Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Atom i decyzje polityczne

dodany: 10.08.2006 | autor: Tymoteusz Cudny


Polsce nigdy nie uda這 si doko鎍zy programu budowy elektrowni atomowej. Wszystko zatrzyma這 si na eksperymentalnym reaktorze w 畝rnowcu. W Bu貪arii od 1974 roku cz energii elektrycznej produkowana jest dzi瘯i wykorzystaniu rozpadu uranu. Elektrownia atomowa w Koz這duju do niedawna dostarcza豉 oko這 40% ca貫go zu篡tego w Bu貪arii pr鉅u. Dlaczego wiele os鏏 chce, 瞠by zatrzymano reakcje 豉鎍uchowe w reaktorach?

Zacznijmy mo瞠 od pocz靖ku. W 1966 w豉dze Bu貪arii podpisa造 kontrakt ze Zwi頊kiem Radzieckim na budow elektrowni atomowej. Wybrany zosta do tego celu teren przy samym Dunaju, 5 kilometr闚 na wsch鏚 od miejscowoci Koz這duj. Miasteczko znane by這 do tej pory jako miejsce, w kt鏎ym wyl鉅owa豉 czeta Hristo Botewa w 1876 roku. Teraz mia這 to ulec zmianie. Pierwszym etapem budowy by這 wybudowanie blok闚 numer 1 i 2, gdzie energia elektryczna wytwarzana by by豉 w reaktorach VVER-440 model V-230 (produkcji oczywicie radzieckiej). Pierwszy blok zosta wprowadzony do normalnej eksploatacji w lipcu 1974, a drugi w listopadzie 1975. Blok trzeci i czwarty (wyposa穎ne w takie same reaktory) zacz皻o budowa ju w 1973. Oddano je do u篡tku odpowiednio w grudniu 1980 i maju 1982. Wraz z rozpocz璚iem eksploatacji czwartego bloku ko鎍zy si drugi etap budowy elektrowni. Potem postanowiono dobudowa jeszcze dwa kolejne bloki. W nich jednak pracuj reaktory nowszej generacji (VVER-1000/V-320, r闚nie z etykietk wyprodukowano w ZSRR). Pi靖y blok wchodzi w normalny cykl eksploatacyjny we wrzeniu 1988, a sz鏀ty w grudniu 1990.

Budowa AEC Koz這duj (АЕЦ Козлодуй) faktycznie rozwi頊a豉 problemy energetyczne kraju. Bu貪aria przesta豉 w 1993 importowa energi elektryczn, a od 1995 zacz窸a nawet sprzedawa pr鉅 swoim s零iadom. Zu篡te paliwo trzymane jest w betonowych bunkrach w okolicy elektrowni. Uran dostarcza kontrahent z Rosji, a elektrownia przed逝篡豉 z nim umow na nast瘼ne 10 lat. Wszystko niby uk豉da si pi瘯nie.

Odk鉅 Bu貪aria zacz窸a stara si o cz這nkostwo w Unii Europejskiej elektrownia w Koz這duju sta豉 si raczej przeszkod ni kart przetargow w procesie integracji. Bruksela wytyka豉 ca造 czas Sofii fakt, 瞠 cztery z szeciu pracuj鉍ych w AEC reaktor闚 s przestarza貫 i niebezpieczne. Nie s to co prawda reaktory typu RBMK (jednostka w豉nie tej konstrukcji sp這n窸a w Czarnobylu 26.04.1986), ale mimo wszystko urz鉅zenie klasy VVER-440 pochodzi z lat 70tych XX wieku i nie spe軟ia wszystkich zachodnich norm bezpiecze雟twa. Dlatego te UE stwierdzi豉, 瞠 warunkiem przyj璚ia w jej struktury Bu貪arii b璠zie wy章czenie z eksploatacji niebezpiecznych jej zdaniem reaktor闚. Z przyczyn politycznych Sofia zgodzi豉 si. 31.12.2002 stan像 blok pierwszy i drugi. Do ko鎍a 2006 mia造 zosta zatrzymane trzeci i czwarty. Ale czy zostan?

Obecnie Bu貪arzy pr鏏uj wycofa si z zamkni璚ia blok闚 nr 3 i 4. Argumentuj swoj pierwotn zgod ch璚i integracji europejskiej. Dodatkowo przedstawiaj dokumentacj, 瞠 瘸den z reaktor闚 w wy瞠j wspomnianych blokach nie jest niebezpieczny. Pr鏏uj te przekona Bruksel, jak wa積y jest AEC Koz這duj dla bezpiecze雟twa energetycznego kraju i 瞠 bez niego ci篹ko b璠zie utrzyma dostawy pr鉅u na obecnym poziomie. Wszystkie te wysi趾i mog jednak okaza si daremne, bo UE ma w r瘯u dwa mocne argumenty.

Po pierwsze, zanim Koz這duj zostanie ca趾owicie zatrzymany, francuski inwestor wybuduje w Belene drug elektrowni atomow. Ma by ona wyposa穎na w nowoczesne zachodnie reaktory i spe軟ia wszystkie kryteria bezpiecze雟twa. Podstawy dla elektrowni w Belene ju s. Ju trwaj tam prace nad budow pierwszych dw鏂h blok闚.

