Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Uroda skalnych miast

dodany: 12.04.2003 | autor: Wojciech Miko


Artyku przedrukowany z dodatku Turystyka Wielkopolskiej Gazety Wyborczej z dnia 22-23 luty 2002. Przedruk za zgod Autora i Redakcji.

Piaskowiec by - i jest nadal - doskona造m tworzywem dla rzebiarzy. Lecz najpi瘯niejsze i niepowtarzalne formy powsta造 z piaskowca dzi瘯i s這鎍u, wodzie i wiatrowi. Podziwia je mo積a tu "za miedz", w czeskim Adrpachu i Teplicach.


Prawdziwa turystyczna kariera ma貫j wioski Adrpach rozpocz窸a si w 1824 roku od wielkiego nieszczcia. By nim ogromny po瘸r, kt鏎y szala wr鏚 okolicznych ska przez wiele tygodni. Ogie zniszczy rolinno i nie oszcz璠zi zwierz靖. Ale ods這ni za to imponuj鉍e formy skalne. Gdy tylko mo積a by這 ju wej mi璠zy ska造, pierwsi odwa積i zag喚bili si w d逝gie i kr皻e skalne labirynty. Liczba turyst闚 zwi瘯sza豉 si z ka盥ym sezonem. Niemcy, Czesi i Polacy podziwiali wspania貫 formy skalne oraz ... potwierdzali sw鎩 pobyt w skalnych miastach w specyficzny, dzi ju niedopuszczalny spos鏏. Na najbardziej charakterystycznych ska豉ch widoczne s liczne napisy uczynione przed ponad stu laty przez Niemc闚, Polak闚 i Czech闚. W taki w豉nie spos鏏 przeszli do historii m. in. niejaki Hafftstein z υdzi i Z闤lner z Breslau.


W Mysiej Dziurze.

Adrpaske i Teplicke Sk嫮y to dwa najbardziej znane czeskie skalne miasta. Nazw skalne miasta przyj皻o w Czechach dla kilku, szczeg鏊nie atrakcyjnych, ma造ch obszar闚. W skalnych miastach poruszamy si w零kimi dr騜kami, labiryntami, czasem przechodzi trzeba po drabinach lub k豉dkach. Wzd逝 szlak闚 wznosz si wysokie na kilkanacie metr闚 bloki skalne. Ich kszta速y od dawna pobudza造 wyobrani odkrywc闚. Dzi瘯i temu wi瘯szo grup skalnych uzyska豉 oryginalne nazwy. Najczciej zwi頊ane s z kszta速em ska造, czasem jednak nawi頊uj do historii. Spotkamy tu m. in. Kochank闚, Starost i Starocin, G這w Cukru, Gilotyn, Kr鏊a i wiele innych. Jedn z najciekawszych form jest Mysia Dziura - w零ka rozpadlina mi璠zy olbrzymimi blokami ska. Przed wejciem do Mysiej Dziury trzeba krytycznie spojrze na swoj ... tusz. Sam by貫m wiadkiem dramatycznej i nieudanej pr鏏y przejcia przez Mysi Dziur pewnej m這dej Czeszki o bujnych kszta速ach. Adrpaske oraz Teplicke Skalne Miasta s rezerwatami przyrody obejmuj鉍ymi obszar bardzo zr騜nicowanych piaskowc闚, przypominaj鉍ych pod pewnymi wzgl璠ami nasze G鏎y Sto這we. Teren ten od 1933 roku podlega ochronie. Powsta tu najwi瘯szy w Czechach rezerwat przyrody, o powierzchni ponad 1800 ha. Zwiedzanie skalnych miast jest mo磧iwe wy章cznie po wyznaczonych trasach i szlakach. Wr鏚 turyst闚 mo積a tutaj spotka amator闚 w璠r闚ek prawie z ca貫go wiata. Cho tradycyjnie najwi璚ej tu Niemc闚, to od pewnego czasu trafiaj tu tak瞠 coraz czciej i coraz ch皻niej Polacy.


Syberia wr鏚 ska.

