Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Bu貪aria, bia這-czerwoni?

dodany: 18.03.2007 | autor: Tymoteusz Cudny


Ca造 proceder zaczyna si w Bu貪arii pod koniec lutego. Jak grzyby po deszczu na ulicach wyrastaj stragany sprzedaj鉍e r騜ne bia這-czerwone rzeczy. Zrobione s z w堯czki lub we軟y. Przypominaj splecione kunsztownie nici ozdobione pomponami czy te plecione laleczki. O co w tym wszystkim chodzi?

O tradycj. To cz najlepiej zachowanego w kulturze bu貪arskiej ludowego obyczaju. Nazywa si Baba Marta i przypada na pierwszy dzie marca. Wed逝g starych wierze, to w豉nie tego dnia zaczyna si wiosna.

Marzec jest w bu貪arskim folklorze uznawany za jedyny miesi鉍-kobiet. Dlatego daje pocz靖ek wionie i nowemu 篡ciu. W ludowych wierzeniach 1. marca Baba Marta chodzi od domu do domu, ale jest do kapryna. Mo瞠 przynie zdrowie, si喚 i dostatek, ale r闚nie i nieszczcie i d逝g zim. Dlatego dawniej gospodynie wiesza造 przed drzwiami dom闚 czerwone fartuchy, pasy, chodniczki albo po prostu czerwone motki we軟y. Zobaczywszy je, Baba Marta mia豉 si rozemia i ogrza promieniami s這necznymi domostwo.

Ludowym obyczajem zachowanym do dzisiaj jest rozdawanie martenic. Martenica to nic innego jak przeplatane ze sob dwie nikti - bia豉 i czerwona. Cz瘰to nitki maj r騜ne ozdoby na ko鎍ach (najczciej pompony lub ma貫 laleczki). Kiedy martenice robi造 m這de dziewcz皻a i 1. marca rozdawa造 je ca貫j rodzinie. Obecnie, marteniczki s do cz瘰to najzwyczajniej w wiecie kupowane, a rozdaj je wszyscy wszystkim.

Martenica powinna by noszona na widocznym miejscu. Najczciej nosi si j na ubraniu lub przywi頊an na nadgarstku. Kiedy kto nam wr璚za lub wi嘀e martenic na r璚e, sk豉da 篡czenia dobrego zdrowia i wszelkiej pomylnoci w 篡ciu. Wed逝g wierze, przeplatane ze sob nitki s amuletem chroni鉍ym nosz鉍ego przed z貫m i urokami. Maj te mu zapewni zdrowie i d逝gie 篡cie. Wszystko to jest zwi頊ane z symbolik kolor闚 w bu貪arskim folklorze. Czerwony chroni przed chorobami. Z tego powodu kiedy wi頊a這 si ma造m dzieciom czerwone nitki na r鉍zkach. Kolor bia造 za, ma zapewni d逝gie 篡cie.

Jest te inne wyt逝maczenie symboliki kolor闚 w martenicy. W wiadomoci ludowej kolor bia造 to kolor kobiecy. Czerwony za m瘰ki. Poprzez ich splatanie si razem w jedno powstaje nowe 篡cie, kt鏎e zaczyna si na wiosn.

No dobrze. 砰czenia z這穎ne, marteniczka zawi頊ana, ale co dalej? Jak d逝go trzeba j nosi? Mo磧iwoci jest kilka. Najczciej martenic si ci鉚a, kiedy zobaczy si pierwszego bociana lub jask馧k. Potem, trzeba nasz amulet powiesi na zielonym lub kwitn鉍ym drzewie. Najlepiej, 瞠by by這 to drzewo owocowe. Wtedy przyniesie obfitszy plon. Niekt鏎zy za m闚i, 瞠 wcale nie trzeba zobaczy bociana. Wed逝g nich, wystarczaj鉍ym dowodem na przybycie wiosny jest kwitn鉍e drzewo. Tak czy inaczej, drzewa w miejskich parkach w Bu貪arii na wiosn a uginaj si od zawieszonych na nich martenic.

Do popularny jest jeszcze obyczaj wr騜enia z martenic. Kiedy, zamiast wiesza amulet na drzewie, k豉d這 si go pod kamie. Po dziewi璚iu dniach nale瘸這 zajrze tam i zobaczy co jest pod spodem. Jeli znajdziemy tam mr闚ki to rok przyniesie bogactwo owiec. Jeli krocionogi b璠zie du穎 kr闚. A jeli nic? To oznacza do ci篹ki rok dla rolnika.

Istnieje jeszcze jeden rodzaj wr騜b zwi頊anych z Bab Mart. Ka盥y wybiera sobie dzie mi璠zy 1. a 22. marca i na jego podstawie wnioskuje, jaki b璠zie ten rok. Jeli b璠zie s這necznie to i przysz這 b璠zie pomylna. Jeli b璠zie pada這 to lepiej przygotowa si na trudnoci w nadchodz鉍ym czasie.

Na pocz靖ku marca w豉ciwie nie ma Bu貪ara, kt鏎y nie mia豚y gdzie przy sobie martenicy. Si豉 tej tradycji jest naprawd pot篹na. Klapa marynarki, plecak, torebka, drzwi mieszkania, pomniki, drzewa, psy. Marteniczki wiesza si dos這wnie wsz璠zie.

Czasami nawet gdzieniegdzie mo積a spotka zwi頊ane ze sob bia這-niebieskie nitki. Dlaczego? Zaraz po upadku komunizmu podnios造 si g這sy, 瞠 czerwony (jako kolor jedynej s逝sznej partii) nale篡 zst雷i niebieskim. Wywo豉這 to do spory op鏎 spo貫czny. Przecie to nie Bu貪arska Partia Komunistyczna wprowadzi豉 czerwon nitk do martenic. Ta tradycja jest o wiele starsza. Nie przeszkadza to jednak najbardziej zagorza造m antykomunistom nosi bia這-niebieskich pompon闚 na wiosn. Ale jest to niewielki odsetek wr鏚 ca貫j populacji. Zdecydowana wi瘯szo Bu貪ar闚 w marcu przypomina troch kibic闚 reprezentacji Polski podczas meczu. Czy to mo瞠 raczej nasze szaliki z napisem Polska przypominaj bu貪arskie martenice? Na to ju jednak musicie odpowiedzie sobie sami.

Bibliografia:
http://www.babamarta.startirai.com/
http://margaritta.dir.bg/mart/0410martenica.htm