Powr鏒 do

-> strona g堯wna

Chalga (bg)

dodany: 12.01.2007 | przygotowa: Kamil Malik


Czym jest chalga? Najog鏊niej m闚i鉍 jest to rodzaj muzyki, kt鏎a do prostych melodii inspirowanych folklorem (g堯wnie tureckim) dobiera jeszcze prostsze teksty, g堯wnie o mi這ci (niekoniecznie platonicznej). Definicja ta jest jednak dla chalgi o tyle krzywdz鉍a, 瞠 nie wyczerpuje ca貫go zasobu znacze kryj鉍ych si w tym s這wie. S這wo chalga wywodzi si z j瞛yka ludowego i oznacza muzyk, granie na instrumencie muzycznym. Obecnie oznacza du穎 wi璚ej, okrela ca造 typ kultury, ubogiej intelektualnie, oferuj鉍ej gar tanich podniet, a w rzeczywistoci b璠鉍ej zwyk造m oszustwem maj鉍ym przynosi zysk. Chalga okaza豉 si bardziej d逝gowieczna ni disco-polo (w du瞠j mierze w豉nie z powodu ogromnych pok豉d闚 pieni璠zy w ni inwestowanych) i pod r騜nymi nazwami funkcjonuje na ca造ch Ba趾anach. Pojawi豉 si wraz z upadkiem systemu komunistycznego i id鉍 za tym likwidacj cenzury. Bo chalga kondensuje w sobie wszystko to, o czym przez nieomal p馧 wieku piewa nie mo積a by這. M闚i wprost o tym, o czym m闚i這 si d逝go w spos鏏 zawoalowany, piewaj鉍 o ptakach, drzewach i morzu. I maj鉍 nadziej, 瞠 ludzie b璠 na tyle inteligentni, 瞠by zrozumie sens. Osoby pisz鉍e dla piosenkarzy chalgi maj najprawdopodobniej p豉cone od sztuki, tak 瞠 na takich szczeg馧ach nie zwykli si skupia i wal prosto z mostu. Chalga to ilo, a nie jako. Teksty s tak proste i g逝pie, 瞠 krytycy tego nurtu podejrzewaj o autorstwo samych wykonawc闚. Mo積a wyodr瑿ni par ulubionych temat闚 piosenek chalga, jeden lepszy od drugiego:

1. Mi這. 疾by nie by這 za pi瘯nie, to przewa積ie mi這 nieszczliwa, odrzucona lub porzucona po pewnym czasie. Przyk豉dy: Ty nie masz serca, nie wiesz co to mi這 // Odchodzisz z inn, nie wiesz co to b鏊; ,Nie wiesz jak d逝go p豉ka豉m, na ciebie czeka豉m, // Nie wiesz jak d逝go czeka豉m a minie b鏊. Wzruszaj鉍e, nieprawda?

2. Pieni鉅ze, najlepiej du瞠 w obcej walucie. Przyk豉dy: Najbardziej kocham, mi造 // zapach pieni璠zy! // Nie, nie kupuj kwat闚! // wol banknoty; Je瞠li chcesz 瞠bym by豉 z tob, // poka mi najpierw, // Tw鎩 bardzo du篡 i gruby portfel.

3. Sex. Rzadko wyra瘸ny wprost, zwykle sugerowany tylko za pomoc banalnych i oklepanych zwrot闚. Przyk豉dy: Ogranicz si tylko do tytu堯w: Chc go ciska, Ca逝j moje ustamoj sk鏎 wszystko czy Noc jest gor鉍a w Budapeszcie.