Wejcie do Teplickiego Skalnego Miasta znajduje si obok stacji kolejowej Teplice-Sk嫮y, jest tam tak瞠 parking oraz hotel. Przy wejciu do rezerwatu warto w kiosku kupi dobr map turystyczn Skalnych Miast i Czeskich G鏎 Sto這wych. Szlak niebieski poprowadzi nas przez najciekawsze fragmenty ska ukszta速owanych przez przyrod w niezwykle interesuj鉍e obiekty, kt鏎ym nadano przer騜ne nazwy np. Sfinks, Golem, Sowa, Ko雟ka G這wa, Skalna Korona, Niedwied Polarny i wiele innych. D逝go szlaku wynosi oko這 6 km i mo積a go pokona w ci鉚u 3 godzin. G堯wne atrakcje to oczywicie ska造, wie瞠 i platformy widokowe, ale tak瞠 pami靖ki po znanych osobach. Tablica na Skalnej Bramie upami皻nia pobyt w tym miejscu J. W. Goethe. Wielki poeta dotar tu w 1790 roku, w trakcie swoich studi闚 przyrodniczych. Niezwykle ciekawym miejscem Teplickich Ska jest g喚boki i ciemny w預霩 zwany Sybi. Nazwa ca趾owicie odpowiada atmosferze w w預ozie - zw豉szcza latem przejcie przez zimny i wilgotny w預霩 pozwala przekona si o s逝sznoci tej nazwy. Bywa, 瞠 i w lecie znajdziemy tam resztki niegu. Na obszarze skalnych miast panuj szczeg鏊ne warunki klimatyczne. Ze wzgl璠u na du蕨 wilgotno, ch堯d i ograniczony dop造w wiat豉 s這necznego, wr鏚 kamieni i ska spotka mo積a rzadkie gatunki mch闚, porost闚 oraz roliny niespotykane na tej wysokoci. Cz z nich ma du瞠 znaczenie dla przyrodnik闚. Zwolennik闚 rozleg造ch panoram zach璚am do wejcia na platform widokow utworzon wr鏚 pozosta這ci grodu St鷰en. Po pokonaniu schod闚 z dwoma setkami stopni - uwaga! ostatni odcinek wiedzie po niezbyt bezpiecznych drabinach! - mo瞠my napawa oczy wspania造m widokiem G鏎 Sowich oraz Broumovskich Sten.


Niezatapialny Titanic

Kilka kilometr闚 na p馧noc jest drugie, bardziej znane, cho mniejsze, Adrpaske Skalne Miasto. Dojazd kolej z Teplic, pieszo lub samochodem. W Adrpachu zlokalizowano parking dla autobus闚 oraz samochod闚 osobowych. Przez Adrpaske Skalne Miasto prowadzi zielony szlak, kt鏎ego ca趾owita d逝go wynosi oko這 4 km. Najwi瘯sz niew靖pliwie atrakcj jest mo磧iwo przep造ni璚ia tratw przez r鏚skalne jeziorko. Warto doda, 瞠 rejsy rozpocz皻o ju w 1857 roku. Tratwy nosz nazwy - nomen omen - Titanic-1 i Titanic-2. Nie odstrasza to jednak potencjalnych klient闚 - w sezonie trzeba sta w d逝giej kolejce ch皻nych by wyp造n寞 na szerokie wody. Z najprawdziwszym czeskich poczuciem humoru spotkamy si w czasie rejsu. Nieodmiennie wielkie wra瞠nie sprawia opowie flisaka. Wr鏚 ca趾owitej ciszy snuje opowie o Hawajach - tak nazw nosz male鎥ie wysepki obok kt鏎ych przep造wamy. Przy brzegu jeziorka tkwi postaci wodnika Szuwarka i jego ma鹵onki z czerwonym nosem. Salwy miechu wzbudza podana odpowiednio powa積ym g這sem informacja, 瞠 g喚boko jeziorka si璕a miejscami 243 - tu flisak zawiesza g這s - centymetr闚. O innych dowcipach przekonajcie si Pa雟two sami. Jeziorko powstaje corocznie przez spi皻rzenie w鏚 niewielkiej tutaj rzeczki Metuje. W zimie woda jest spuszczana. A metalowe tratwy odpoczywaj na dnie w預ozu. Niedaleko jeziorka znajduje si Wielki Wodospad o wysokoci 16 m, obok kt鏎ego wmurowano w ska造 popiersie J. W. Goethego i nast瘼n tablic upami皻niaj鉍a jego pobyt w tych g鏎ach. Wzd逝 trasy co jaki czas spotykamy tabliczki z nazwami (i ze strza趾ami wskazuj鉍ymi kierunek) nadanymi bardziej charakterystycznym obiektom np. Indianin, Wielb章d, Orle Gniazdo, Bliniaki, Diabelski Most. Po wyjciu z 堯dki mo積a uda si w drog powrotn zielonym szlakiem do parkingu i stacji kolejowej.


