Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Chronologia historii Serbo逝篡czan

dodany: 11.04.2005 | autor: Kamila Ragan


  • VI wiek - osiedlenie si plemion s這wia雟kich na terenie mi璠zy ζb i Sal na zachodzie a Bobrem i Kwis na Wschodzie
  • 631 r. - pierwsza wzmianka pisana o Serbo逝篡czanach w kronice Fredegara
  • 932 r. - podbicie s這wia雟kich plemion ㄆ篡czan (Lusizi) i Milczan (Milceni) przez Henryka I
  • 939 r. - zabicie trzydziestu ksi嘀靖 s這wia雟kich przez margrabi Gero podczas uczty; powstania s這wia雟kie
  • 1018 r. - pok鎩 w Budziszynie zawarty mi璠zy Boles豉wem Chrobrym a cesarzem niemieckim Henrykiem II - terytorium ㄆ篡czan i Milczan przyznane jako lenno polskiemu w豉dcy (do 1031 r.)
  • 1100-1300 r. - wzrost liczby ludnoci obu czci ㄆ篡c dzi瘯i rozwojowi rolnictwa i ulepszonemu sposobowi uprawy ziemi; przyspieszenie procesu asymilacji ㄆ篡czan po przybyciu ch這pstwa z Frankonii, Flamandii, Turyngii i Saksonii na obszary na wsch鏚 od Sali
  • ok. 1327 r. - zakaz u篡wania j瞛yka serbo逝篡ckiego w s鉅ach w Altenburgu, Zwickau i Lipsku; zmniejszanie si terytorium serbo逝篡ckiego
  • ok. 1530 r. - najstarszy znany tekst serbo逝篡cki- przysi璕a obywateli Budziszyna wiernoci Koronie Czeskiej - Budyska p鷡saha (Burger Eydt Wendisch)
  • 1548 r. - pierwszy przek豉d Nowego Testamentu Mik豉wa Jakubicy na j瞛yk dolno逝篡cki (niepublikowany do 1967 r.)
  • 1574 r. - wydanie pierwszej ksi嘀ki serbo逝篡ckiej - psa速erz Albina Mollera (w j瞛yku dolno逝篡ckim) wraz z Ma造m katechizmem Lutra
  • 1635 r. - oddanie terytorium G鏎nych i Dolnych ㄆ篡c w dziedziczne lenno elektorowi Saksonii
  • ok. 1650 r. - dalsze zmniejszanie si terytorium serbo逝篡ckiego na skutek strat poniesionych w wojnie trzydziestoletniej, d簑my i epidemii innych chor鏏; wymiera blisko po這wa ludnoci serbo逝篡ckiej
  • 1667 r. - nakaz zniszczenia literatury serbo逝篡ckiej oraz zakaz u篡wania j瞛yka serbo逝篡ckiego w kocio豉ch wydane przez elektora Brandenburgii, Fryderyka Wilhelma
  • 1668 r. - zapocz靖kowanie wspierania serbo逝篡ckich publikacji religijnych przez g鏎no逝篡ckie stany protestanckie (Protestantiske hornjo逝iske stawy)
  • 1688 r. (do 1707 r.) - t逝maczenie Starego i Nowego Testamentu przez Jurija Hawtyna Sw鮅lika na potrzeby serbo逝篡ckich katolik闚; pi璚iotomowy r瘯opis nie zosta opublikowany
  • 1706 r. - za這瞠nie fundacji dla powstania Seminarium Serbo逝篡ckiego w Pradze (Serbski seminar) przez braci imon闚; seminarium kszta販i這 serbo逝篡ckich duchownych katolickich do 1922 roku
  • 1706/1709 r. - wydanie Nowego Testamentu w t逝maczeniu na j瞛yk g鏎no逝篡cki Micha豉 Frencela i dolno逝篡cki Bogumi豉 Fabriciusa
  • 1716 r. - za這瞠nie zwi頊ku pastor闚 serbo逝篡ckich (Serbske pr駤arske towarstwo) przez protestanckich student闚 teologii w Lipsku
  • 1767 r. - powstanie wiersza Jurija Mje鎙 Serbskeje r擯e zamenje a chwalba w r擯erskim k鬳liu (ㄆ篡ckiej mowy bogactwo i pochwa豉 w pieni poetyckiej), stanowi鉍ego podstawy tradycji wieckiej poezji serbo逝篡ckiej
  • 1815 r. - dostanie si Dolnych ㄆ篡c i p馧nocno-wschodnich G鏎nych ㄆ篡c pod panowanie pruskie (staj si czci Prus) na podstawie ustale Kongresu Wiede雟kiego; ludno serbo逝篡cka tworzy mniejszo, j瞛yk serbo逝篡cki w wyniku wydawania dekret闚 oraz dzia豉lnoci niemieckiego kleru i nauczycieli przestaje by publicznie u篡wany (zostaje zachowany tylko w niekt鏎ych szko豉ch dzi瘯i nowemu prawu o szkolnictwie wprowadzonemu przez sejm saski w 1835 r.)
  • 1841/1843 r. - opublikowanie Pieni G鏎no- i Dolno逝篡czan (Pjesni鋘i hornych a delnych ㄆiskich Serbow) przez Jana Arnota Smolera i Leopolda Haupta
  • 1842 r. - pocz靖ek regularnego ukazywania si prasy serbo逝篡ckiej - za這瞠nie gazety Tydenska Nowina (pniejszy dziennik Serbske Nowiny wydawany do dzi) przez Handrija Zejlera, poet serbo逝篡ckiego ruchu narodowego; (pierwsza serbo逝篡cka gazeta pojawi豉 si w 1790 roku; w latach 1809-1812 wydawany by przez Jana Dejka serbo逝篡cki miesi璚znik)