Je瞠li ju mowa o tytu豉ch piosenek i album闚, to zadziwiaj鉍a jest ich prostota i cz瘰te u篡cie wyraz闚 pozbawionych sensu, np. Tju, brja, Bark, park, Aj-li-li-li, cha-cha-chalga! czy dara-bara. Kto nawet zada sobie trud i przeprowadzi analiz frekwencyjn tekst闚 piosenek, w wyniku kt鏎ej wskazano najczciej u篡wane wyrazy (je瞠li chodzi o rzeczowniki): m篹czyzna, kobieta, bogini, diabe, piwo, wino, paczka, ksi篹yc, gwiazdy, mi這, odwet i samotno. Pr鏏uj鉍 po章czy te wyrazy w sensown ca這, mo積a wyprowadzi bardzo interesuj鉍 teori na temat tego, jak osoby pisz鉍e teksty na u篡tek chalgi lubi sp璠za czas wolny. Bardzo cz瘰to u篡wane s r闚nie: zawsze, nigdy i za pno.

Je瞠li chodzi o sam muzyk, to chalga czerpie melodie z ka盥ego mo磧iwego r鏚豉. Z pomini璚iem praw autorskich, rzecz jasna. Najczciej importuje si melodie z kraj闚 granicz鉍ych, albo wykonawcy kradn je mi璠zy sob (teksty zreszt te). Ameryka雟ki raper 50 cent prze篡豚y nie lada szok, gdyby si dowiedzia, 瞠 podk豉d z jego piosenki Candy shop zosta sobie po篡czony przez niejakiego Azisa. Ale si nie dowie, wi璚 z pozoru wszystko wydaje si w porz鉅ku. Gatunek pop folk na ca造ch Ba趾anach tworzy sie naczy po章czonych, wykonawcy z poszczeg鏊nych kraj闚 podbieraj sobie co ciekawsze kawa趾i, przek豉daj je na sw鎩 w豉sny j瞛yk i z kosmetycznymi zmianami wypuszczaj na lokalny rynek muzyczny. Istne Perpetuum mobile.

Wykonawcy chalgi to w wi瘯szoci kobiety. Niech nikogo nie zwiedzie pozorny m這dy wygl鉅 ich rednia wieku to ponad 30 lat. Te z nich kt鏎e s obecnie na fali, to prawdziwe weteranki walk o popularno. Walk, w kt鏎ych obowi頊uje prawo d簑ngli. W kt鏎ych wygrywaj tylko te najbardziej cwane, pozbawione skrupu堯w, co wcale nie musi si przek豉da na wietny g這s, umiej皻noci pisania tekst闚 czy zab鎩czy wygl鉅. Ka盥a z nich zaczyna豉 kiedy piewaj鉍 za grosze w barze na prowincji, wi璚 znaj dobrze regu造 rz鉅z鉍e t scen, Najwa積iejsze jest dok豉dne ledzenie rywalek i b造skawiczne przejmowanie od nich pomys堯w, kt鏎e przynosz im sukces. Jak i bezlitosne wykorzystywanie ich s豉boci, zw豉szcza, je瞠li kt鏎a z konkurentek za bardzo wyrasta ponad. W wolnym czasie, pomi璠zy ci鉚造mi koncertami, przes逝chiwanie p造t wychodz鉍ych w innych krajach w poszukiwaniu potencjalnych pere貫k. Wszystkie zarobione pieni鉅ze wydaj na operacje plastyczne, popularne jest powi瘯szanie biust闚 i ust, odsysanie t逝szczu i likwidacja zmarszczek. Zw豉szcza powi瘯szanie biustu stawiaj sobie za punkt honoru, im wi璚ej tym lepiej. Da這by si chyba przeprowadzi tez, 瞠 wielko biustu piosenkarki chalga jest wprost proporcjonalna do jej pozycji na rynku muzycznym. Przyk豉dowo niejaka Iwana, posiadaczka tytu逝 najlepszej piosenkarki pop-folk roku 2006, jest zarazem posiadaczk najwi瘯szego biustu. Piosenkarki chalga nie grzesz r闚nie gustem, je瞠li chodzi o ubi鏎. Wychodz bowiem z za這瞠nia, 瞠 du篡 dekolt, krzykliwe kolory i z這te cekiny to podstawa udanej kreacji. Bywaj oczywicie wr鏚 nich pewne wyj靖ki, nie do liczne jednak 瞠by zmieni kiczowy obraz ca這ci. Trudno jest w og鏊e m闚i o piosenkarkach chalga inaczej, ni przez pryzmat pewnej ca這ci. One wygl鉅aj tak samo, piewaj tak samo i nawet maj podobne pseudonimy sceniczne ka盥a z nich pos逝guj si tylko imieniem: Iwana, Elena, Giergana, Malina, Maria, Emilia czy inna Galia. Nawet najbardziej zatwardziali zwolennicy chalgi czasami nie s ju w stanie chyba ich rozr騜ni. Ale wcale tego nie potrzebuj, bo parafrazuj鉍 s造nne stwierdzenie in篡niera Mamonia z filmu Rejs, ludziom podoba si muzyka, kt鏎 ju kiedy s造szeli. A s逝chaj鉍 chalgi takie wra瞠nie nie opuszcza mnie ani na chwil.