Kuchenne wejcie.

Dla amator闚 d逝窺zych w璠r闚ek mam specjaln propozycj. Nieopisany w 瘸dnym przewodniku spos鏏 poznania obu skalnych miast - na dodatek za darmo. Nie jest zbyt uci嘀liwy, a pozwala zapozna si ze wszystkimi atrakcjami skalnych miast. ㄨczna d逝go trasy to oko這 18 km. W璠r闚k rozpoczynamy w Janovicach (pi靖y przystanek kolejowy za Teplicami w stron Trutnova) i st鉅 pieszo zielonym szlakiem kierujemy si w stron widocznych ca造 czas ska. Dochodzimy do niebieskiego szlaku prowadz鉍ego przez ca貫 Teplicke Skalne Miasto. Pniej mo積a przej 鄴速ym szlakiem przez Wilczy W預霩 (Vl鴈 Rokle). Droga ta jest jednak pocz靖kowo do uci嘀liwa, sporo na niej stromych zej i podej - cz z nich poprowadzono po drewnianych drabinach. W rodkowej czci trasa ta jest podmok豉 - gdy jest mokro b璠zie trudna do pokonania bez dobrego obuwia. Po oko這 dw鏂h godzinach dochodzimy do Adrpaskego Skalnego Miasta. Po zwiedzeniu miasta kierujemy si w stron jeziora po這穎nego blisko stacji kolejowej Adrpach. Godzinny spacer wok馧 przepi瘯nego szmaragdowego jeziora dostarcza niezapomnianych wra瞠. Zw豉szcza wtedy, gdy s這鎍e wzmacnia jeszcze kolor wody. Brzegi s bardzo strome, wysokie i niebezpieczne. W豉nie ze wzgl璠闚 bezpiecze雟twa obowi頊uje tutaj zakaz k雷ieli. Jeszcze kilka lat temu w零kie brzegi jeziorka by造 rajem dla naturyst闚. Jednak gdy wytyczono tu niebieski szlak turystyczny golas闚 przeniesiono w inne miejsce.


W pionie i w poziomie.

Od wielu lat trwa zainteresowanie skalnymi miastami wr鏚 alpinist闚. Ka盥ego roku przybywa tu wielu amator闚 wspinaczki. Wr鏚 setek wie i ska wytyczono dot鉅 kilka tysi璚y (!) dr鏬 umo磧iwiaj鉍ych nauczenie si oraz doskonalenie w璠r闚ek w pionie. Jedn z najbardziej skomplikowanych dr鏬 mo積a dosta si na szczyt prawie stumetrowej ska造 Kochankowie. Zdobycie tego szczytu uchodzi wr鏚 alpinist闚 za niema造 wyczyn.

W najbli窺zych okolicach Teplic i Adrpachu jest wiele innych wartych odwiedzenia miejsc. Poza skalnymi miastami godne uwagi s m.in. resztki kamiennego zamku Sk嫮y niedaleko D駤ova, wcini皻ego w po逝dniowe zbocza Adrpasko-Teplickich Sk嫮. Zamek powsta w oparciu o strome zbocza ska mi璠zy kt鏎ymi wybudowano k豉dki, pomosty i mury, w ska豉ch wykuto stopnie a na szczytach ska貫k zbudowano wie瞠. U podn騜a zamku b造szcz dwa ma貫 jeziorka. Z najwy窺zego miejsca zamkowych ska貫k rozci鉚a si pi瘯ny widok na okolic.


G鏎ska droga krzy穎wa.

