Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Djura Jaki (yu)

dodany: 02.09.2005 | przygotowa豉: Monika Ledzion


Djura Jaki (1833 1878) malarz z zawodu, autor licznych nowel i dramat闚, ale przede wszystkim jeden z najwybitniejszych liryk闚. Urodzi si w Srpskiej Crnji w Banacie. Po uko鎍zeniu czterech klas gimnazjalnych rozpocz像 nauk malarstwa. W roku 1848 ojciec jego, wiejski duchowny, zosta przez w豉dze w璕ierskie skazany na mier. Sam Jaki r闚nie bra udzia w walce Serb闚 przeciwko W璕rom. Po upadku rewolucji usi這wa kilkakrotnie uko鎍zy nauki we Wiedniu i Monachium, jednak bez skutku. Chwyta si w Serbii r騜nych zawod闚. By nauczycielem w szkole podstawowej, nauczycielem rysunku w gimnazjach, a cz瘰to bywa bez pracy. Dopiero pod koniec 篡cia ci篹ko chory przeni鏀 si do Belgradu, gdzie wkr鏒ce zmar.

Jaki wszed do 篡cia publicznego wraz z pokoleniem Zjednoczonej M這dzie篡, kt鏎e w spos鏏 romantyczny prze篡wa這 sprawy wolnoci, praw narodowych i wyzwolenia wszystkich Serb闚. W imi idea堯w wolnociowych walczy ca貫 篡cie z reakcj w swej ojczynie, stale nara瘸j鉍 si serbskim sferom rz鉅z鉍ym i cierpi鉍 przeladowania. Przez ca貫 篡cie Jaki 篡 w niedostatku, a w豉ciwie pr鏂z ostatnich kilku lat w skrajnej n璠zy. Ustawiczne szykany wytworzy造 w nim kompleks ciganego zwierz璚ia, kt鏎e w ka盥ej chwili oczekuje kuli. Prac literack zaczyna jako romantyk, stopniowo jednak coraz bardziej zbli瘸 si do pokolenia realist闚 z lat 70-tych. W jego pniejszych utworach coraz czciej pojawiaj si motywy ilustruj鉍e niesprawiedliwo spo貫czn.

Dzie豉 malarskie Jakicia stawiaj go w szeregu wybitnych malarzy serbskich XIX wieku. W swoich dramatach Seoba Srbalja, Jelisaveta, kneginja crnogorska, Stanoje Glava autor wraca do przesz這ci narodu serbskiego. Temat nowel czerpa pocz靖kowo z serbskiego redniowiecza. Dramaty i niekt鏎e z jego nowel wykazuj typowe wady romantyzmu: rozlewno, sentymentalizm, niezwyk這 postaci bohater闚, podnios造 ton. Ale jednoczenie s w nich silne akcenty liryczne, doskona貫 opisy krajobrazu, dramatyzm akcji. Najbardziej istotn cech jego tw鏎czoci s ostro zarysowane konflikty mi璠zyludzkie. Te w豉nie momenty stanowi o wartoci dramat闚 i niekt鏎ych jego nowel, mimo 瞠 nie wszystkie ich czci s jednakowo doskona貫. Z ca貫j tw鏎czoci najbardziej wartociowe s liryki, np. Na Liparu, Put u Gornjak, Mila, robi鉍e wra瞠nie wycink闚 z 篡cia.

Bibliografia:
A. Barac, Literatura narod闚 Jugos豉wii, Wroc豉w 1969.