Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Ladislav Fuks (cz)

dodany: 16.08.2005 | przygotowa豉: Marta Bana


Ladis豉v Fuks (1923-1994) czeski prozaik. Studiowa filozofi, psychologi i histori sztuki na Uniwersytecie Karola w Pradze, a w 1949 r. obroni prac doktorsk z psychologii. W latach 1955-1963 pracowa najpierw w Pa雟twowym Zarz鉅zie Zabytk闚, potem w Galerii Narodowej. Pniej zajmowa si ju jedynie prac literack.

Debiutowa w 1963 r. powieci Pan Theodor Mundstock. Zosta豉 ona przet逝maczona m. in. na j瞛yki: w璕ierski, niemiecki, angielski, polski, hiszpa雟ki i by豉 wielokrotnie wznawiana. Ju w tej powieci porusza problem eksterminacji 砰d闚, kt鏎y cz瘰to przewija si przez karty jego ksi嘀ek. Z powieci t, a w豉ciwie z jej wydaniem, wi嘀e si pewna anegdota. Ot騜 pewnego dnia w wydawnictwie eskoslovensk spisovatel pojawi si cz這wiek z r瘯opisem w siatce, kt鏎y zostawi na portierni. Pan Theodor Mundstock uczyni tak wielkie wra瞠nie, 瞠 ju po dw鏂h tygodniach autor zosta zaproszony do dyrektora wydawnictwa Jana Pila鷻. W ci鉚u roku ukaza豉 si drukiem.

Kolejna powie Fuksa Palacz zw這k (Spalova mrtvol) ukaza豉 si w Czechach w 1967 roku, za w Polsce po raz pierwszy w roku 1978 roku. Autor wraca w tej powieci do czas闚 okupacji hitlerowskiej, a w豉ciwie jej pocz靖k闚. Fuks dobitnie ukazuje wp造w, jaki ideologia ma na zwyk貫go cz這wieka. Pan Kopfrkingl, esteta, cz這wiek rozmi這wany w muzyce, kochaj鉍y sw 穎n i dzieci, pod wp造wem swego przyjaciela Niemca zamienia si w cz這wieka pozbawionego skrupu堯w. G堯wny bohater okazuje si zatem istot bezwoln. Jest kolejnym trybikiem w wielkiej maszynie, kt鏎 steruje Hitler.

Kolejne pozycje w dorobku pisarskim stanowi m. in. opowiadania wydane w zbiorach Moi czarnow這si bracia (M 鋀rnovlas brat鷡, 1964) i mier winki morskiej (Smrt mor鋀te, 1969), powieci Wariacj na najni窺zej strunie (Variace pro temnou strunu, 1966), Myszy Natalii Mooshaber (Myi Natalie Moosshabrov, 1966), ledztwo prowadzi radca Heumann (P齶b駩 krimin嫮n璫o rady, 1971), Nieboszczycy na balu (Nebot獳i na b嫮e, 1972), Portret Marcina Blaskowitza (Obraz Martina Blaskowitze, 1980). Wi瘯szo z jego ksi嘀ek doczeka豉 si t逝macze na j瞛yki obce i zosta豉 uhonorowana nagrodami w kraju. Nie doczeka si jednak wydania swojej autobiografii Moje lustro (Moje zrcadlo), kt鏎a ukaza豉 si w rok po jego mierci uzupelniona przez jego wieloletniego przyjaciela: J. Tula.

Ladislav Fuks umar w zapomnieniu i samotnoci w sierpniu 1994 roku jego cia這 odnaleziono dopiero po dw鏂h dniach.


Bibliografia:
Literatury zachodnios這wia雟kie czasu prze這m闚 1890-1990. T. 2. Literatura czeska, pod red. H. Janaszek-Ivani鋘ovej. Katowice 1999.