Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Filozof prezydentem

dodany: 13.03.2003 | autor: Wojciech Miko


Artyku przedrukowany z dodatku Turystyka Wielkopolskiej Gazety Wyborczej z dnia 15-16 grudnia 2001. Przedruk za zgod Autora i Redakcji.

Republika Czechos這wacka istnia豉 prawie 75 lat. Powstanie niepodleg貫j Czechos這wacji og這szono 28 padziernika 1918 w Pradze. Sw鎩 polityczny 篡wot zako鎍zy豉 pokojowo wraz z pocz靖kiem 1993 roku. Wtedy to powsta造 dwa niezale積e pa雟twa: Republika Czeska oraz Republika S這wacka.


G堯wnym tw鏎c niepodleg這ci Czech闚 i S這wak闚 by Tom Masaryk. Urodzony w 1850 roku, zmar w roku 1937, na rok przed rozbiorem pa雟twa. Dzia豉lno polityczna Masaryka rozpocz窸a si w ko鎍u XIX wieku. Wczeniej, w czasie studi闚 w Lipsku, pozna swoj przysz章 穎n, Amerykank Charlott Garrigue. lub odby si za Wielk Wod, w 1878 roku. To wyjania do章czenie do nazwiska Masaryka nazwiska 穎ny. Tom Garrigue Masaryk, filozof, profesor praskiego uniwersytetu, z這篡 przysi璕 prezydenck w grudniu 1918 roku, po triumfalnym powrocie ze Stan闚 Zjednoczonych. Cho zosta prezydentem w wieku 68 lat, to jednak dzi瘯i jego wielkiemu autorytetowi, dowiadczeniu i talentom dyplomatycznym, przedwojenna Czechos這wacja by豉 krajem powa瘸nym i cenionym w Europie. Prezydentem Republiki by a do roku 1935. Wtedy to, licz鉍y 85 lat prezydent, ust雷i ze stanowiska ze wzgl璠u na z造 stan zdrowia. To pozwala zrozumie dlaczego Masaryk sta si symbolem I Republiki.


Prezydent Oswobodziciel.

W 1930 roku Zgromadzenie Narodowe podj窸o uchwa喚 o treci Masaryk zas逝篡 si dla pa雟twa, a w 1935 roku, w uznaniu jego dokona i zas逝g oficjalnie nadano mu tytu Prezydenta - Oswobodziciela. Kult Masaryka trwa a do 1948 roku, czciowo tak瞠 dzi瘯i jego synowi, Janowi, kt鏎y w powojennym rz鉅zie pe軟i funkcj ministra spraw zagranicznych. W 1948 roku Jan Masaryk prawdopodobnie pope軟i samob鎩stwo. Trzeba jednak doda, 瞠 okolicznoci jego mierci do dzi nie s w pe軟i wyjanione. Formu這wane s nawet opinie o zamordowaniu Jana Masaryka przez komunistyczne s逝瘺y specjalne.


Pa豉c w L嫕ach.

Z rodzin Masaryk闚 zwi頊ane jest male鎥ie miasteczko L嫕y. Le篡 oko這 40 km na zach鏚 od Pragi. Niew靖pliw atrakcj tej miejscowoci jest pa豉c. Dzisiejsz form i wygl鉅 uzyska w 1921 roku. Wtedy to, po przebudowie, sta si letnim pa豉cem prezydenta Republiki. Pa豉c stoi w 豉dnym, zadbanym parku, za這穎nym oko這 1770 roku. Poniewa jest nadal letnim domem prezydenta, dlatego wn皻rza pa豉cowe nie s dost瘼ne. Mo積a natomiast wej do przedniej czci ogrodu. Ca造 czas wart przed letnim pa豉cem pe軟i 穎軟ierze w b喚kitnych mundurach. S逝蕨 w tej samej formacji wartowniczej, kt鏎ej 穎軟ierzy mo瞠my spotka na Hradczanach w Pradze. W 1935 roku T. G. Masaryk przesta by prezydentem i przeni鏀 si na sta貫 do pa豉cu w L嫕ach. Tu zmar dwa lata pniej i tu zosta pochowany. W rodzinnym grobie pochowani s te 穎na Charlotta i syn Jan. Groby Masaryk闚 s teraz cz瘰to odwiedzane przez Czech闚.


Zabytkowe samochody.

W L嫕ach jest jeszcze jedno miejsce warte odwiedzenia. W 1997 roku, w dawnym sklepie otwarto muzeum samochod闚 wycigowych. Przy g堯wnym placu miasteczka, na dw鏂h pi皻rach wystawiono kilkanacie pojazd闚 i motocykli wycigowych z r騜nych lat. S tu m. in. Jaguar Swalow z lat 30. ubieg貫go wieku, kt鏎y osi鉚a zawrotn wtedy pr璠ko 160 km/godz. Uwag zwraca te czarna wycigowa Tatra, jeden z kilku wykonanych egzemplarzy.


Patrz鉍 na praski zamek.

Po aksamitnej rewolucji 1989 roku Prezydent Oswobodziciel wr鏂i - dos這wnie i w przenoni - na nale積e mu miejsce. Ponownie pojawiaj si liczne niegdy pomniki Masaryka, wznowi te dzia豉lno instytut naukowy jego imienia. A na placu Hradcza雟kim ustawiono wykonany z br頊u pos鉚 Masaryka. Zadumany Masaryk patrzy na Hrad stanowi鉍y od zawsze symbol czeskiej pa雟twowoci. Ten sam Hrad, w stron kt鏎ego kieruj si codziennie tysi鉍e turyst闚.

Ale historia obesz豉 si do brutalnie z myl polityczn Masaryka. Idea czechos這wakizmu, czyli wsp鏊nego pa雟twa Czech闚 i S這wak闚, nie osta豉 si, mimo trwaj鉍ych wiele lat pr鏏 po章czenia obu nacji. Nie uda這 si te skutecznie rozwi頊a powa積ego konfliktu czesko-niemieckiego. Ani poprawnie u這篡 stosunk闚 z s零iadami, Polsk i W璕rami. Mimo tego T. G. Masaryk jest dla Czech闚 tak samo wa積 postaci, jak dla nas J霩ef Pi連udski.


Informacje praktyczne:
Ca這dniowa wycieczka z Pragi do L嫕y: ze stolicy wyje盥瘸my na zach鏚 ulic Karlovarsk, w Tuchlovicach skr璚amy w lewo.
Cmentarz z rodzinnym grobem Masaryk闚 znajduje si oko這 300 metr闚 na prawo od g堯wnej drogi prowadz鉍ej do centrum miejscowoci od strony letniego pa豉cu prezydenta. Od po這wy kwietnia do ko鎍a padziernika mo積a zwiedza ogr鏚 pa豉cowy. Wst瘼 w rody i czwartki od 14.00 do 18.00, a w soboty, niedziele i wi皻a od 10.00 do 18.00 kosztuje 10 koron. Muzeum samochod闚 wycigowych znajduje si w samym centrum miasteczka. Bilet kosztuje 20 koron. Trzeba doda, 瞠 10 koron z ka盥ego biletu trafia na konto funduszu pomagaj鉍ego dzieciom poszkodowanym w wypadkach samochodowych. Muzeum samochod闚 czynne jest od kwietnia do wrzenia codziennie od 10.00 do 17.00, w pozosta造ch miesi鉍ach w rody, soboty i niedziele od 10.00 do 16.00.