Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Ivo Andri (yu)

dodany: 16.08.2005 | przygotowa: ㄆkasz Wieczorek


Ivo Andri urodzi si 9 padziernika 1892 roku w Travniku (ob. Bonia-Hercegowina) i to w dodatku nieco z przypadku w豉nie tam, gdy jego rodzina mieszka豉 w Sarajevie. Sta這 si tak za spraw wizyty jego matki, Katariny, kt鏎a akurat w tym czasie odwiedza豉 swoich krewnych z Travnika. W wieku dw鏂h lat straci ojca, Ivana. W闚czas jego matka odda豉 go na wychowanie do siostry zmar貫go m篹a, Anny z Viegradu. Tam te Andri uko鎍zy szko喚 podstawow. To w豉nie w tym okresie fantazja i kreatywno pisarza rozwin窸y si najbardziej; nie bez znaczenia dla takiego biegu wydarze pozostawa fakt, 瞠 ka盥 woln chwil Andri sp璠za w pobli簑 starego mostu na Drinie wpatruj鉍 si w jego majestatyczne 逝ki. Po uko鎍zeniu tej瞠 szko造 uda si do Sarajeva do swojej matki i tam rozpocz像 nauk w najstarszej szkole redniej Boni i Hercegowiny. Wtedy te zacz像 tworzy poezj i ju w 1911 roku Bosanska vila opublikowa豉 jego wiersz U sumrak. By te w tym czasie cz這nkiem organizacji M這da Bonia, kt鏎a walczy豉 o wyzwolenie lud闚 po逝dniowych S這wian spod w豉dzy Austrow璕ier.

W padzierniku 1912 roku Andri rozpocz像 studia na Uniwersytecie w Zagrzebiu, a rok pniej przeni鏀 si do Wiednia, jednak ze wzgl璠u na k這poty z p逝cami spowodowane wiede雟kim klimatem nie pozosta tam d逝go i rozpocz像 studia na Uniwersytecie Jagiello雟kim w Krakowie. Doskonale pozna w闚czas j瞛yk i kultur polsk pozostaj鉍 jednoczenie wiernym swoim korzeniom. Ca造 czas tworzy, czego efektem by豉 publikacja szeciu jego wierszy w antologii Hrvatska mlada lirika, wydanej przez Chorwackie Stowarzyszenie Pisarzy w 1914 roku. Po zab鎩stwie arcyksi璚ia Ferdynanda w 1914 roku Andri powr鏂i na Ba趾any, gdzie zosta aresztowany jako wi瞛ie polityczny i by przetrzymywany najpierw w ibeniku, a pniej w Mariborze. W nied逝go po tym, jak zosta zwolniony zapad na ci篹k chorob p逝c i trafi do Szpitala Si鏀tr Mi這sierdzia w Zagrzebiu miejsca, gdzie chorwacka inteligencja ukrywa豉 si przed poborem do armii austrow璕ierskiej. Ko鎍zy w闚czas swoje pierwsze du瞠 dzie這 Ex ponto. R闚nie upadek monarchii jak i powo豉nie Kr鏊estwa Serb闚, Chorwat闚 i S這we鎍闚 zasta這 Andricia w Zagrzebiu. Jako patriota i or璠ownik idei niepodleg貫go pa雟twa S這wian opublikowa w dzienniku Novosti artyku dotycz鉍y zjednoczenia trzech narod闚, w kt鏎ym przestrzega przed sporami w jeszcze nie uformowanym pa雟twie i wzywa do jednoci i solidarnoci.

Niezadowolony z atmosfery jaka panowa豉 w 闚czesnym czasie w Zagrzebiu, Andri przeni鏀 si do stolicy Kr鏊estwa SChS, Belgradu, gdzie zosta pracownikiem Ministerstwa ds. Wyzna. Prowadzi te szeroko rozwini皻e 篡cie towarzyskie z popularnymi pisarzami serbskimi, a od 1920 roku rozpocz像 karier w dyplomacji. Jesieni 1921 roku zosta oddelegowany do Konsulatu Generalnego Kr鏊estwa SChS w Bukareszcie, a rok pniej do Konsulatu w Triecie. W tym samym czasie pisa r闚nie opowiadania dla czasopisma Srpski knjievni glasnik, w kt鏎ym ukaza造 si: 釅rka i vabica, Za logorovanj, ena od slonove kosti oraz cykl wierszy ta sanjam i ta mi se doga簜. Z kolei w 1923 roku zosta mianowany vice konsulem w Gratzu, lecz ze wzgl璠u na nieuko鎍zone studia wy窺ze nie m鏬 podj寞 s逝瘺y w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Tak wi璚 jesieni tego samego roku rozpocz像 studia na Uniwersytecie w Gratzu, publikuj鉍 jednoczenie swoje nowele: Mustafa Madjar, Ljubav u kasabi, U musafirhani oraz Dan u Rimu. Swoj prac doktorsk (Rozw鎩 篡cia duchowego w Boni pod wp造wem panowania tureckiego) obroni w czerwcu 1924 roku, a 15 wrzenia powr鏂i do s逝瘺y dyplomatycznej. Tego samego roku zosta wydany pierwszy zbi鏎 jego nowel, kt鏎e wczeniej by造 publikowane w rozlicznych czasopismach. Z kolei w padzierniku 1926 roku zosta mianowany vice konsulem w Konsulacie Generalnym Kr鏊estwa Jugos豉wii w Marsylii. Pniej zosta przeniesiony do konsulat闚 w Pary簑, Madrycie i Brukseli, a 1 stycznia 1930 roku mianowano go Sekretarzem sta貫go przedstawicielstwa Kr鏊estwa Jugos豉wii przy Lidze Narod闚 w Genewie. Tego samego roku opublikowa kolejny zbi鏎 swoich nowel, tym razem poszerzony o Anikina vremena. Natomiast do czasu swojego powrotu do Belgradu w marcu 1933 roku opublikowa jeszcze: Portugal, zelena zemlja, Smrt u sinanovoj tekij, Na ladi, Lete熵 nad morem.

