Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Jan vankmajer (cz)

dodany: 18.01.2005 | przygotowa豉: Jagoda Janiszewska


Jan vankmajer urodzi si 4. wrzenia 1934 roku w Pradze. Jego matka by豉 krawcow, a ojciec zajmowa si aran穎waniem wystaw sklepowych. W latach 1950-54 studiowa w Instytucie Sztuki U篡tkowej w Pradze, gdzie po raz pierwszy zetkn像 si z surrealizmem i takimi tw鏎cami jak Karel Teige i Salvador Dali. W latach 1954-58 natomiast studiowa w praskiej Akademii Sztuk Teatralnych na wydziale lalkarstwa, gdzie zainteresowa si dzie豉mi Luisa Buñuela, Maxa Ernsta i Joana Mir.

Jako re篡ser, scenarzysta, animator, rzebiarz, artysta-grafik, poeta i pisarz, Jan vankmajer jest niew靖pliwie jednym z najznakomitszych i najbardziej godnych uwagi tw鏎c闚 naszych czas闚. Niestety jednoczenie nale篡 do artyst闚 bardzo s豉bo znanych i niedocenianych. Cho pocz靖ki jego tw鏎czoci si璕aj po這wy lat 60., to a do lat 80. by znany tylko wr鏚 bywalc闚 specjalistycznych festiwali. Pomimo tego, 瞠 do jego mi這nik闚 nale蕨 tak uznani tw鏎cy jak Tim Burton czy Terry Gilliam, a filmy takie jak The Nightmare Before Christmas, Toy Story i Alien Resurrection r闚nie zosta造 nakr璚one przez entuzjast闚 vankmajera, jego tw鏎czo pozostaje nadal niezauwa瘸na, a jego popularno wci嘀 odwrotnie proporcjonalna do talentu i wk豉du w kultur nie tylko europejsk. Jest tak mi璠zy innymi dlatego, 瞠 okres jego najp這dniejszej tw鏎czoci pokrywa si z czasem polityki represji kulturalnej w Czechach, kiedy wi瘯szo z jego film闚 by豉 zakazywana lub cenzurowana. Innym powodem jego ma貫j popularnoci jest wyb鏎 rodk闚 przekazu jego dzie. Cho nakr璚i oko這 trzydziestu film闚, dwadziecia pi耩 z nich jest kr鏒szych ni 20 minut, a wiadomo, 瞠 filmy kr鏒kometra穎we trudno dystrybuowa i pokazywa w szerszym gronie.

Charakterystyczne dla jego tw鏎czoci s kr鏒kie surrealistyczne filmy, w kt鏎ych 章czy animacj lalkow z technik fabularn. Pod koniec lat 80. zaj像 si r闚nie tworzeniem film闚 pe軟ometra穎wych. Pierwszym z nich by nakr璚ony na podstawie Alicji w krainie czar闚 Lewisa Carrolla film Nĕco z Alenky, kt鏎y swoj wiatow premier mia na Festiwalu Filmowym w Berlinie, a kolejne to: Lekce Faust, Spiklenci slasti (Spiskowcy rozkoszy) oraz najnowszy Otes嫕ek (wywietlany u nas jako Otik).

W swojej karierze zdarzy這 mu si nakr璚i dwa kr鏒kie filmy dla stacji MTV (Meat Love i Flora) oraz teledysk do piosenki Hugh Cornwella Another Kind of Love.

Od 1960 r. jest m篹em Evy vankmajerovej, malarki surrealistycznej, z kt鏎 wsp馧pracowa te przy kilku swoich projektach.

W 1997 roku otrzyma presti穎w nagrod Persistence of Vision (wytrwa這 wizji) za ca這kszta速 osi鉚ni耩 na Festiwalu Filmowym w San Francisco. Natomiast w 2002 zosta laureatem Czeskich Lw闚 za najlepsz re篡seri i najlepszy film (Otes嫕ek).

Filmografia:
1964 Posledn trik pana Schwarcewalldea a pana Edgara
1965 Hra s kameny, Johann Sebastian Bach: Fantasia G-moll
1966 Et Cetera, Rakvi鋘嫫na (znana te jako Punch and Judy)
1967 Historia Naturae (suita)
1968 Picknick mit Weissmann, Zahrada, Byt
1969 Tich tden v domĕ
1970 Don Sanche, Kostnice
1971 vahlav aneb ati鋘y Slamn髶嶭o Huberta (znane te jako Jabberwocky)
1972 Leonard驠 den璭
1977 Otrantsk z嫥ek
1981 Z嫕ik domu Usheru (na podstawie opowiadania Edgara Allana Poe)
1982 Monosti dialogu
1983 Do pivnice, Kyvadlo, j嫥a a nad骹e (r闚nie na podstawie opowiadania Edgara Allana Poe)
1988 Another Kind of Love, Mun hry, Nĕco z Alenky
1989 Meat Love, Flora, Tma-Svĕtlo-Tma
1990 Konec stalinismu v ech塶h
1992 J獮lo
1994 Lekce Faust
1996 Spiklenci slasti
2000 Otes嫕ek


Bibliografia:
www.illumin.co.uk/svank