Drugi argument jest du穎 mocniejszy. Unia Europejska oraz Mi璠zynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) wytykaj Bu貪arii, 瞠 01.03.2006 dosz這 w Koz這duju do incydentu, kt鏎y zagra瘸 bezpiecze雟twu ekologicznemu. Ministerstwo Gospodarki i Energetyki d逝go zaprzecza這, jakoby incydent mia jakikolwiek wp造w na bezpieczn eksploatacj reaktora. To samo twierdzi dyrekcja AEC. Jednak co konkretnie si wydarzy這?

01.03.2006 o godzinie 6.08 automatycznie wy章czy豉 si jedna z pomp cyrkulacyjnych w pi靖ym bloku elektrowni. Moc reaktora spad豉 do 60% i rozpocz窸a si normalna w takim wypadku procedura wygaszania reakcji 豉鎍uchowej poprzez wprowadzanie 61 poch豉niaczy neutron闚. Ale 22 z owych poch豉niaczy nie uda這 si wprowadzi do rodka z powodu awarii systemu. Ostatecznie pi靖y blok zosta zatrzymany poprzez wprowadzenie do rodka kwasu borowego.

Zar闚no dyrekcja AEC, Ministerstwo Gospodarki i Energetyki oraz bu貪arska Agencja Regulacji J鉅rowej wspomina造 o ca貫j sprawie w swoich komunikatach, ale do zdawkowo. Informowa造 o zatrzymaniu reaktora bloku nr 5, ale bez 瘸dnych konkretnych informacji. W skali INES (okrelaj鉍ej niebezpiecze雟two wypadk闚 w elektrowniach atomowych) okrelili incydent jako 0 (lekkie odchylenie od normy bez realnego zagro瞠nia). 14.03.2006 na stronach AEC Koz這duj ukaza造 si szczeg馧y sprawy. Ale szum wok馧 niej zrobi si dopiero po artykule bu貪arskiego fizyka j鉅rowego, pracuj鉍ego od kilku lat w Austrii. Georgi Kascziew napisa w nim, 瞠 dyrekcja elektrowni w Koz這duju le oceni豉 ryzyko nast瘼stw incydentu. Wed逝g niego, powinien by on okrelony jako 3 stopie w skali INES (powa積y incydent), gdy jego efektem mog豉 by awaria stopnia 5 (awaria z zagro瞠niem terenu poza elektrowni). Kascziew napisa te, 瞠 niedopuszczalnym by這, 瞠by reaktor j鉅rowy pracowa z 22 niesprawnymi poch豉niaczami neutron闚. Na dodatek artyku ukaza si pod koniec kwietnia, kiedy wiatowa opinia publiczna obchodzi豉 20. rocznic wybuchu reaktora w Czarnobylu i by豉 wyczulona na niebezpiecze雟twa ze strony elektrowni atomowych.

Formalnie by這 naruszenie, ale ludzkiego b喚du nie powiedzia szef Agencji Regulacji J鉅rowej, Sergej Coczew dla dziennika Trud. Kierownictwo AEC Koz這duj za zaprzecza, jakoby istnia這 zagro瞠nie dla teren闚 poza elektrowni. Dyrektor Iwan Iwanow twierdzi, 瞠 Kascziew napisa artyku na zam闚ienie ludzi, kt鏎ym zale篡 na zamkni璚iu elektro-centrali. Kilka dni pniej, w tej samej gazecie ukaza si artyku, w kt鏎ym wspomina si, 瞠 to rosyjski kontrahent jest winny uszkodzeniu systemu awaryjnego zatrzymania reaktora. Sp馧ka Хидропрес rok temu dokona豉 remontu sprz皻u, kt鏎y wprowadza do reaktora poch豉niacze neutron闚. Kontrakt opiewa na kwot 24 milion闚 dolar闚. Teraz elektrownia b璠zie 蕨da豉 odszkodowania od Rosjan.

Od czasu publikacji Kascziewa sytuacja wok馧 elektrowni w Koz這duju robi si coraz bardziej napi皻a. Unia Europejska naciska na Bu貪ari, aby zamkn窸a AEC. Z drugiej strony rz鉅 w Sofii oraz dyrekcja centrali zapewniaj, 瞠 jest ona w 100% bezpieczna, a jej zamkni璚ie wprowadzi kraj w k這poty energetyczne. Jak zako鎍zy si ca豉 sytuacja? Jeszcze nie wiadomo. Przekonamy si pod koniec 2006 roku, kiedy b璠zie mija termin wygaszenia trzeciego i czwartego bloku elektrowni.


r鏚豉:
http://www.kznpp.org/main.php - oficjalna strona internetowa elektrowni atomowej w Koz這duju
София защитава АЕЦ Козлодуй. W: Дневен Труд nr 104 /19781/ z dn. 17.04.2006. Sofia 2006.
Георги Касчиев: Черен сценарий за АЕЦ Козлодуй. W: Дневен Труд nr 113 /19790/ z dn. 26.04.2006. Sofia 2006.
Весела Ванева: АЕЦ работила час срещу правилата. W: Дневен Труд nr 118 /19795/ z dn. 01.05.2006. Sofia 2006.
Весела Ванева: И шести блок на АЕЦ може да спре. W: Дневен Труд nr 121 /19798/ z dn. 04.05.2006. Sofia 2006.