Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Emir Kusturica (yu)

dodany: 20.02.2005 | przygotowa: Tomasz Illg


Re篡ser, scenarzysta, aktor, powszechnie uwa瘸ny za najbardziej utalentowanego tw鏎c filmowego z obszaru by貫j Jugos豉wii. Urodzi si w 1954 roku w Sarajewie, zainteresowanie kr璕闚 filmowych zyska ju dzi瘯i swoim pierwszym etiudom, co pozwoli這 mu zdoby stosowne dowiadczenie i w rezultacie - dosta si do wymarzonej, ciesz鉍ej si w闚czas wielk estym Akademii Filmowej FAMU w Pradze. W 1977 roku, b璠鉍 na III roku nakr璚i film Guernica, kt鏎y otrzyma nagrod na Festiwalu Film闚 Studenckich w Karlowych Warach. Po uko鎍zeniu studi闚 wr鏂i do Sarajewa i rozpocz像 prac w telewizji. Pierwszym jego filmem telewizyjnym by kontrowersyjny The Brides Are Coming, zakazany przez cenzur obyczajow. Za sw鎩 kolejny film - Buffet Titanic, tym razem oparty na powieci Ivo Andricia otrzyma nagrod dla najlepszego re篡sera na Narodowym Festiwalu Telewizyjnym w Portoro. Pniej by這 ju tylko lepiej. Ju pierwszy film fabularny Kusturicy - Do You Remember Dolly Bell? (wed逝g scenariusza Abdulaha Sidrana) w 1981 roku zdoby Z這tego Lwa na festiwalu w Wenecji. Cztery lata pniej re篡ser odebra kolejn presti穎w nagrod - Z這t Palm w Cannes za obraz Tato w podr騜y s逝瘺owej. Ten ostatni film przyni鏀 mu wreszcie sukces kasowy, rozg這s mi璠zynarodowy i uznanie krytyk闚, by nawet nominowany do Oscara. W 1989 roku Kusturica nakr璚i entuzjastycznie przyj皻y Czas Cygan闚 (jest to chyba pierwszy jego film znany polskiej publicznoci), za kt鏎y otrzyma nagrod za najlepsz re篡seri w Cannes.

Emir Kusturica by r闚nie przez pewien czas wyk豉dowc w sarajewskiej Akademii Sztuki Scenicznej oraz na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Tam te powsta jego pierwszy film angloj瞛yczny - Arizona Dream (obecnie do kupienia w kioskach RUCH-u, w jednym z kolorowych magazyn闚 dla kobiet!), kt鏎y zosta nagrodzony dwiema statuetkami (w tym Z這tym Niedwiedziem) na festiwalu w Berlinie w 1993 roku. Dwa lata pniej w Cannes mia swoj premier g這ny Underground (druga Z這ta Palma w dorobku re篡sera), b璠鉍y osobistym, jak瞠 gorzkim rozliczeniem Kusturicy z Jugos豉wi i wojn na Ba趾anach. W 1998 roku na festiwalu w Wenecji pokazany zosta ostatni film Kusturicy - Czarny kot, bia造 kot, po kt鏎ym - wskutek fali krytyki w ojczystej Jugos豉wii - re篡ser zapowiedzia ostateczny rozbrat z kinematografi. Na szczcie, by to rozbrat nieskuteczny, czego dowodem jest najm這dsze dzie這 Emira Kusturicy - 砰cie jest cudem, kt鏎y wszed na nasze ekrany na pocz靖ku stycznia tego roku.

Tyle fakt闚 encyklopedycznych. Warto jeszcze doda, 瞠 Emir Kusturica jest powszechnie ceniony na ca造m wiecie (a przynajmniej w Europie), tylko nie w swoim w豉snym kraju (a w豉ciwie w by造m kraju, albowiem Jugos豉wii, w kt鏎ej si urodzi i wychowa niema ju na mapie politycznej wiata). Tam nazywany jest zdrajc i s逝gusem Miloevicia. Dlaczego? Ot騜, zarzuca mu si, 瞠 w czasach, kiedy ludzie kultury (w tym tak瞠 filmowcy) konsekwentnie bojkotowali autorytarny re磨m, Kusturica by zawsze na wieczniku, zdobywa fundusze na kolejne filmy dzi瘯i dobrym kontaktom z przedstawicielami w豉dzy, i wcale tego nie ukrywa. Na pokaz filmu Underground w Cannes pojecha w towarzystwie dyrektora jugos這wia雟kiej telewizji, propagandowej tuby re磨mu Miloevicia, a na belgradzkiej premierze filmu pojawi si sam Arkan, serbski zbrodniarz wojenny poszukiwany przez Trybuna ONZ w Hadze za przeprowadzanie czystek etnicznych w Chorwacji i w Boni. Czy by to jednak objaw politycznego koniunkturalizmu? Nie s鉅z. A wi璚 zwyk造 cynizm? Te nie. Postawa Kusturicy by豉 i jest du穎 bardziej z這穎na. Z jednej strony zawsze wypowiada si o Jugos豉wii w tonie sentymentalnym, z drugiej jednak nie mo積a go uzna za zwyk貫go jugonostalgika, t瘰kni鉍ego za dobrymi, starymi czasami towarzysza Tito. Wr璚z przeciwnie, Kusturica w spos鏏 bezkompromisowy obna瘸 s豉bo jugos這wia雟kiego pa雟twa, kpi z narodowych fobii i stereotyp闚, pot瘼ia szale雟two wojny w Jugos豉wii, za kt鏎 - jak twierdzi - wszyscy ponosz cz winy. I Serbowie, i Chorwaci, i Boniacy. I Zach鏚 te. W Undergroundzie dosta這 si wszystkim, mo瞠 nie po r闚no, ale wszystkim. S這we鎍om i Chorwatom za profaszystowskie sympatie. Serbom za wojenn machin nap璠zan k豉mstwem i nienawici. Tego nie mog mu wybaczy zar闚no jego rodacy, jak i pozosta貫 narody ba趾a雟kie. Ale ta sama zak豉mana, kipi鉍a od niewyt逝maczalnej nienawici Jugos豉wia, cho Kusturica mieszka obecnie w Pary簑, pozostaje jego Jugos豉wi. Tyle tylko, 瞠 uda這 mu si j prze篡, czego chyba si nie spodziewa.


Bibliografia:
www.gazeta.pl
www.stopklatka.pl