Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Jaroslav Seifert (cz)

dodany: 03.05.2005 | przygotowa豉: Marta Bana


Jaroslav Seifert urodzi si 23 wrzenia 1901 roku w Pradze. Pochodzi z rodziny robotniczej i dzieci雟two oraz lata ch這pi璚e sp璠zi w robotniczej dzielnicy Pragi, na ikovie. Tu ucz瘰zcza do gimnazjum. Na pocz靖ku lat dwudziestych rozpocz像 wsp馧prac z pras komunistyczn (Rude pravo). Zosta cz這nkiem Komunistycznej Partii Czechos這wacji. Swoje pierwsze utwory poetyckie og這si w 1919 roku w dodatku do pisma Pr嫛o lidu, zatytu這wanym D骴nick bes獮ka. 5 padziernika 1920 r. konstytuuje si Stowarzyszenie Artystyczne Dziewi耩si (Um骴eck svaz Dev鮅sil), a 6 grudnia w periodyku Prask pond骴i grupa publicznie oznajmia o swoim istnieniu. W 1921 roku ukaza si debiutancki tomik poetycki Seiferta - M鮀to v slzach (Miasto we 透ach). R闚nie w 1921 roku teoretyk Dziewi耩si逝 i przyjaciel Seiferta, Karel Teige, w artyku豉ch og這szonych w czasopismach Kmen i Musaion propaguje zbli瞠nie nowej sztuki do tw鏎czoci prymitywnej, naiwnej - dzieci璚ych rysunk闚, pieni ludowej, folkloru miejskiego, obraz闚 malarzy niedzielnych. Rok pniej Seifert wyje盥瘸 do Brna, gdzie pomaga Artuowi ern璭owi redagowa dzia kulturalny robotniczej gazety Rovnost. W Brnie poznaje Frantika Halasa, z kt鏎ym si zaprzyjani. T逝maczy poemat Aleksandra Bloka Dwunastu. Razem ze Stanislavem Kostk Neumannem zredagowa antologi Komunistick ve鋀ry (Wieczory komunistyczne). W pierwszej po這wie lat dwudziestych by redaktorem satyrycznego tygodnika Srstec. W roku 1923 ukazuje si drugie, rozszerzone wydanie Miasta we 透ach oraz drugi zbiorek poety, Sam l嫳ka (Sama mi這). Poeta wydaje (pod pseudonimem Marie Ulrychov) antologi wierszy antyklerykalnych.

W 1924 Seifert wyje盥瘸 za granic, odwiedza Wiede, Mediolan, Wenecj, Florencj, Genew oraz Pary (do Pary瘸 wr鏂i w przysz這ci jeszcze dwukrotnie, a pod koniec lat dwudziestych powt鏎nie odwiedzi W這chy). Wsp馧redaguje czasopisma Host i P嫳mo. W roku nast瘼nym odbywa podr騜 do Zwi頊ku Radzieckiego i og豉sza kolejny tom wierszy Na vln塶h TSF (Na falach TSF). W brne雟kim czasopimie poetyckim P嫳mo ukazuje si Dosti Wolkera! (Do Wolkera!), tekst wymierzony w kult przedwczenie zmar貫go poety. W roku 1926 ukazuje si kolejny tom wierszy poety, Slav璭 zp癉 patn (S這wik le piewa). Dwa lata pniej Seifert po raz drugi udaje si do Zwi頊ku Radzieckiego. W 1929 roku wraz z innymi tw鏎cami podpisuje protest przeciwko dyktatorskiej linii nowego, prostalinowskiego kierownictwa KPCz z Klementem Gottwaldem na czele. Wszyscy oni zostaj wykluczeni z partii. Ukazuje si wyb鏎 wierszy Seiferta (B嫳n) oraz jego pierwszy tom prozatorski, wspomnienia zatytu這wane Hv鮓dy nad Rajskou zahradou (Gwiazdy nad Ogrodem Rajskim). Przede wszystkim za ukazuje si nowy zbiorek liryki, Potovn holub (Go章b pocztowy). Na prze這mie lat dwudziestych i trzydziestych Seifert t逝maczy na j瞛yk czeski wiersze Paula Verlaine'a i og豉sza swoje przek豉dy w czasopismach literackich. Pracuje kr鏒ko jako referent s鉅owy.