Gor鉍o polecam tak瞠 spacerek z Adrpachu na wzg鏎ze K齶ov vrch. Zw豉szcza tym, kt鏎zy nie lubi t這ku. Bo niestety, w sezonie, w skalnych miastach, bywa tak t這czno jak na Krup闚kach. Z parkingu przed g堯wnym wejciem prowadz鉍ym do Adrpaskego Skalnego Miasta nale篡 uda si w kierunku przeciwnym ni do skalnego miasta. 草速ym szlakiem idziemy pocz靖kowo odkrytym terenem, potem wchodzimy w las, id鉍 jego skrajem podchodzimy stale w g鏎. Po pewnym czasie zauwa篡my odchodz鉍y w prawo, w g鏎 szlak zielony. Wspinamy si dalej; 豉two odnajdziemy umieszczone w ska豉ch tablice drogi krzy穎wej. Obramowania poszczeg鏊nych tablic wykuto w ska豉ch w XVII wieku. Same tablice s ju odnowione. Na jednym z wierzcho趾闚 K齶oveho vrchu (659 m) postawiono w 1857 roku 瞠lazny krzy wbudowany w wykonan z piaskowca podstaw. Na podstawie umieszczono p豉skorzeby w. Anny, w. J霩efa i oczywicie s造nnego czeskiego wi皻ego Jana Nepomucena. Sam szczyt stanowi dogodny punkt widokowy, z kt鏎ego podziwia mo積a Adrpask sk嫮y i - przy sprzyjaj鉍ej pogodzie - Karkonosze. Uwaga! Platforma widokowa nie jest zabezpieczona! Schodzimy zielonym szlakiem, dochodz鉍 ponownie do szlaku 鄴速ego. St鉅, albo w lewo w d馧, drog wejciow, do parkingu, lub w prawo 鄴速ym szlakiem wok馧 K齶oveho vrchu do asfaltowej drogi Zdo犦v-Ardpach. Na drodze skr璚amy w prawo i po pewnym czasie dochodzimy do parkingu w Adrpachu. Ca豉 opisana trasa ma oko這 5 kilometr闚. Ze wzgl璠u na niewielki stopie trudnoci, tras wok馧 K齶oveho vrchu mo瞠my zaplanowa na przyjemn wycieczk tak瞠 po zwiedzeniu skalnego miasta. Okolice Adrpachu do doskona貫 miejsce na kilkudniowy, rodzinny wyjazd np. w d逝gi majowy weekend.


Informacje praktyczne:
Najprociej dotrze tu w豉snym samochodem. Najbli窺ze drogowe przejcia graniczne to: Goli雟k - Starost璯, T逝macz闚 - Otovice i Kudowa S這ne - N塶hod. Mo積a dojecha tu tak瞠 z wycieczk autokarow, zorganizowan przez jedno z licznych biur turystycznych w Karpaczu, Kudowie czy Jeleniej G鏎ze. Koszt takiej jednodniowej wyprawy nie przekracza najczciej 50 z. Jednak zdecydowanie przyjemniej uda si do skalnych miast samodzielnie.
Bilet wst瘼u (do ka盥ego ze skalnych miast osobno) kosztuje 40 koron, dzieci p豉c po這w, przeja盥磬a 堯dk to wydatek 10 koron od osoby. Parking ca這dniowy - 40 koron. Bilety mog stanowi ciekaw pami靖k z wycieczki, bo z jednej strony wydrukowano pi瘯ne zdj璚ie ska, a na odwrocie narysowano tras, wed逝g kt鏎ej mo積a zwiedza skalne miasto.
Wie瞠 w obu skalnych miastach s rajem dla wspinaczy; nie s jednak dost瘼ne dla wszystkich i o ka盥ej porze. Na stronie www.adrspach.cz, amatorzy wspinania znajd terminarz i spos鏏 udost瘼nienia skalnych wie.
Przejcia graniczne na szlakach turystycznych. Mo積a z nich korzysta na podstawie wa積ego paszportu, w ustalonych godzinach i porach roku. Ze wzgl璠u na du瞠 r騜nice w zakresie ich funkcjonowania nale篡 dowiedzie si na miejscu o aktualne zasady przekraczania granicy. W opisywanym rejonie pieszym i rowerzystom udost瘼niono nast瘼uj鉍e przejcia: ㄨczna - Zdo犦v, G逝szyca G鏎na - Janovi鋘y, Ostra G鏎a - Machovsk Lhota. Do podr騜y wok馧 Adrpachu warto wykorzysta czesk kolej. Informacje na temat nocleg闚 tak瞠 na stronie www.adrspach.cz - ceny od 300 koron od osoby.