Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Rudolf Sloboda (sk)

dodany: 28.11.2004 | przygotowa豉: Kamila Ragan


Rudolf Sloboda (16.04.1938-6.10.1995) - prozaik, poeta, dramatopisarz, scenarzysta. Uznawany jest za jednego z najwa積iejszych pisarzy s這wackich generacji lat sze熛ziesi靖ych.

W tw鏎czoci prozatorskiej zawar prawie wy章cznie w豉sne prze篡cia i kontekst swojej wiadomoci, uzupe軟ione o refleksje filozoficzne i spo貫czne.

W latach 60. XX w. (po roku studi闚 na Uniwersytecie Kome雟kiego w Bratys豉wie) pracowa w ostrawskich kopalniach, a pniej w zak豉dach metalurgicznych. Nast瘼nie by redaktorem w wydawnictwie Smena, dramaturgiem oraz (przez kr鏒ki czas) redaktorem w wydawnictwie Slovensk spisovate. Dzia豉 r闚nie w 猧tave umeleckej kritiky a divadelnej dokument塶ie. 砰cie sp璠zi w Dev璯skej Novej Vsi.

Pierwsze opowiadanie (Do tohto domu sa vch墂zalo irokou br嫕ou, histori seminarzysty w靖pi鉍ego w wiar, przeplatan wspomnieniami z dzieci雟twa i surrealistycznymi wizjami) opublikowa na 豉mach czasopisma Mlad tvorba w 1958 roku. Dwie powieci: debiutancki Narcis (1965) i Britva (1967) sta造 si kultowymi w kr璕u pisarzy wkraczaj鉍ych do literatury pod koniec lat 60., ale i debiutant闚 z prze這mu 80. i 90. XX wieku. Pierwsza jest zar闚no kronik uczu dobrowolnego outsidera, Urbana Chromego, kt鏎y rezygnuje ze studi闚 i podejmuje prac w kopalni w Ostrawie, jak i reporta瞠m o 闚czesnej sytuacji spo貫cznej, przesyconym fantastycznymi elementami i filozoficznymi refleksjami. Druga natomiast porusza kwestie intymnych zwi頊k闚 i uczu, ze szczeg鏊nym uwzgl璠nieniem zazdroci. Obie s silnie autobiograficzne i pisane charakterystycznym, slobodowskim stylem - swobodnie 章cz鉍ym niskie z wysokim. Kolejne utwory nawi頊uj do dwu pierwszych i dlatego tw鏎czo tego autora mo積a czyta jako jedn ksi璕. S to:
- Uhorsk rok - cykl opowiada poruszaj鉍ych temat relacji mi璠zyludzkich (cz瘰to w spos鏏 nonsensowny);
- ed rue - powie relatywizuj鉍a 篡cie i spo貫czne idea造;
- Romaneto Don Juan - tematyzacja dzieci雟twa i dojrzewania;
- Hlbok mier - zbi鏎 opowiada; zredukowany autobiografizm, historie prostych ludzi, motyw rodziny;
- Hudba - powie dla ch這pc闚;
- Ve鋀rn ot嫙ka vt嫜ovi - tomik poezji; ukryta polemika z poezj zaanga穎wan, odwo豉nia do antyku, tematyzowanie wsi, cywilizacji, kultury...;
- Vernos - historia religijnej m這dej kobiety, kt鏎a mimo ch璚i bycia wiern, trzykrotnie wychodzi za m嘀 i... zostaje ateistk; na podstawie tej powieci R. Sloboda napisa scenariusz do filmu Karline manelstv;
- Druh 鋩ovek - nowela o losach m篹czyzny w rednim wieku; rezygnacja z charakterystycznej poetyki;
- Rozum - jedna z najbardziej kontrowersyjnych powieci czasu normalizacji; historia scenarzysty (w靖ek autobiograficzny), relatywizuj鉍a ustalone w spo貫cze雟twie wyobra瞠nia; motyw mierci ojca; reakcje krytyki (w tym zagranicznej) spowodowa造 wstrzymanie dystrybucji ksi嘀ki i r闚noczesny wzrost zainteresowania na rynku czytelniczym;
- Dni radosti - opowiadania;
- P嫕sky fl嫥 - wyb鏎 tekst闚 publikowanych w prasie;
- Uru靠 - okrojona (na 蕨danie wydawcy) wersja powieci o kobiecie, kt鏎a podczas ma鹵e雟kiej k堯tni zabija m篹a, a po wyjciu z wi瞛ienia zaczyna nowe 篡cie;
- Rubato - powie; ci鉚 dalszy los闚 Uruli;
- Pokus o autoportr彋 - zbi鏎 esej闚; slobodowa ars poetica, wyjanienie powstania niekt鏎ych tekst闚;
- Krv, Jese - powieci, a w豉ciwie dzienniki autora;
- 猲ek z rodnej obce - zbi鏎 starszych, publikowanych w czasopismach opowiada;
- Here鋘y, Pam酹i - zbiory opowiada, wydane po mierci autora;
- sztuki teatralne;
- scenariusze filmowe;
- utwory dla dzieci.


Bibliografia:
Slovn璭 slovenskch spisovate駟v, Praha 2000.
Literatury zachodnios這wia雟kie czasu prze這m闚, Katowice 1994, T. 1.