Ci鉚le pracuj鉍 dla MSZ, Andri zosta w 1935 roku kierownikiem Departamentu Politycznego. Nie przestawa jednak pisa i jeszcze tego samego roku wydane zosta造: Bajron u Sintri, Deca, Razgovor s Gojom, Njego kao tragi鋝i junak kosovske misli. Dzi瘯i swojej konsekwencji i oddanej s逝瘺ie w listopadzie 1937 roku zosta mianowany Vice Ministrem Spraw Zagranicznych oraz otrzyma jedne z najwy窺zych polskich i francuskich order闚 pa雟twowych. Rok pniej ukaza豉 si pierwsza monografia powi璚ona Andriciowi, a napisana przed dr Nikol Mirkovicia.

Szczytem jego kariery dyplomatycznej by這 obj璚ie przedstawicielstwa w Berlinie w 1939 roku, gdzie, po rozpocz璚iu drugiej wojny wiatowej, prowadzi dzia豉lno maj鉍 na celu ratowanie pisarzy i m這dzie篡 z okupowanych terytori闚. Jednak wczesn wiosn 1941 z這篡 w Belgradzie prob o zwolnienie go ze s逝瘺y dyplomatycznej ze wzgl璠闚 osobistych i politycznych, kt鏎a to proba zosta豉 jednak odrzucona. Opuci Berlin w dzie po tym, jak pierwsze niemieckie bomby spad造 na Belgrad i powr鏂i do stolicy swojego okupowanego kraju. Zako鎍zy swoj s逝瘺 w dyplomacji, lecz odm闚i pobierania emerytury. Wynajmowa luksusowe mieszkanie w samym centrum Belgradu na ul. Prizrenskiej. Odm闚i r闚nie podpisania Apelu do mieszka鎍闚 Serbii, kt鏎y mia na celu z豉manie oporu przeciw okupacji niemieckiej. Nie zezwoli tak瞠 na publikacj jego noweli w czasie, kiedy ludzie cierpi i umieraj.

Ko鎍em 1944 roku zako鎍zy swoj powie Na Drini 獘prija, kt鏎a ukaza豉 si tu po wojnie, a nied逝go po niej, ko鎍em 1945 roku zosta豉 wydana r闚nie Gospo簨ca. W latach powojennych Andri zosta prezesem Stowarzyszenia Pisarzy Jugos豉wii, a w 1946 roku sta si cz這nkiem Serbskiej Akademii Nauk. W latach 1946-53 ukaza造 si nast瘼uj鉍e jego nowele i opowiadania: Zlostavljanje, Pismo iz 1920, Pri醀 o vezirovom slonu, Pri醀 o kmetu Simanu, Bife Titanik, Znakovi, Na sun醀noj strani, Na obali, Pod grabi熰m, Zeko, Aska i Vuk, Nemirna godina, Lica. Opr鏂z dzia豉lnoci wydawniczej, Ivo Andri prowadzi w tym czasie szeroko rozumian dzia豉lno spo貫czn oraz odbywa podr騜e do zaprzyjanionych pa雟tw Zwi頊ku Radzieckiego, Bu貪arii, Polski, Francji i Chin, a w 1954 roku zosta cz這nkiem Komunistycznej Partii Jugos豉wii.

W wieku sze熛ziesi璚iu szeciu lat polubi mi這 swojego 篡cia, Milic Babi, wdow po Nenadzie Jovanoviciu. W trzy lata pniej, w 1961 roku otrzyma Nagrod Nobla w dziedzinie Literatury, a ca這 swojej nagrody przeznaczy na fundusz biblioteczny Boni i Hercegowiny. W 1963 roku Stowarzyszenie Wydawc闚 opublikowa這 po raz pierwszy Dzie豉 Zebrane Ivo Andricia, kt鏎e zaj窸y dziesi耩 tom闚, a w 1964 Uniwersytet Jagiello雟ki przyzna Andriciowi doktorat honoris causa.

W marcu 1968 roku w domu rodzinnym w Herceg Novi zmar豉 jego 穎na Milica, a on sam pogr嘀y si w samotnoci, rezygnuj鉍 z tak wczeniej aktywnie prowadzonego 篡cia spo貫cznego. Po raz kolejny jego problemy z p逝cami da造 o sobie zna w latach siedemdziesi靖ych i 13 marca 1975 roku jeden z najwi瘯szych kreator闚 ba趾a雟kiej literatury wsp馧czesnej zmar.


Bibliografia:
www.ivoandric.org.yu