Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Nikola Tesla (yu)

dodany: 01.09.2006 | przygotowa: ㄆkasz Wieczorek


Urodzi si 10 lipca 1856 roku w serbskiej rodzinie w Smiljanie (obecnie Chorwacja, w闚czas terytorium Austro-W璕ier), zmar 7 stycznia 1943 roku w Nowym Jorku; wynalazca, poeta i malarz.

Autor 112 patent闚, przede wszystkim urz鉅ze elektrycznych r騜nego rodzaju, spor鏚 kt鏎ych najbardziej znanymi s: silnik elektryczny, pr鉅nica pr鉅u przemiennego, autotransformator, dynamo rowerowe, bateria s這neczna, turbina talerzowa, transformator Tesli (rezonansowa cewka wysokonapi璚iowa) i wietl闚ka. Warto pami皻a, 瞠 Tesla jest te autorem teoretycznych podstaw konstrukcji radia, bez kt鏎ych niemo磧iwy by豚y rzeczywisty rozw鎩 radiofonii i telewizji na wiecie. W tej dziedzinie Nikola Tesla by m.in. tw鏎c pierwszych urz鉅ze zdalnie sterowanych drog radiow.

Tesla wed逝g plan闚 swojego ojca mia zosta popem, jednak pod wp造wem miejscowego nauczyciela Nikola zosta wys豉ny na studia in篡nierskie do Grazu. Tam te wpad na pierwszy ze swoich pomys堯w. Zaprojektowa rotacyjny silnik na pr鉅 przemienny, kt鏎y mia tak瞠 mo磧iwo spe軟iania funkcji pr鉅nicy. Projekt ten przes豉 do Thomasa A. Edisona, kt鏎y od razu zainteresowa si m這dym naukowcem i zaprosi go do podj璚ia wsp馧pracy, lecz ta sko鎍zy豉 si dla niego niekorzystnie. Edison obieca mu w zamian za zwi瘯szenie w nadzorowanych przez niego elektrowniach wydajnoci o 50% nagrod w wysokoci 50 tysi璚y dolar闚. Gdy ten osi鉚n像 cel i zaproponowa spos鏏, kt鏎y doprowadzi豚y do zwi瘯szenia wydajnoci o kolejnych 50%, Edison z nieznanych powod闚 zwolni go z pracy bez wyp豉cenia obiecanej sumy i bez wprowadzenia w 篡cie proponowanego rozwi頊ania. Doprowadzi這 to jednak do za這瞠nia przez Tesl firmy Tesla Electric Light Company, gdzie swoje prace koncentrowa przede wszystkim wok馧 pr鉅u przemiennego. Wypracowane tam podstawy jego generowania i zasady przesy逝 s stosowane do dzi na ca造m wiecie.

Z pomoc Georga Westinghouse'a, jednego ze wsp馧w豉cicieli Western Union Company, zbudowa pierwsz elektrowni pr鉅u przemiennego i lini przesy這w, kt鏎a zasili豉 oparte na wietl闚kach owietlenie wszystkich stacji kolejowych Western Union.

Kolejnym jego wynalazkiem by豉 turbina wodna, przez co sta si on kluczow postaci w budowie elektrowni wodnej przy wodospadach Niagara.

Po opublikowaniu przez Maxwella teorii elektromagnetyzmu, Tesla wpad na pomys konstrukcji cewki wysokonapi璚iowej, a wyniki dalszych obserwacji sk這ni造 go do pracy nad urz鉅zeniem, kt鏎e mog這by przy u篡ciu takiej cewki przesy豉 pr鉅 elektryczny bez u篡cia przewod闚. Odst雷i jednak od tego pomys逝 na rzecz wykorzystania cewki przy konstruowaniu urz鉅zenia do przesy逝 dwi瘯u. Patent na takie urz鉅zenie by gotowy w 1900 roku, jednak ubieg go w tym o kilka dni Marconi. Pomimo faktu, i wykorzysta on jego cewk bez zgody Tesli, procesowanie si zaj窸o bardzo du穎 czasu i doprowadzi這 Tesl do bankructwa. Ostatecznie skargi Tesli uznano za zasadne, a S鉅 Najwy窺zy USA wyda ostateczny wyrok nied逝go po mierci zrujnowanego wynalazcy.

Jego ostatnim pomys貫m by豉 konstrukcja takiej maszyny, kt鏎a mog豉by by zdalnie sterowana radiowo i wykonywa rozmaite czynnoci automatycznie. Najpierw Tesla opatentowa pierwszy na wiecie pilot radiowy, a pniej stworzy ca造 szereg urz鉅ze; maszyn krocz鉍, maszyn lataj鉍 i maszyn p造waj鉍, kt鏎ymi m鏬 zdalnie sterowa. Nast瘼nie wmontowa urz鉅zenia steruj鉍e z pilota do maszyny krocz鉍ej, zaopatrzy j w czujniki i wreszcie... puci wolno, dzi瘯i czemu powsta pierwszy na wiecie robot.

Nikola Tesla zmar wieczorem 7 stycznia 1943 r., w dniu, w kt鏎ym Serbowie obchodz Bo瞠 Narodzenie. 疾gnaj鉍 go burmistrz Nowego Jorku powiedzia: Zmar Nikola Tesla. Zmar w biedzie, ale by jednym z najwa積iejszych ludzi, kt鏎zy kiedykolwiek 篡li. To, co stworzy jest wielkie i wraz z up造wem czasu staje si jeszcze wi瘯sze.

Nikola Tesla by cenionym naukowcem zar闚no za 篡cia, jak i po mierci. By doktorem honoris causa wielu wiatowych uczelni, cz這nkiem Instytutu In篡nier闚 Elektryk闚 i Elektronik闚 (IEEE, w闚czas AIEE), Serbskiej Akademii Nauki i Sztuki. Zosta nagrodzony Medalem Edisona za swoje dokonania w dziedzinie elektrycznoci. Ku jego pami璚i jednostce indukcji magnetycznej w uk豉dzie SI nadano jego imi i do jej oznaczenia przyj皻o symbol T.

W 1975 roku IEEE ustanowi這 nagrod im. Nikoli Tesli, kt鏎a do dzi jest jedn z najbardziej presti穎wych nagr鏚 w dziedzinie elektryki na wiecie.

Jego pami耩 uczczona zosta豉 te poprzez nazwanie jego imieniem jednego z krater闚 na Ksi篹ycu oraz umieszczenie jego podobizny przez Narodowy Bank Serbii (w闚czas jeszcze Jugos豉wii) na banknocie o nominale 100 dinar闚.

W 2003 roku w Dolinie Krzemowej powsta豉 firma Tesla Motors, kt鏎a zajmuje si produkcj samochod闚 nap璠zanych energi elektryczn, a 10 lipca 2006, z okazji 150 rocznicy urodzin Tesli, jego imi przyj窸o lotnisko w Belgradzie, kt鏎ego oficjalna nazwa brzmi odt鉅 Mi璠zynarodowy Port Lotniczy Belgrad im. Nikoli Tesli.


Bibliografia:
Muzej Nikole Tesle, Beograd