus闚 znajduje si przy wejciu do parku Narodi sad. Samochody osobowe mog parkowa w rynku.
Wycieczki: Bilet wst瘼u na wie輳 widokow Truba kosztuje 15 koron. Dost瘼na jest od marca do sierpnia codziennie od 9.00 do 17.00 opr鏂z poniedzia趾闚. Turystom pieszym poleci mog jeszcze kr鏒k w璠r闚k niebieskim szlakiem na poblisk g鏎 o nazwie - nomen omen - Bila hora (557 m). Od kilku lat stoi na jej szczycie wie瘸 widokowa. Zejcie ze szczytu prowadzi do parku Narodni sad. Zwiedzanie tramberku mo積a po章czy z wycieczk do Muzeum Samochod闚 Tatra w pobliskich Kop鷡vnicach.
Noclegi: Baza noclegowa jest do skromna, bo te miasteczko nie jest wielkie. W rynku mieszcz si: niezbyt tani Hotel ipka oraz ta雟zy Penzion Stara kola. Moim zdaniem du穎 korzystniej jest za這篡 baz np. w Ronovie, a tramberk zwiedzi w trakcie jednodniowej wycieczki.
Pami靖ki: Najpi瘯niejsze poczt闚kowe widoki tramberku ujrzymy z wie篡 Truba oraz ze stoku Kotou醀, przed jaskini ipka. W miecie jest kilka sklepik闚 z pami靖kami, m. in. galeria ceramiki, sklep ze szk貫m oraz dobrze zaopatrzona winiarnia. A sztramberskie uszy s wsz璠zie.
Informacja turystyczna: Centrum IT w tramberku - tel. 00420-656-852-240, e-mail: mic@stramberk.cz, oficjalna strona miasta: www.stramberk.cz.