W latach 1930-1931 Seifert jest redaktorem periodyku powi璚onego teatrowi, Nov sc幯a. Wst瘼uje do partii socjaldemokratycznej, od roku 1931 pracuje w socjaldemokratycznych czasopismach. Nast瘼nie redaguje tygodnik ilustrowany P鮀tr kv鮅y, a w roku 1933 ukazuje si nowy zbiorek wierszy Seiferta, Jablko z klina (Jab趾o z 這na). Od roku 1933 do 1939 Seifert jest redaktorem kulturalnym socjaldemokratycznego dziennika Rann noviny.

Lata trzydzieste (1933 i 1934) to czas, kiedy ukazuj si pierwsze polskie t逝maczenia wierszy poety: Poca逝nek na drog, Morze, Ksi篹yc nad gazowni, Pie o Marii Pannie i winie, Obraz na wodzie. Przed wybuchem II wojny wiatowej pojawia si jeszcze zaledwie kilka wierszy poety w przek豉dach na j瞛yk polski.

W 1934 roku ukazuje si P疄e p疄n. Prolog k voicebandov a baletn kantat (Pie nad pieniami. Prolog do kantaty voicebandowej i baletowej), a w dwa lata pniej tomy wierszy Ruce Venuiny (R璚e Wenus) i Zp癉嫕o do rota鋘y (piewane wprost do druku). Dalsze zbiorki: Jaro, sbohem (疾gnaj, wiosno), Osm dn (Osiem dni) i Podzim v ech塶h (Jesie w Czechach) pojawiaj si w 1937 roku. Za rok pniej pojawia si zbi鏎 Svatebn cesta (Podr騜 polubna), b璠鉍y drugim, zmienionym wydaniem tomu Na vln塶h TSF, oraz nowa ksi嘀ka, Zhasn鮅e sv鮅la (Zgacie wiat豉), kt鏎a jest reakcj poety na monachijsk tragedi narodu czeskiego.

W ko鎍u lat trzydziestych i na pocz靖ku czterdziestych wychodz zbiorki Pantoumy o l嫳ce (Pantuny o mi這ci), pniej wydawany jako cz tomu Jaro, sbohem; Mal romance o Ctiradu a S嫫ce (Ma豉 romanca o Ctiradzie i Szarce), Mal romance o Old鷡chovi a Boen (Ma豉 romanca o Oldrzichu i Bo瞠nie), Sv鮅lem od髶 (wiat貫m odziana), V骹薠 Boeny N骻cov (Wachlarz Bo瞠ny Niemcowej), L彋al jsem s and骴y (Lata貫m z anio豉mi) oraz wyb鏎 wierszy poety Jablo se strunami pavu鋱n (Jab這 ze strunami paj璚zyny), Ruka a plamen (R瘯a i p這mie) i cykl wierszy Kamenn most (Kamienny most). Wychodz r闚nie opracowane przez Seiferta tomy wierszy V癃鮓slava Halka i Jana Nerudy. W tym czasie poeta jest te redaktorem czasopisma Panorama.

Ju po wojnie ukazuj si dwa nowe zbiorki Dev鮅 rondeaux (Dziewi耩 rondeaux) oraz P鷡lba hl璯y (He軛 gliny). W latach 1945-1948 Seifert redaguje miesi璚znik literacko-artystyczny Kytice, r闚noczenie redaguj鉍 dziennik kulturalny Prace. W roku 1946 pojawia si nowy tom Suknice and骴u (Szaty anio堯w), a w roku nast瘼nym zbiorki S obl摜ky hroznu (Z chmurkami winogron) i Dokud nam nepr na rakev (Dop鏦i deszcz nam nie pada na trumn). Kolejne tomy Seiferta to Koulelo se koulelo (Toczy這 si toczy這, 1948), Pozdrav Frantiku Halasovi. Nad kresbami Franty Bridla (Pozdrowienie dla Franciszka Halasa. Nad rysunkami Franty Bridla, 1949), Romance o Kr嫮i V塶lavu IV (Romanca o kr鏊u Wac豉wie IV, 1949), el mal薠 chud do sv鮅a (Szed w wiat malarz ubogi, 1949), P疄e o Viktorce (Pie o Wiktorce, 1950), Mozart v Praze (Mozart w Pradze", 1951 - wydany z dat 1946), Pet齶n (wydany z dat 1948) i Vltava (We速awa).