  • 1845 r. - pierwszy festiwal pieni serbo逝篡ckich (serbski sp魾anski swjede) w Budziszynie
  • 1847 r. - powstanie pierwszej kulturalno-naukowej organizacji serbo逝篡ckiej - Ma熵ca Serbska
  • 1848 r. - petycja do sejmu saskiego - Wulka pr鏀twa Serbow (Wielka proba Serbo逝篡czan) o zapewnienie r闚nouprawnienia j瞛ykowi serbo逝篡ckiemu w szko豉ch, kocio豉ch, administracji i s鉅ach; ch這pi tworz swoje zwi頊ki
  • 1854 r. - pierwsza fala emigracji Serbo逝篡czan do Texasu i Australii
  • 1875 r. - uformowanie si Ruchu M這doserbskiego (m這doserbske hibanje) pod przewodnictwem pisarza Jakuba Barta - iinskiego i badacza Arnota Muki; wzrost poczucia serbo逝篡ckiej wiadomoci narodowej; pierwsze spotkanie student闚 i uczni闚 w Chr鏀熵cy (Crostwitz) - Schadowanka, kt鏎e odt鉅 odbywa si ka盥ego roku; dzia豉lno literacka Mato Kosyka w Dolnych ㄆ篡cach; uformowanie ruchu dolno逝篡ckiego przez student闚 zgromadzonych wok馧 Bogumi豉 wjeli
  • koniec XIX wieku- rozw鎩 ekonomiczny ㄆ篡c pod wp造wem industrializacji; imigracja; silna antyserbska polityka w Prusach i Saksonii
  • 1904 r. - otwarcie Domu Serbskiego (Serbski dom) w Budziszynie, zbudowanego dzi瘯i funduszom serbo逝篡ckim, stanowi鉍ego centrum kulturalne
  • 1912 r. - powstanie serbo逝篡ckiej organizacji Domowina
  • 1919-1932 r. - teoretyczna gwarancja prawa do rozwoju niegerma雟kich grup etnicznych wprowadzona przez konstytucj weimarsk
  • 1925 r. - za這瞠nie w Berlinie dziennika Zwi頊ku Mniejszoci Narodowych Kulturwille (od 1926 Kulturwehr) przez Jana Skal, broni鉍ego praw mniejszoci narodowych 篡j鉍ych w Niemczech (Serbo逝篡czan, Fryzyjczyk闚, Polak闚, Du鎍zyk闚, Litwin闚)
  • 1933-1937 r. - represje i zakazy w豉dz niemieckich wymierzone w serbo逝篡ckie organizacje
  • 1937 r. - zakaz gromadzenia si cz這nk闚 Domowiny i innych organizacji serbo逝篡ckich; uznanie u篡wania j瞛yka serbo逝篡ckiego i dzia豉lnoci kulturalnej za wrogie pa雟twu; ustanie wydawania prasy i ksi嘀ek, zamkni璚ie i wyw豉szczenie Domu Serbskiego, wydawnictwa, drukarni, ksi璕arni i muzeum, konfiskata zbior闚 archiwum i biblioteki Ma熵cy Serbskiej
  • 1945 r. - (10. maja) reaktywacja Domowiny w Chr鏀熵cy (Crostwitz), uznanie jej dzia豉lnoci przez w豉dze okupacyjne
  • 1948 r. - przyj璚ie ustawy o ochronie praw ludnoci serbo逝篡ckiej w Saksonii; w Brandenburgii podobne postanowienia przyj皻o w 1950 roku
  • 1948-1958 r. - powstanie serbo逝篡ckich instytucji kulturalnych i naukowych finansowanych przez pa雟two (m. in. teatr, instytucje uniwersyteckie, wydawnictwo); stopniowo zaczynaj s逝篡 propagowaniu w豉dzy SED
  • 1966-1989 r. - promowanie osi鉚ni耩 kulturalnych na Festiwalach Kultury Serbo逝篡ckiej, wykorzystywane do tworzenia pozytywnego wizerunku w豉dz i polityki NRD w stosunku do mniejszoci narodowych
  • 1989 r. - apel Serbo逝篡ckiego Zgromadzenia Narodowego o prowadzenie rozm闚 z w豉dzami i 蕨danie nowej orientacji politycznej Domowiny
  • 1990-1992 r. - powstanie lub reaktywacja serbo逝篡ckich organizacji, zwi頊k闚 i instytucji, m. in. Domowiny, Ma熵cy Serbskiej, Serbskiego Towarzystwa Szkolnego (Serbske ulske towarstwo), Towarzystwa w. Cyryla i Metodego (Towarstwo swj. Cyrila a Metoda), Zwi頊ku Artyst闚 Serbo逝篡ckich (Zwjazk serbskich wum麭cow), Zwi頊ku Serbo逝篡ckich Towarzystw piewak闚 (Zwjazk serbskich sp魾arskich towarstwow), Instytutu Serbskiego (Serbski institut), Serbo逝篡ckiej Szko造 Pedagogiki Socjalnej (Serbska fachowa ula za socialnu pedagogiku).
  • 1991 r. - za這瞠nie przez Rz鉅 Federalny oraz Saksoni i Brandenburgi Fundacji Narodu Serbo逝篡ckiego (Za這ba za serbski lud), maj鉍 na celu wspieranie i promowanie rozwoju j瞛yka serbo逝篡ckiego, kultury i nauki
  • 1994 r. - przyj璚ie ustawy o promocji praw Serbo逝篡czan w Brandenburgii przez sejm brandenburski
  • 1997 r. - przekazanie zarz鉅zania Fundacj Narodu Serbo逝篡ckiego Ministerstwu Nauki i Sztuki Saksonii

Bibliografia:
www.serbski-institut.de