Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Vera Chytilov (cz)

dodany: 03.03.2005 | przygotowa豉: Ma貪orzata Bienioszek


Vera Chytilov jest jedyn kobiet w gronie czeskich re篡ser闚 nowej fali. Niestety nie jest ona tak bardzo popularna jak Milo Forman, czy Ji齶 Menzel. Jednak jej wk豉d w czesk kinematografi jest niepodwa瘸lny. Kobiecocentryczna perspektywa jej utwor闚, reinterpretacja kultury, innowacje stylistyczne i tematyczne s tego dowodem. Zadebiutowa豉 filmem kr鏒kometra穎wym w 1961 roku, ale popularno i uznanie zdoby豉 po pi璚iu latach, g這nym filmem Stokrotki (1966). Film ten mo積a uzna za deklaracj pogl鉅闚 Chytilovej, wyk豉dni jej stylu. Pokazuje ona kobieco zredukowan do cia豉, dekonstruuje patriarchalne schematy, buduje obraz spo貫cze雟twa, kt鏎emu obce s wszelkie kontestacje. Chytilov reprezentuje tu tradycj awangardy modernistycznej. Rozbija struktur narracyjn i wprowadza r騜norodno rodk闚 wyrazu. Burzy porz鉅ek przyczynowo skutkowy, ale to co uzyskuje jest konsekwentn wypowiedzi. Mozaika epizod闚 buduje subiektywn, ale sp鎩n wizj wiata. Widoczny jest w tym obrazie ironiczny dystans autorki. Porusza ona kwestie podmiotowoci i seksualnoci kobiet. Wpisuje si ona znakomicie w nurt kina feministycznego lat siedemdziesi靖ych. Mo積a wspomnie tu Ulrike Ottinger, Sally Potter i Marguerite Duras. Filmy Very Chytilovej to nie tylko problem z這穎noci realcji damsko m瘰kich, ale jest to szersza kwestia spo貫cznego aspektu gender (kulturowej to窺amoci p販i). Dla por闚nania z humorystycznymi Stokrotkami mo積a zestawi film nakr璚ony trzydzieci lat pniej Pu豉pki, pu豉pki, pu豉peczki. To ju nie jest ta zabawna ironia i metaforyczny komentarz. Tutaj Chytilov pokazuje nier闚n walk mi璠zy kobietami a m篹czyznami. Wstrz零aj鉍a historia zgwa販onej kobiety, kt鏎a sama wymierza sprawiedliwo, poniewa nie znajduje oparcia ani w prawie , ani w spo貫cze雟twie. Po obejrzeniu tego filmu pozostaje gorzka refleksja. Wr鏚 dokona czeskiej re篡serki znajduje si r闚nie film, kt鏎y dobrze potwierdza, jak cz瘰to autorka si璕a豉 po temat relacji damsko - m瘰kich. Myl tu o filmie Gra o jab趾o z 1976 r. Bohaterowie prowadz w nim erotyczn gr, wpl靖uj si w sie ma鹵e雟tw, zdrad, romans闚. Tytu這we jab趾a s metafor 篡cia. Wyst瘼uj one na ekranie w postaci dojrza造ch owoc闚, ogryzk闚, zgni趾闚. Jest to synonim pe軟i 篡cia, ale i wolnoci kosztowania zakazanego owocu poznania i swobody interpretowania. Ciekawe w tym filmie jest to, 瞠 autorka wykorzystuje archetypiczne w靖ki i symbole. Buduje ona obraz z element闚 znanych i oswojonych, by w zako鎍zeniu jednoznacznie zakwestionowa t konwencj.

Chytilov jest niew靖pliwie ciekaw postaci w historii czeskiej kinematografii. Postuluje ona now to窺amo kobiety i m篹czyzny, bo, jak pokazuje, obie p販ie s w r闚nym stopniu ofiarami patriarchatu. Eksperymentuje rodkami, wybiera kontrowersyjne tematy i niekonwencjonalne interpretacje. Podejmowane tematy s okazj do subiektywnej wypowiedzi artystycznej. Wierna nowofalowym za這瞠niom, konsekwentnie przestrzega豉 regu stylistycznych, kt鏎e przyj窸a w latach sze熛ziesi靖ych. Charakterystyczne dla niej jest to, 瞠 traktuje rodki wyrazu tak, by mog造 by j瞛ykiem osobistej wypowiedzi.

Trzeba wspomnie te, 瞠 Chytilov jest autork obrazu Praga niespokojne serce Europy. Krytycy wypowiadaj si o tym filmie jako o feministycznej wersji Cz這wieka z kamer D磨gi Wiertowa (por.: Ma貪orzata Radkiewicz, Vera Chytilov Stokrotki w pu豉pce). I takie por闚nania s jak najbardziej uzasadnione. Wystarczy tylko spojrze na monta, nak豉danie si zdj耩, na kompozycj i dwi瘯. Autorka 章czy poetyck wizj z elementami publicystyki. Obraz ulega indywidualizacji i ma si wra瞠nie, 瞠 to nie dokument, a intymny dziennik.

O tym jakie s filmy Very Chytilovej b璠ziemy mogli przekona si sami. Ka盥y, kto znajdzie si w Cieszynie na festiwalu film闚 Na granicy, kt鏎y odb璠zie si w kwietniu br. b璠zie mia okazj sam ustosunkowa si do tw鏎czoci tej re篡serki. Sam oceni, jak wartociowe s filmy Very Chytilovej i czy zgadza si z jej spojrzeniem na wiat.


Bibliografia:
J. Skwara, Nowy film czechos這wacki, Warszawa 1968.
R. Marsza貫k, Stracone pokolenie. Kino 1990, nr 8.
M. Radkiewicz, Vera Chytilov Stokrotki w pu豉pce, w: Autorzy kina europejskiego, red.: G. Stach闚na, J. Wojnicka, Krak闚 2003.