Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Georgi Markow (bg)

dodany: 18.05.2008 | przygotowa: Tymoteusz Cudny


Georgi Markow by bu貪arskim pisarzem, eseist i dramaturgiem. Potem sta si zaprzysi璕造m wrogiem w豉dz Bu貪arskiej Republiki Ludowej. Zgin像 w wyniku zamachu dokonanego przez bu貪arskie s逝瘺y specjalne. Zabi豉 go kulka wielkoci g堯wki od szpilki.

Urodzi si w 1929. Jak na pisarza, Markow otrzyma do nietypowe wykszta販enie. By chemikiem, pracowa jako nauczyciel w technikum ceramicznym. W 1958 przeszechodzi na wczeniejsz emerytur, poniewa zachorowuje na grulic. Podczas przed逝瘸j鉍ego si leczenia i ci鉚貫go przebywania w sanatoriach, zaczyna pisa. W 1961 roku ukazuje si jego pierwsza powie Ankieta (Анкета), a tak瞠 zb鏎 opowiada Mi璠zy dniem i noc (Между деня и нощта). W 1962 za swoj powie M篹czyni (Мъже) otrzymuje nagrod za najlepsz powie roku. W ci鉚u nast瘼nych kilku lat staje si jednym z bardziej popularnych autor闚 w Bu貪arii. Du篡 rozg這s zdobywa ksi嘀kami takimi jak Cezowa noc (Цезиева нощ), Pogromcy Ajaksa (Победителите на Аякс), Portret mojego sobowt鏎a (Портретът на моя двойник), czy Kobiety Warszawy (Жените на Варшава). Markow pisze te w tym czasie sztuki teatralne i filmowe scenariusze.

Jednak b璠鉍 u szczytu swojej popularnoci zaczyna popada w konflikty z w豉dz komunistyczn. Cenzura nie zezwala na publikacj jego powieci Dach (Покривът), a dwie sztuki oparte na napisanych przez niego scenariuszach zosta造 zdj皻e z afiszy. W 1969 dostaje zgod na wyjazd do W這ch, aby spotka si tam z bratem. Nie wraca jednak do kraju, a wyje盥瘸 do Londynu.

W Anglii wsp馧pracuje z BBC, Radiem Wolna Europa, a tak瞠 z niemieckim dziennikiem Deutsche Welle. W swoich esejach, audycjach i reporta瘸ch bardzo ostro krytykuje komunistyczny re磨m w Bu貪arii, demaskowa zasady jego funkcjonowania. Nie przestawa te tworzy. W 1974 jego sztuka Archanio Micha (Архангел Михаил) zdoby豉 pierwsz nagrod na festiwalu teatralnym w Edynburgu.

Krytyka bu貪arskich w豉dz komunistycznych nie mog豉 pozosta niezauwa穎na przez s逝瘺y specjalne. Bu貪arska Dyr瘸wna Sigurnost (odpowiednik polskiej S逝瘺y Bezpiecze雟twa) poprosi豉 o pomoc w uciszeniu Markowa KGB. Moskwa przekaza豉 bu貪arskim towarzyszom materia造, kt鏎e mia造 pom鏂 w zab鎩stwie dysydenta.

Markow jednak spodziewa si pr鏏y zamachu na swoje 篡cie. Kto zadzwoni do niego z ostrze瞠niem, 瞠 w najbli窺zym czasie mo瞠 zosta otruty. Od tej pory Markow jad i pi wy章cznie w towarzystwie najbli窺zych przyjaci馧.

Zamach mia jednak miejsce. 7 wrzenia 1978 Markow czeka na autobus na mocie Waterloo w Londynie. Podszed wtedy do niego nieznajomy cz這wiek i przypadkowo potr鉍i go, upuszczaj鉍 przy tym parasol. Georgi Markow poczu uk逝cie w nodze. Nieznajomy grzecznie przeprosi, po czym wsiad do taks闚ki i odjecha. 11 wrzenia 1978 Markow ju nie 篡.

Podczas sekcji zw這k znaleziono w jego nodze platynow kulk o rednicy 1,5mm, kt鏎a mia豉 na swojej powierzchni dwa ma貫 otwory. Najprawdopodobniej by豉 wystrzelona z broni ukrytej w parasolu i zawiera豉 mierteln dawk rycyny. Spekulowano, 瞠 to rut na zaj鉍e, kt鏎y utkwi w nodze przy jednym z polowa, na kt鏎e Markow wybiera si jeszcze w Bu貪arii. rut jest jednak o這wiany, pe軟y w rodku i nie ma w nim dziurek, przez kt鏎e mo瞠 wyp造n寞 trucizna.

Kilka dni pniej w paryskim metrze w podobny spos鏏 zostaje zaatakowany inny bu貪arski dysydent - W豉dimir Kostow. Tym razem jednak pocisk nie wszed dostatecznie g喚boko w cia這 ofiary i zamach okaza si nieudany.

Do tej pory nie s znane szczeg馧y mierci Georgiego Markowa. W szpitalu, w kt鏎ym przebywa mi璠zy 7 a 11 wrzenia 1978, kto zniszczy dokumentacj jego choroby. R闚nie archiwa Bu貪arskiej bezpieki na ten temat zosta造 zniszczone. Do tej pory wiadomo tylko, 瞠 zab鎩stwo zosta這 zaplanowane przez KGB na prob bu貪arskich s逝瘺 bezpiecze雟twa, a samego zamachu dokona niejaki Francesco Giullino Du鎍zyk w這skiego pochodzenia i tajny agent dzia豉j鉍y dla re磨mu w Sofii.

Pomiertnie opublikowane zostaj jego Eseje (Есета) i Reporta瞠 (Репортажи). Te ostatnie ukazuj si w Bu貪arii dopiero w 1989 roku. Nadawane by造 w Radiu Wolna Europa w latach 1975-1978 i to w nich Markow najbardziej krytykowa w豉dze komunistycznej Bu貪arii. W豉nie za to re磨m Todora 疳wkowa skaza go zaocznie za zdrad stanu.

Dorobek Markowa zosta doceniony w 2001 roku. Prezydent Petyr Stojanow przyzna pomiertnie pisarzowi order Stara P豉nina pierwszego stopnia najwy窺ze pa雟twowe odznaczenie w Bu貪arii. W historii bu貪arskiej literatury Markow zostanie zapami皻any jako znakomity dramaturg i powieciopisarz. Dla obro鎍闚 wolnoci s這wa b璠zie przyk豉dem walki z cenzur i komunizmem. Kryminalistyka zapami皻a do dzi niewyjanione okolicznoci jego zab鎩stwa. Za wi瘯szo ludzi b璠zie go zna jako cz這wieka zabitego parasolem.


Bibliografia:
http://www.slovo.bg/showwork.php3?AuID=165&WorkID=4621&Level=1
http://liternet.bg/publish10/gmarkov/index.html
http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article530164.ece?token=null&offset=0