Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Jan Nepomucen (cz)

dodany: 20.03.2006 | przygotowa豉: Jagoda Jucha


Johannes olim Welflini de Pomuk urodzi si w miejscowoci Pomuk, w okolicach Pilzna ok. 1345 roku. Ten wi皻y ma w Europie najwi璚ej przydro積ych kapliczek, m闚i si, 瞠 wygrywa z nim tylko Matka Boska. Zwi頊ane z nim s najdziwniejsze, cz瘰to poga雟kie obrz璠y.

Pierwsze informacje zwi頊ane z jego osob pochodz z 1370 roku. Wed逝g r鏚e, Nepomucen by z zawodu prawnikiem i osobistym spowiednikiem kr鏊owej Zofii. Kr鏊owa Zofia, druga 穎na Wac豉wa IV, a c鏎ka Jana, ksi璚ia bawarskiego by豉 pi瘯na i m這da, a przy tym bardzo pobo積a. Cz瘰te spowiedzi wzbudza造 w umyle kr鏊a podejrzenia, 瞠 Zofia jest wielk grzesznic i niewiern 穎n. Za wszelk cen stara si on, aby Nepomucen z豉ma tajemnice spowiedzi i wyjawi mu grzechy 穎ny. Po wielu nieudanych pr鏏ach kr鏊 wpad we wciek這 i najpierw skaza spowiednika na tortury, a nast瘼nie na mier. Po kilku dniach zrzucono skr瘼owanego Nepomucena z Mostu Karola do We速awy. I wtedy zacz窸y si cuda. Na falach rzeki pojawi這 si pi耩 gwiazd, kt鏎e pokazywa造 gdzie le蕨 zw這ki. Gwiazdy te, lub p這mienie do dzi umieszczane s na figurach w aureoli wi皻ego. Symbolizuj one r闚nie pi耩 liter 豉ci雟kiego s這wa tacui czyli milcza貫m.

Na mocie Karola gromadzili si ludzie, aby odda cze cia逝 spowiednika. Zw這ki wydobyto z wody i bez obawy przed gniewem kr鏊a pochowano w katedrze w. Wita. Przez dziesi靖ki lat wszyscy odwiedzaj鉍y Katedr w Pradze bardzo uwa瘸li, aby nie nadepn寞 na kamie nagrobny Nepomucena, umieszczony w posadzce. Mia這 to oznacza okropne upokorzenie. W roku 1619 kalwinici usuwali rzeby i o速arze z kocio豉, lecz nie mo積a by這 znale ch皻nego, kt鏎y dotkn像by grobu wi皻ego. Podobno ten, kt鏎y w ko鎍u to zrobi, zosta odepchni皻y z ogromn si i skona w m璚zarniach.

Kiedy w 1719 roku otwarto grobowiec Jana Nepomucena, podczas ekshumacji znaleziono bardzo dobrze zachowany szkielet i zasuszony j瞛yk. Uznano to za cud zwi頊any z tym, 瞠 spowiednik nie zdradzi tajemnicy kr鏊owej Zofii.

Przy kanonizacji nadano mu imi Nepomucen (milcz鉍y), a najwi皻sz relikwi pozosta章 po wi皻ym sta si jego milcz鉍y j瞛yk, przechowywany w ozdobnej szklanej karafie, stoj鉍ej przy grobie.

W dzie jego wi皻a 16 maja wierni mogli zobaczy j瞛yk, podobno tak dobrze zachowany, 瞠 pozosta造 na nim krople krwi. Kurz z sarkofagu wi皻ego sprzedawano jako lekarstwo na wszelkie choroby.

Istniej jednak hipotezy z XIX wieku , 瞠 Jan z Pomuka jest postaci fikcyjn, a kr鏊owa nie mia豉 瘸dnego spowiednika o tym nazwisku. Podobno krwawy j瞛yk by dostarczany na dzie przed wi皻em przez jednego z praskich rzenik闚, kt鏎y pod grob najsurowszych kar, zobowi頊any by do zachowania ca趾owitej tajemnicy. Co roku, 15 maja przynosi do klasztoru wie篡 j瞛yk zabitego jagni璚ia, a nazajutrz wierni ogl鉅ali go jako wi皻 relikwi.

Do dzi w Pradze w maju odbywa si wi皻o Pokazania J瞛yka, kiedy wystawiany jest relikwiarz z t czci cia豉 i odbywa si wielki odpust, a na nim liczne konkursy, zwi頊ane z pokazywaniem j瞛yka.

Jan Nepomucen nazywany jest wi皻ym od topielc闚. Jeli kto tonie, nale篡 zawo豉 po prostu: Janie Nepomucenie, uratuj go!. Figury wi皻ego ustawia si tam, gdzie zdarzaj si cz瘰te ulewy i gradobicia. Zabranie do domu wody p造n鉍ej pod figur ma zapobiega uderzeniom piorun闚 w dach.

Ze wi皻ym wi嘀 si te bardziej poga雟kie zwyczaje. W noc wi皻oja雟k na Podkarpaciu w latach 80. XX wieku skakano przy kapliczkach przez ogniska z wyschni皻ych cmentarnych wie鎍闚. Na tych terenach powsta te zwyczaj oprowadzania byd豉 wok馧 kapliczki lub figury wi皻ego w drodze na targ. Jeli sprzedawca powiedzia kupuj鉍emu, 瞠 krowa obesz豉 Nepomucena, oznacza這 to, 瞠 jest to dobra sztuka, kt鏎a b璠zie si zdrowo i dobrze chowa.

W Polsce rozw鎩 kultu Jana Nepomucena wspierali ojcowie jezuici. Szybko sta si bardzo popularnym wi皻ym, g堯wnie na Dolnym l零ku i w po逝dniowej Polsce. Przedstawia si go na og馧 jako kap豉na z krzy瞠m w d這niach. Moda na nepomuki (figury wi皻ego) trwa do dzi. Notuje si liczne przypadki kradzie篡 tych figur z kapliczek, kt鏎e to figury trafiaj pniej do antykwariat闚 i prywatnych kolekcji.


Bibliografia:
Liliana Fabisi雟ka: wi皻y od topielc闚. Gwiazdy m闚i 2005, nr 45/46.
http://www.hospicja.pl/krajowe_duszpasterstwo/article/173/chapter_7.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Nepomuk
http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,2802