Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Frantiek Kupka (cz)

dodany: 08.01.2006 | przygotowa豉: Karolina Wojnar


Frantiek Kupka urodzi si 23 wrzenia 1871 roku, w miejscowoci Opo鋝o w Czechach. Studiowa sztuki pi瘯ne w Pradze i w Wiedniu. Oko這 1895 roku osiedli si w Pary簑, gdzie zarabia na swoje utrzymanie pracami studyjnymi z natury oraz rysunkami mody. Mia rozleg貫 zainteresowania naukowe i filozoficzne, zajmowa si teori sztuki, studiowa w prywatnej akademii sztuki Academie Julian.

W swoim atelier na Montmartrze Kupka projektowa plakaty dla kabaret闚 i dostarcza ilustracje czasopismom. Mniej wi璚ej w roku 1900 zacz像 specjalizowa si w pracach dla satyrycznych i anarchistycznych gazet. Z tego te okresu pochodz cykle ilustracji Pieni鉅ze, Pok鎩, Religia, stanowi鉍e swoist krytyk stosunk闚 politycznych i spo貫cznych. Uznanie zdoby Kupka jako ilustrator ksi嘀ek; w latach 1905-1909 stworzy szat graficzn do Lizystraty Arystofanesa i Prometeusza Ajschylosa.

Kupka znany jest jednak przede wszystkim jako prekursor abstrakcjonizmu. Kierunek nowemu, dotychczas jeszcze nieznanemu malarstwu abstrakcyjnemu, wskazuje obraz z roku 1907 草速a skala, gdzie artysta zmaga si z oddzia造waniem r騜nych ton闚 tej samej barwy. Do czystej abstrakcji doszed Kupka jednak pniej, w Klawiszach z 1909 roku, czy Warstwach koloru z 1910-1911.

Od 1911 roku Kupka nale瘸 do nieformalnego zwi頊ku artyst闚, kt鏎ego cz這nkami byli m.in. R. Delaunay, M. Duchamp czy F. Leger. W okresie tym artysta swoje inspiracje czerpa z secesji. Typow dla tego kierunku ornamentyk przek豉da na rytmy kolor闚. Charakterystycznymi obrazami z tego okresu s: Nokturn (1910), Fuga (1911-1912), Amorpha - dwubarwna fuga (1912). Ze wzgl璠u na powy窺ze tytu造, jak r闚nie fakt, 瞠 Kupka poszukiwa wizualnego odpowiednika ton闚 i form kompozycji muzycznych, okres tw鏎czoci artysty z lat 1911-1912 nazywany jest cz瘰to tzw. muzycznoci.

Od 1912 roku w tw鏎czoci malarskiej artysty istnia造 dwie tendencje. Malowa wertykalne lub diagonalne barwne pasy o r騜nej d逝goci, kt鏎e si czciowo przenika造 (np. Pionowe p豉szczyzny I, 1912-13). W innych pracach za formowa p豉szczyzny barwne kolicie lub spiralnie tak, 瞠 zdawa造 si porusza od rodka (np. Kr璕i 1911-12).

Po wybuchu wojny wiatowej Kupka zg這si si jako ochotnik do wojska i znalaz si na froncie. Po zako鎍zeniu wojny zosta profesorem w praskiej Akademii Sztuki. W swej tw鏎czoci malarskiej pozosta wierny powy窺zym dw鏔 koncepcjom malarskim. Has貫m kluczowym w jego pogl鉅ach na sztuk by這 Creer! (Tch鏎z!), a odnosi je tylko do artyst闚 uprawiaj鉍ych abstrakcj. Tych za, kt鏎zy ho責owali malarstwu przedstawiaj鉍emu, okrela mianem naladowc闚. W roku 1930 do章czy do grupy francuskiej Abstraction-Creation, uzyskawszy tym samym francuskie obywatelstwo.

W latach trzydziestych zrobi這 si cicho wok馧 malarza, kt鏎y wycofa si do Puteaux, gdzie mieszka i pracowa. Zmar w 1957 roku. Rok po mierci malarza zosta豉 zorganizowana pierwsza wystawa jego prac w Pary簑.


Bibliografia:
Annegret Boelke-Heinrichs: Ksi璕a 100 malarzy stulecia. Warszawa: Interart 1997.