Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Gregor鋱 Simon (si)

dodany: 14.11.2007 | przygotowa豉: Iwona Matrejek


Gregor鋱 Simon ur. 15 X 1844 Vrsno ko這 Krno zmar 24 XI 1906 Gorica, poeta s這we雟ki, liryk. Pochodzi z rodziny ch這pskiej. Po uko鎍zeniu gimnazjum w Goricy wst雷i do seminarium duchownego. W latach 1868-1873 by wikarym w Kobarid (Primorie), pniej przeniesiony zosta do Branika (Dolina Vipavska). W 1881 czasowo emerytowany. Od 1887 przebywa jako wikary w Gradi鋎. Ze wzgl璠u na z造 stan zdrowia stara si u w豉dz duchownych o zwolnienie z pe軟ionych obowi頊k闚, ale proby jego by造 odrzucane. W 1901 przeni鏀 si do Goricy. G喚boka religijno nie pozwala豉 mu na otwarte zerwanie ze stanem duchownym, kt鏎y po pewnym czasie zacz像 mu wyranie ci嘀y. Konflikt wewn皻rzny, jaki w zwi頊ku z tym prze篡wa, znalaz wyraz w jego tw鏎czoci poetyckiej, pe軟ej gorzkiego pesymizmu. Krytyka zalicza Gregor鋱醀 do najwybitniejszych liryk闚 s這we雟kich. W tw鏎czoci swej pocz靖kowo kontynuowa lini poezji F. Preerna, w pniejszym okresie przeszed do ostrej, realistycznej poezji w stylu S. Jenki, po liryk utrzyman w poetyce modernizmu. Ze wzgl璠u na swe powo豉nie duchowne, Gregor鋱 ca貫 篡cie sp璠zi wr鏚 ludu, z kt鏎ym czu si nieod章cznie zwi頊any. By ideowym uczniem J. Stritara. Tw鏎czo jego przenikni皻a jest Stritarowskim, pesymistycznym idealizmem o zabarwieniu Weltschmerzu. Nale瘸 do czo這wych poet闚 Ljubljanskiego Zvonu i Slovana. Debiutowa w Slovenskim Glasniku w 1964 roku wierszami o tematyce patriotycznej Iskrice domorodny (Iskry rodzime). Pierwszy okres jego tw鏎czoci zamyka si w roku 1882, kiedy to ukaza si zbiorek Poezje (1882, Poezje), zawieraj鉍y opr鏂z wierszy patriotycznych i refleksyjnych r闚nie erotyki. Tomik zosta niezwykle przychylnie przyj皻y przez szerokie kr璕i czytelnik闚 (ca造 nak豉d 1800 egzemplarzy sprzedano w p馧 roku, a drugie wydanie ukaza這 si ju w 1884). Zawarto mylowa poezji Gregor鋱醀, pesymistyczno-idealistyczne pogl鉅y na wiat i 篡cie, wyra穎ne najpe軟iej w znakomitym wierszu elegijnym loveka nikar! (A cz這wieka nigdy!), cz瘰tokro odbiegaj鉍e od katolickich, sprawi造, 瞠 zosta ostro zaatakowany przez przedstawicieli krytyki klerykalnej i pom闚iony o sprzeniewierzenie si religii chrzecija雟kiej, a nawet o buddyzm i panteistyczny fatalizm. Wroga atmosfera wytworzona wok馧 wra磧iwego poety, przyczyni豉 si do izolacji i wycofania si Gregor鋱醀 z czynnego 篡cia literackiego na okres 10 lat. Humanistyczna, zawieraj鉍a elementy krytyki spo貫cznej i g喚boko osobista poezja Gregor鋱醀 sta豉 si te przyczyn gwa速ownych polemik prasowych mi璠zy zwolennikami partii liberalno-post瘼owej i tzw. Ludowej partii klerykalnej. Drugi tom Poezjie (zosta wydany w 1888), w kt鏎ym Gregor鋱 zebra utwory z lat m這dzie鎍zych, przede wszystkim liryk patriotyczn, by spokojniejszy w swojej wymowie od poprzedniego. Tym razem krytyka podkrela豉 zwi頊ki poezji Gregor鋱醀 z tw鏎czoci ludow i humanistyczne wartoci. Trzeci tom Poezjie (1902) treciowo i formalnie pozostawa w cis造m zwi頊ku z rodz鉍ym si nurtem m這dej s這we雟kiej poezji modernistycznej. Cykl Predsmrtnica (Wiersze przedmiertne) zawiera utwory, kt鏎ych zasadniczym motywem jest przeczucie nadchodz鉍ej mierci np. Divna no (Cudowna noc). Mia造 one cz瘰to charakter spowiedzi poetyckiej, by造 te pr鏏 rozliczenia si z konserwatywn, klerykaln krytyk. Pozosta貫 cykle Pogrebnice (Wiersze 瘸這bne) i Posmrtnice (Wiersze pomiertne) stanowi wyraz gor鉍ego protestu poety przeciw samotnoci. W ostatnim okresie tw鏎czoci Gregor鋱 pr鏏uje si jako satyryk, wzoruj鉍 si na literaturze antycznej Starodavnice (Wiersze starodawne), napisa te cykl utwor闚 o charakterze spo貫czno radykalnym Delovcem (1902, Robotnikom). W 1904 uko鎍zy i wyda przek豉d Ksi璕i Hioba wierszem, t逝maczenie psalm闚 pozosta這 w r瘯opisie do 1944. Przed mierci Gregor鋱醀 ukaza造 si alostnike preroka Jeremije (1906, 畝le proroka Jeremiasza), tzw. Jeremiady. Zainteresowanie literatur greck sk這ni這 Gregor鋱醀 do prze這瞠nia fragment闚 Iliady (1879) wierszem jambicznym 5-stopowym. W 1908 F. Meko wyda wyb鏎 niepublikowanych wierszy Gregor鋱醀 jako Poezije IV, Zbrana Dela (Dzie豉 zebrane), w trzech tomach ukaza造 si w opracowaniu F. Koblara w latach 1947-1951. Tw鏎czo Gregor鋱醀 nazwanego s這wikiem Gorycji zajmuje jedno z czo這wych miejsc w literaturze s這we雟kiej. Trwa貫 wartoci humanistyczne, patriotyzm, prostota wyrazu artystycznego i melodyjno wiersza, opartego na najlepszych wzorach tradycji literackiej i ludowej, przyczyni造 si do trwa貫j popularnoci poezji Gregor鋱醀 nie tylko na terenie S這wenii. Utwory Gregor鋱醀 na j瞛yk polski t逝maczy B. Grabowski.

Bibliografia:
Ma造 s這wnik pisarzy zachodnio-s這wiańskich i po逝dniowo-s這wiańskich, Krystyna B隕, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973, s.129-130.