Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Czeskie mity

dodany: 20.02.2005 | autor: Ma貪orzata Bienioszek


Problemy kraj闚 Europy rodkowej to nie tylko zagadnienia polityczne i gospodarcze, ale tak瞠 problemy zwi頊ane z to窺amoci poszczeg鏊nych narod闚. Polacy wyj靖kowo eksponuj swoje zalety, czasem sk這nni s te przyzna si do wad, ale faktem jest, 瞠 niewiele wiemy o tym, jak postrzegaj siebie samych nasi najbli窺i s零iedzi. Zdarza si, 瞠 poprzestajemy na stereotypach, czasem s to wr璚z uprzedzenia.

Wi璚 jak postrzegaj siebie Czesi? Co jest dla nich symbolem i z czym si identyfikuj? Podobnie jak Polacy, Czesi m闚i o rodku Europy, o tym, 瞠 le蕨c mi璠zy antyczn kultur a germa雟kim 篡wio貫m nie mo積a by這 oprze si wp造wom ich obu. Geograficzne po這瞠nie wp造n窸o na to, 瞠 Czechy integruj elementy rzymskie, germa雟kie i s這wia雟kie. Mo積a tutaj m闚i o micie rodka (mit w uj璚iu, jakie zaproponowa R. Barthes). Poczucie to窺amoci jest na tych ziemiach silniejsze ni gdzie indziej, poniewa Czesi zmuszeni byli wiadomie odbudowa swoj tradycj. Mit rodka ma tutaj znaczenie ideologiczne.

Ciekawe jest tworzenie nowych mit闚, poniewa z jednej strony nar鏚, kt鏎y wiadomie odbudowuje swoj kultur, ma wra瞠nie, 瞠 stoi ponad ci鉚n鉍e si od stuleci iluzje i mitologie. Z drugiej strony odrodzenie narodowe opiera這 si na tekstach sfa連zowanych (falsyfikaty V. Hanki, J. Lindy, Z. Jandovej). Skoro przesz這 jest podrabiana i opracowywana w konkretnych celach, to nie ma szans na uwolnienie si od tworzenia mitologii i 篡cia w jej obr瑿ie. Inn kwesti jest, 瞠 Czesi potrafi o tym m闚i, nierzadko ironicznie.

Kolejnym mitem, kt鏎y funkcjonuje w czeskim narodzie, jest mit czeskiego j瞛yka. Narodowe odrodzenie pozostawi這 wiadomo, 瞠 j瞛yk jest bardzo wa積y, 瞠 integruje ludzi, tworzy nar鏚. Czesi s dumni ze swojego j瞛yka i jako nieliczni pr鏏uj opiera si przed nap造wem obcych s堯w. Ale i tu pojawia si druga strona i wielki podzia na Czechy i Morawy, na standard i substandard j瞛yka. Wi璚 czy pot璕a j瞛yka jest niekwestionowana? Podobnie jak w Polsce, okres socjalizmu przyczyni si do wzmocnienia symboli narodowych. Od篡造 legendy o g鏎ze Blanik, o Przemyle Oraczu, historie o ice i Masaryku. Wszystko, co 章czy這 si z czeskoci nabiera這 szczeg鏊nego znaczenia. Kiedy powsta豉 rzeba Stanislava Rolinka - jaskinia w Blaniku z rycerzami, na czele kt鏎ych sta T.G. Masaryk 10-cio metrowej wielkoci, od razu w豉dze zdemontowa造 t rzeb, pozostawiaj鉍 tylko buty Masaryka . Te ogromne buty m闚i造 same za siebie i ludzie dobrze wiedzieli, jak interpretowa to dzie這. Poprzedni ustr鎩 pozostawi wi璚ej takich pustych miejsc, kt鏎e znaczy造 wi璚ej, ni gdyby by造 zape軟ione. Przyk豉dem mo瞠 by miejsce w Pradze, gdzie sta pot篹nej wielkoci pomnik Stalina. Cokolwiek postawi si w tym miejscu, b璠zie ono odbierane przez pryzmat tego, co sta這 tam wczeniej. Gdyby jednak pozostawi to miejsce puste, b璠zie tak samo przypomina這 poprzedni monument.

Innym znakiem, symbolem, kt鏎y powsta w tamtym czasie jest posta A. Dub鋀ka. Symbol praskiej wiosny i socjalizmu z ludzk twarz.

Podobnie do historii przesz造 s這wa premiera Milana Uhde, kt鏎e wyg這si w przem闚ieniu noworocznym w 1993 roku: Jest to proces semiozy, kt鏎y dokonuje si na naszych oczach. Wszystko to znaczy.

Socjalizm pozostawi po sobie w Czechach jeszcze co - kompleksy. S one dobrze znane tak瞠 Polakom. Poczucie, 瞠 jest si ma造m i biednym krajem, prowincjonalnym i wyizolowanym. K堯ci si to z tez o rodku Europy, ale istnieje ca趾iem silnie w wiadomoci ludzi. Niedawno moglimy si przekona o tym przy okazji dyskusji o Unii Europejskiej. Z jednej strony jest poczucie w豉snej, wartociowej to窺amoci, z drugiej poczucie s豉boci, tego, 瞠 to jednak nie rodek Europy, a potrzeba powrotu do niej (po 1989 roku), a nawet potrzeba dogonienia jej. Wi璚 czy naprawd Czesi tak bardzo r騜ni si od nas? Odmienne legendy i tradycyjne mity nale蕨 do historii ka盥ego pa雟twa. R騜ni si one od naszych, ale trzeba przyzna, 瞠 w tworzeniu nowych mitologii jestemy wszyscy tacy sami.


Bibliografia:
V. Macura, Masarykovy boty a jin sami(o)fejetony, Praha 1993.
V. Macura, esk sen, Praha 1998.
R. Barthes, Mit i znak, Warszawa 1970.
M. Bobrowska, Kategoria Europy w kulturach s這wia雟kich, W-wa 92