Aby unikn寞 pos鉅zenia o dyskryminacj, wspomn r闚nie o m瘰kich przedstawicielach pop-folku. W豉ciwie, to tylko jeden z nich tak naprawd si liczy. Azis, przez z這liwych nazywany pierwsz dam pop-folku. Posta rodem z groteski wielki Rom z brod, przebieraj鉍y si kobiet i nie kryj鉍y swoich biseksualnych upodoba. W豉nie dzi瘯i towarzysz鉍ej mu od pocz靖ku kariery atmosferze skandalu sta si najbardziej popularnym wykonawc chalga. Lata mijaj a Azis wci嘀 pozostaje na fali. Nagranie z nim piosenki to najwi瘯sza nobilitacja dla ka盥ej piosenkarki, cho jest to luksus zarezerwowany tylko dla wybranych. Wr鏚 pozosta造ch piosenkarzy chalga cz瘰ty jest model tzw. wiejskiego macho, z wy瞠lowanymi w這sami, z這tymi 豉鎍uchami i sygnetami na ka盥ym palcu. Nie zmienia to jednak faktu, 瞠 chalga to domena kobiet.

W tym momencie pop-folk zdominowa bu貪arski rynek muzyczny, stopniowo w璠ruj鉍 z prowincji do wi瘯szych miast. Ju nawet w Sofii powstaj kluby, w kt鏎ych puszczana jest tylko chalga. S造cha j na ulicy, w radiu, w telewizji, w restauracjach, barach i dyskotekach. P造ty z chalg stanowi wi瘯szo z p造t dost瘼nych w sklepach muzycznych i sprzedaj si w rekordowych ilociach egzemplarzy. Si章 rzeczy wszyscy si z ni stykaj, niezale積ie od wieku i wykszta販enia. Trzeba jednak rozr騜ni tych, kt鏎zy s逝chaj jej tylko okazjonalnie, relaksuj鉍 si przy niej na imprezach, od tych, dla kt鏎ych jest ona ca造m 篡ciem. Jej prosta melodia i teksty pozwalaj si zapomnie, odpr篹y, ale nie wolno zapomina o tym, 瞠 w wiecie chalgi wszystko jest tak prawdziwe jak biusty piosenkarek. Wszystko to prosta kreacja, gra, obliczony jedynie na zysk show. Mami si ludzi, niejednokrotnie ledwie wi嘀鉍ych koniec z ko鎍em, wizjami tego, czego brakuje im w 篡ciu: mi這ci, pieni璠zy i seksu. Kiedy zapominaj si w ta鎍u mog cho przez chwil poczu, 瞠 s naprawd czci tego wiata. wiata chalga.

Na koniec wr鵵my jeszcze do tego, czym jest chalga. Jej ciekaw, cho kontrowersyjn definicj sformu這wa Tedi Moskow: Blues jest wtedy, kiedy dobremu cz這wiekowi jest le, a chalga wtedy, kiedy z貫mu cz這wiekowi jest dobrze.

Tekst powsta w oparciu o artyku造 zawarte w kwietniowym numerze bu貪arskiej edycji czasopisma Egoist na rok 2006. U篡ta ilustracja pochodzi z ok豉dki tego numeru.