Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Pavel Vilikovsk (sk)

dodany: 11.08.2004 | przygotowa豉: Kamila Ragan


Pavel Vilikovsk (ur. 27.06.1941), prozaik, t逝macz i publicysta s這wacki. Studiowa re篡seri w Pradze, uko鎍zy s這wacystyk i anglistyk na Uniwersytecie Kome雟kiego w Bratys豉wie. By redaktorem czasopisma Slovensk poh靠dy (do czasu wydrukowania w czeskim wydaniu zakazanych nazwisk - w konsekwencji w 1970 r. musia odej) oraz wydawnictwa Tatran; zajmowa si tak瞠 dzia豉lnoci krytycznoliterack. W latach tzw. normalizacji ograniczy ilo swych publikacji, powi璚aj鉍 si t逝maczeniu literatury angloameryka雟kiej. Pe軟i funkcj redaktora (w tym naczelnego) czasopisma Romboid (1976-1996), obecnie pracuje w redakcji s這wackiego Readers Digest.

Debiutowa w czasopismie Mlad tvorba opowiadaniem Viac ne kedyko髮ek (1961), w kt鏎ym w lirycznej formie przedstawi 篡cie m這dego cz這wieka poszukuj鉍ego domu. Podobne motywy i form (cz瘰to zbli瘸j鉍 si do poematu) znajdujemy tak瞠 w ksi嘀kowym debiucie autora - Citov vchova v marci (1965). Nad liryzmem utwor闚 P. Vilikovskiego dominuje jednak analityczno przejawiaj鉍a si formie oraz konstrukcji fabu造, w nastawieniu na precyzj wyrazu, jasno znaczenia, ale przy r闚noczesnych w靖pliwociach dotycz鉍ych nonoci znaczeniowej s堯w, a nawet sensu ludzkich dzia豉. Sceptycyzm nie jest tu jednak jednoznaczny z pesymizmem czy nihilizmem: postacie i narrator nieustannie poszukuj sensu. Na przyk豉d w noweli Prv veta sp嫕ku, w kt鏎ej detektyw badaj鉍y spraw zab鎩stwa m這dej kobiety bardziej ni na znalezieniu mordercy skupia si na odkryciu znaczenia jego czynu. Charakterystyczn cech tw鏎czoci tego autora jest gra z konwencjami literackimi (mi璠zy innymi z gatunkiem - w powy窺zym przypadku chodzi o krymina).

W 1989 r. ukaza si zbi鏎 opowiada Eskal塶ia citu, w kt鏎ych dostrzegamy sprzeciw tw鏎cy wobec emblematyzowania - prowadz鉍ego do umartwiania- postaci literackich i tradycji narodowej. W tym samym roku wyda P. Vilikovsk dwa dalsze utwory: K鐍 na poschod, slepec vo Vr墎駟ch oraz Ve鋝e je zelen; w tym ostatnim demaskuje sztuczno j瞛yka ideologii. Podobne dzia豉nie obserwujemy w wydanej wsp鏊nie z L. Grendelem ksi嘀ce Slovensk Casanova (1991). Tu zdemaskowaniu ulega dzia豉cz partyjny (utw鏎 ma form list闚 dygnitarza do kobiety, kt鏎 spotka na jednym ze swych propaguj鉍ych pogl鉅y partii wyk豉d闚; to, co pisze, a przede wszystkim, jak pisze, odkrywa i omiesza faktyczne motywy jego post瘼owania, jego moralno - cz這wieka i dzia豉cza).

Nowela Pe pr燢eh (1992) stanowi powr鏒 do czas闚 normalizacji oraz tematu zab鎩stwa, z ironiczn point. W utworach ze zbioru Krut strojvodca (1996) przewa瘸 koncentrowanie si na sposobie opowiadania (kt鏎e chwilami zbli瘸 si do formy eseju), a nie na samej fabule. Widoczne s pr鏏y sprawdzenia granic komunikacyjnej funkcji j瞛yka.

Bibliografia:
Slovn璭 slovenskch spisovate駟v, Praha 2000.