Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Matija op (si)

dodany: 19.03.2008 | przygotowa豉: Kamila Duda


Matija op urodzi si 16 stycznia 1797 r. w miejscowoci irovnica. S這we雟ki j瞛ykoznawca i krytyk literacki, inicjator spisania historii literatury s這we雟kiej, mia ogromny wk豉d w s這we雟k teori literatury i komparatystyk literack. Jeden z najwi瘯szych intelektualist闚 s這we雟kich, r鏚豉 podaj, 瞠 w豉da dziewi皻nastoma j瞛ykami. Studiowa filozofi w Wiedniu i teologi w Lublanie.

W latach 1820-1822 by profesorem gimnazjum w Rjece, za w latach 1822-1827 profesorem liceum i suplentem na uniwersytecie we Lwowie. W roku 1827 powr鏂i do Lublany gdzie przyj像 posad nauczyciela w jednym z lice闚. Rok pniej rozpocz像 prac w licealnej bibliotece, a od roku 1830 do mierci by jej kierownikiem. To w豉nie jemu Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Lublanie zawdzi璚za swoje bogactwo.

Razem ze swoim przyjacielem, najwi瘯szym poet s這we雟kim doby romantyzmu - Francetem Preernem, zaanga穎wa si w slovensko abecedno vojsko - sp鏎 w kwestii alfabetu, ca趾owicie odrzucaj鉍 ide metel鋱cy i konserwatywne, j瞛ykowe i literackie pogl鉅y Jerneja Kopitara i jego poplecznik闚, ustanawiaj鉍 tym samym nowy s這we雟ki program kulturowo-polityczny.

Matija op by w latach 20. XIX w. tak瞠 redaktorem i cenzorem almanachu Kranjska belica. Jak na tak uzdolnionego intelektualist, pozostawi po sobie stosunkowo niewielk spucizn literack, a jego koncepcje zosta造 wyra穎ne g堯wnie porednio w poezji Preerna. Jednym z najwa積iejszych dzie opa jest bibliograficzny przegl鉅 s這we雟kiego pimiennictwa z 1831r., kt鏎y zosta jednak opublikowany dopiero w roku 1864 w Geschichte der Sdslawischen Sprache und Literatur F. afarika.

Zachowa這 si tak瞠 kilka jego artyku堯w powi璚onych rozwa瘸niom na temat j瞛yka i literatury drukowanych m.in. w czasopimie Illyrisches Blatt, w tym tak瞠 obszerny utw鏎 polemiczny Slowenischer ABC-Krieg. Matija op pozostawi po sobie tak瞠 bogat korespondencj.

Zmar mierci tragiczn 6 lipca 1835 r. utopi si w Sawie. Rok pniej jego przyjaciel France Preeren zadedykowa mu sonet (Matiju opu) wprowadzaj鉍y do dzie豉 Krst pri Savici, dziesi耩 lat pniej za tren V spomin Matija opa. Preeren jest tak瞠 autorem epitafium na jego grobie.

Bibliografia:
op, M. Pisma in spisi. Mladinska knjiga. Ljubljana 1983.
Kos, J. Matija op in evropska romantika. Obdobja 2. 1980, s. 37-45.
Paternu, B. Konstituiranje Slovenske Poezije. Obdobja 2. 1980, s. 7-24.