Lata pi耩dziesi靖e w dorobku Seiferta s r闚nie bogate, co poprzednie. Pojawiaj si zbiory: Praha a v髶ec sonetu (Praga i wieniec sonet闚, 1956), Chlapec a hv鮓dy (Ch這piec i gwiazdy, 1956), Zrnka revy (Ziarenka winnej latoroli, 1956), Vytren str嫕ky (Wyrwane stronice, 1957), Praha (Praga, 1958). w 1956 roku na II zjedzie Zwi頊ku Pisarzy Czechos這wackich, Seifert wyst瘼uje z bezkompromisowym pot瘼ieniem wypacze 篡cia literackiego w Czechos這wacji i sposob闚 post瘼owania z tw鏎cami pocz預szy od roku 1948, podkrelaj鉍 konieczno naprawienia krzywd wyrz鉅zonych w okresie stalinizmu. R闚nie w latach pi耩dziesi靖ych tomiki wierszy poety ukazuj si we W這szech, na W璕rzech, a w Polsce na pocz靖ku lat sze熛ziesi靖ych.

W 1962 roku ukazuje si zbiorek Vlatovky nad 鷫kou (Jask馧ki nad rzek), trzy lata pniej wyb鏎 wierszy Polibek na cestu (Poca逝nek na drog), tomik Dva sv鮅y (Dwa wiaty). Po d逝giej przerwie, spowodowanej ci篹k chorob poety, ukazuje si jego nowy zbiorek, Koncert na ostrov (Koncert na wyspie). Seifert, w roku 1966 zostaje uhonorowany nagrod wydawnictwa eskoslovensk spisovatel, a w roku nast瘼nym zostaje mu przyznany tytu artysty narodowego. W tym samym roku eskoslovensk spisovatel og豉sza kolejny tomik Seiferta - Odl憝嫕i zvonu (Odlewanie dzwon闚). Jednoczenie ukazuj si: cykl wierszy Prsten T鷫bonsk Madon (Piercie dla Madonny z Trzeboni") i zbiorek Halleyowa kometa (Kometa Halleya). Poeta za jest dalej nagradzany, m.in. otrzymuje nagrod pa雟twow. W roku 1969 pojawiaj si dwa wybory wierszy: Prask hrad (Zamek praski) i Milostn rondeaux (Rondeux mi這sne). Seifert zostaje prezesem Zwi頊ku Pisarzy Czechos這wackich, pe軟i t funkcj a do rozwi頊ania organizacji w roku 1970, a do nowego zwi頊ku nie wst瘼uje.

Lata siedemdziesi靖e to tomiki Eli鋱n most (Most Eliszki), Morov sloup (Kolumna na pami靖k moru), Detn璭 z Piccadilly (Parasol z Piccadilly). W roku 1981 poeta obchodzi osiemdziesi靖e urodziny (otrzymuje z tej okazji 篡czenia i gratulacje od wielu os鏏, mi璠zy innymi od prezydenta SRS). 11 padziernika 1984 roku wiat dowiaduje si, 瞠 literack Nagrod Nobla otrzyma po raz pierwszy w historii tw鏎ca czeski, Jaroslav Seifert. O nagrodzie powiadamia poet, przebywaj鉍ego w szpitalu, ambasador Kr鏊estwa Szwecji w Czechos這wacji. Seifert jest ju po raz trzeci hospitalizowany z powodu choroby serca. Ordynator kliniki w Pradze oznajmia dziennikarzom, 瞠 informacja o nagrodzie w widoczny spos鏏 przej窸a poet i niekorzystnie wp造n窸a na prac uk豉du krwiononego, stan zdrowia pacjenta ju si polepszy, ale nadal wymaga on intensywnego leczenia szpitalnego. 10 grudnia w zast瘼stwie chorego poety jego c鏎ka bierze udzia w ceremonii wr璚zenia Nagr鏚 Nobla w Sztokholmie. W roku 1986 poeta umiera.


Bibliografia:
Leszek Engelking, Kalendarium 篡cia i tw鏎czoci Jaroslava Seiferta wraz z wyborem wypowiedzi o poecie. W: Literatura na wiecie, nr 3/1985.