Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Ivan Cankar (si)

dodany: 25.10.2004 | przygotowa豉: Monika Ledzion


Ivan Cankar (1876-1918) by najwybitniejszym pisarzem s這we雟kiego ruchu modernistycznego, obok Preerna najwi瘯szym mistrzem s這wa. Pochodzi z ubiogiej i wielodzietnej rodziny rzemielniczej. Urodzi si w Vrhnice pod Lublan. Wychowa豉 go przede wszystkim matka. Z ogromnymi wyrzeczeniami i upokorzeniami sko鎍zy w Lublanie realne gimnazjum i wyjecha do Wiednia na studia politechniczne. Trudne warunki materialne z jednej strony, z drugiej zainteresowania literackie przeszkodzi造 mu w uko鎍zeniu studi闚. Pozosta wy章cznie pisarzem i literatura stanowi豉 r鏚這 jego utrzymania. Do roku 1907 przebywa przewa積ie w Wiedniu, a potem wr鏂i do kraju. Zacz像 pisa jeszcze w gimnazjum pod silnym wp造wem Akerca. Dopiero po dok豉dniejszym zapoznaniu si ze wsp馧czesn literatur zachodni wyzwoli si spod jego wp造w闚. Oczytany, wra磧iwy, entuzjazmowa si pocz靖kowo dekadentyzmem i symbolizmem, ale wkr鏒ce znalaz sw w豉sn, oryginaln drog. Pierwszymi wartociowymi utworami Cankara by造 wiersze i szkice liryczne. Pierwszy tomik jego wierszy pt. Erotika wywo豉 nieoczekiwane ataki ze strony konserwatyst闚. Wkr鏒ce Cankar rezygnuje z poezji, kieruj鉍 si wy章cznie ku prozie. W okresie przesz這 dwudziestoletnim wyda bardzo wiele ksi嘀ek. Materia do swoich dzie czerpa z 篡cia drobnomieszczan i ch這p闚, z 篡cia proletariatu oraz inteligencji s這we雟kiej. Przedstawia w nich proces przenikania kapitalizmu do ziem s這we雟kich. Ukazywa wi璚 problematyk s這we雟kiego ch這pstwa, powstawanie proletariatu i lumpenproletariatu. W specyficzny dla siebie spos鏏 obrazowa walk pomi璠zy libera豉mi a konserwatystami, socjalizm s這we雟ki, walk organizacji i grup kulturalnych o wp造wy na wsi. Pniej sta si ideologicznym przeciwnikiem zar闚no kleryk闚 jak i libera堯w. Mieszkaj鉍 w Wiedniu w dzielnicy robotniczej pozna 篡cie robotnik闚 i to sk這ni這 go do zwi頊ania si z socjalizmem. W swoim rozwoju literackim Cankar przechodzi przez r騜ne fazy: by i dekadentem, i symbolist, i zwolennikiem has豉 lart pour lart, na koniec za opowiada si za sztuk tendencyjn. Przez ca造 czas konsekwentnie zmierza do jednego celu aby literatura s這we雟ka wyrazi豉 w spos鏏 pe軟y i swobodny d嘀enia cz這wieka i narodu; aby by豉 wyranie s這we雟ka i s逝篡豉 budowie nowego i szczliwego ustroju spo貫cznego. Najwi瘯sza si豉 Cankara przejawia si w sposobie w jaki potrafi wyrazi sw鎩 wiat.


Bibliografia:
A. Barac, Literatura narod闚 Jugos豉wii, Wroc豉w 1969.